Đề xuất liên kết tam giác EU – GCC – Nam Địa Trung Hải để thúc đẩy nhiên liệu hàng không bền vững
Ngày 16/02/2026
Tại sự kiện Sustainable Aviation Futures Congress 2026 MENA, một bài phát biểu quan trọng của ông Frank Wouters từ GH2 India đã nêu bật tiềm năng hình thành mối quan hệ hợp tác “tam giác” giữa các quốc gia thuộc Gulf Cooperation Council (GCC), khu vực Nam Địa Trung Hải và European Union (EU) nhằm thúc đẩy phát triển nhiên liệu hàng không bền vững (SAF).
Theo đó, các quốc gia vùng Vịnh được đánh giá sở hữu lợi thế “ba chữ S”: sun (ánh nắng dồi dào), space (quỹ đất rộng lớn) và sovereign wealth funds (các quỹ đầu tư quốc gia quy mô lớn). Đây là nền tảng quan trọng để phát triển nhiên liệu tổng hợp và hydro xanh dựa trên năng lượng tái tạo. Đồng thời, các doanh nghiệp vùng Vịnh cũng đang mở rộng hoạt động tại Bắc Phi – nơi có tiềm năng tương tự về năng lượng mặt trời và quỹ đất.
Trong khi đó, châu Âu được xem là mắt xích hoàn thiện chuỗi giá trị với lợi thế về công nghệ, nguồn vốn và đặc biệt là thị trường tiêu thụ trong ngắn hạn nhờ các mục tiêu giảm phát thải hàng không ngày càng khắt khe.
Các đề xuất khởi động thị trường
Để hiện thực hóa liên kết ba bên này, một số giải pháp chính sách đã được đề xuất.
Thứ nhất, xây dựng kho dự trữ chiến lược nhiên liệu sạch tại châu Âu. Hiện EU đã có cơ chế dự trữ nhiên liệu hóa thạch; việc thiết lập kho dự trữ tương tự cho nhiên liệu sạch được cho là sẽ tạo tín hiệu thị trường mạnh mẽ và tăng độ tin cậy cho nhà đầu tư.
Thứ hai, phát triển các “hành lang nhiên liệu xanh” giữa một số quốc gia đối tác trọng điểm trước khi mở rộng quy mô. Cách tiếp cận từng bước này nhằm giảm rủi ro và tạo mô hình hợp tác mẫu.
Thứ ba, EU nên cân nhắc áp dụng cơ chế “book and claim” thay vì “mass balance” trong chứng nhận chất lượng môi trường của nhiên liệu xanh. Cơ chế book and claim cho phép tách biệt dòng nhiên liệu vật lý và chứng chỉ môi trường, qua đó giảm chi phí logistics và hạn chế phát sinh phát thải không cần thiết.
Thứ tư, cần bảo vệ các doanh nghiệp tiên phong thông qua cơ chế “grandfathering” – cho phép duy trì các điều kiện ưu đãi ban đầu trong một khoảng thời gian nhất định – nhằm giảm tâm lý e ngại trước biến động chính sách.
Hướng tới hợp tác năng lượng liên khu vực
Các sáng kiến này được thúc đẩy trong bối cảnh tăng cường hợp tác giữa EU và GCC về chuyển dịch xanh, với sự tham gia của các mạng lưới như Dii Desert Energy và MED-GEM Network.
Giới chuyên gia nhận định, nếu được triển khai đồng bộ, mô hình hợp tác tam giác có thể giúp tối ưu hóa nguồn tài nguyên tái tạo tại Trung Đông và Bắc Phi, đồng thời đáp ứng nhu cầu khử carbon ngày càng cấp thiết của ngành hàng không châu Âu.
