Đến cuối đường: Vì sao “đội xe buýt kép hydrogen đầu tiên trên thế giới” lại bị khai tử?

Ngày 1/3/2026

Một trong những dự án tham vọng nhất từng được kỳ vọng sẽ đặt hydrogen làm trung tâm của giao thông công cộng sạch toàn cầu – chính là đội xe buýt hai tầng chạy bằng hydrogen ở Aberdeen (Scotland) – giờ đây đã bị chính quyền địa phương bãi bỏ và thay thế bằng xe điện chạy pin.

Dự án gồm 25 xe buýt hydrogen hai tầng được triển khai với kỳ vọng biến Aberdeen thành “trung tâm toàn cầu của giao thông hydrogen”. Tuy nhiên, sau nhiều năm vận hành, đội xe đã bị ngừng chạy từ tháng 9/2024 do vấn đề kỹ thuật tại các trạm nạp nhiên liệu hydrogen ở Kittybrewster và Cove.

Công nghệ chưa theo kịp kỳ vọng

Chi phí cho dự án được cho là hàng chục triệu bảng Anh, với kỳ vọng tạo ra đến 700 việc làm mới cho địa phương. Tuy nhiên, cả lãnh đạo thành phố và đối tác chính – BP – đều xác nhận rằng nhu cầu sử dụng hydrogen trong giao thông đã giảm đáng kể khi công nghệ xe điện chạy pin (EV) phát triển vượt bậc trong những năm gần đây.

Thông báo của hội đồng thành phố nêu rõ: “Khi các nhà sản xuất và vận hành ngày càng ưa chuộng xe điện, nhu cầu sử dụng hydrogen cho vận tải đã suy giảm.” Hội đồng sẽ chuyển hướng sang xe buýt điện hoàn toàn, và đang làm việc với BP để bàn giao lại dự án.

Sóng ngầm của thị trường EV

Trong khi hydrogen từng được xem là giải pháp thay thế sạch cho diesel, cafe vẫn bị giảm sức hấp dẫn so với các phương tiện điện chạy pin. Công nghệ pin hiện nay đã đạt được tầm hoạt động xa hơn, thời gian sạc nhanh hơn, và chi phí vận hành thấp, khiến nhiều nhà vận hành cho rằng “phí bảo trì và chi phí nhiên liệu hydrogen cao không còn xứng đáng”.

Trong khi đó, các nhà vận hành EV như First Bus hay hãng xe điện Ember cũng đang mở rộng đội xe điện với hàng chục tới hàng trăm chiếc, cho thấy xu hướng thị trường dịch sang pin đang diễn ra mạnh mẽ.

Chuyên gia phản biện

Các chuyên gia năng lượng nhìn nhận thất bại này là hệ quả “đáng ngại nhưng không bất ngờ”. Theo Prof. Tom Baxter (Đại học Strathclyde), nếu so sánh với xe điện, “xe buýt hydrogen có hiệu suất thấp hơn và chi phí vận hành tệ hơn trên mọi phương diện”. Ông mô tả dự án như “một ngôi nhà xây trên nền cát — thiếu bằng chứng và tính thực tế từ đầu”.

Ý nghĩa rộng hơn cho tương lai hydrogen

Sự kiện này không chỉ là một thất bại ở quy mô thành phố. Đây là minh chứng cho cuộc cạnh tranh thực sự giữa hai nền công nghệ năng lượng sạch trong giao thông vận tải công cộng.

Hydrogen từng được kỳ vọng là giải pháp cho những ứng dụng khó khử carbon như xe cỡ lớn hoặc vận tải hạng nặng. Nhưng xe điện chạy pin đã chiếm thế dẫn dắt ở nhiều phân khúc, bằng chi phí vận hành thấp hơn và cơ sở hạ tầng sạc ngày càng hoàn thiện.

Điều này cũng phản ánh mô tả rộng hơn của thị trường hydrogen: công nghệ hydrogen không tự động là giải pháp tốt nhất cho mọi ứng dụng carbon thấp nếu không đáp ứng được chi phí, hiệu suất và tiện ích cạnh tranh với các lựa chọn khác — đặc biệt là xe điện chạy pin trong phân khúc vận tải đô thị.

Nguồn:

• Why has the world’s first hydrogen double-decker fleet failed? – trang tin BBC Today (phiên bản tổng hợp không chính thức trích từ BBC Scotland News).