Đà phát triển của hydro đang chững lại? Hành trình tìm kiếm vị thế phù hợp
Tác giả: Annie Nguyễn
(Ngày 25 tháng 8 năm 2026)
Một bản phân tích gần đây của Oran Zucker, STS Ltd, Quận Tel Aviv, Israel, đưa ra đánh giá thẳng thắn về thực trạng của ngành công nghiệp hydro; vượt qua những lời thổi phồng ban đầu, báo cáo xem xét kỹ lưỡng những lĩnh vực mà công nghệ này thực sự đang tạo được đà phát triển và những nơi đang phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt.
Bức tranh toàn cảnh: Tiến bộ và Thực tế
Ngành công nghiệp hydro đã chứng kiến nhiều bước phát triển quan trọng, cho thấy cả sự tiến bộ lẫn quá trình điều chỉnh lại chiến lược.
Hydro xanh dương (blue hydrogen) đang mở rộng. Một số dự án lớn đang được triển khai tại Hoa Kỳ, trong đó các nhà sản xuất khí đốt tự nhiên (đặc biệt là ở Texas) tiếp tục đẩy mạnh các dự án hydro xanh dương và amoniac. Hiệu quả kinh tế vẫn hấp dẫn đối với các khách hàng công nghiệp quy mô lớn—những đơn vị có khả năng tài trợ cơ sở hạ tầng và tìm kiếm đầu ra—nhờ vào việc duy trì tín dụng thuế 45V và giá khí đốt tự nhiên tương đối cạnh tranh, ở mức khoảng 3 USD/MMBtu.
Hydro xanh lá (green hydrogen) đang gặp trở ngại lớn. Ngoại trừ Trung Quốc, ngành công nghiệp hydro xanh lá đang chật vật đối mặt với thực tế rằng một nhà máy sản xuất hydro về cơ bản là sự kết hợp giữa nhà máy điện và nhà máy hóa chất. Chi phí cung ứng hydro không giảm nhanh như nhiều dự báo cách đây 3-5 năm. Nhiều dự án đã bị trì hoãn hoặc hủy bỏ. Dù hoạt động sản xuất vẫn diễn ra, nhưng phần lớn chi phí sản xuất hydro xanh lá lại phụ thuộc vào giá điện. Tại nhiều nơi trên thế giới, giá điện quá cao khiến việc sản xuất hydro xanh lá giá rẻ trở nên bất khả thi nếu thiếu các khoản trợ cấp hoặc nguồn năng lượng tái tạo với chi phí cực thấp.
Trung Quốc là một trường hợp đặc biệt. Quốc gia này có khả năng xây dựng quy mô lớn và tích hợp toàn bộ chuỗi giá trị. Nhiều nhà sản xuất Trung Quốc đã chuyển hướng từ hydro xanh lá sang methanol xanh để phục vụ ngành vận tải biển, tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp với các nhà sản xuất châu Âu. Các dự án quy mô lớn liên tục được công bố, với hầu hết các thành phần thiết bị đều đến từ các nhà sản xuất Trung Quốc ở mức chi phí thấp hơn nhiều.
Nhu cầu thực tế không đạt kỳ vọng. Nhu cầu về hydro xanh lá không tăng trưởng nhanh như dự đoán. Các khách hàng công nghiệp vẫn dựa vào hydro xanh dương và hydro xám (grey hydrogen) hiện có trong khi chờ xem nhu cầu thị trường sẽ định hình ra sao. Thị trường hydro xanh lá thực chất đang chờ đợi các quy định bắt buộc có hiệu lực. Nếu thiếu các chính sách bắt buộc quy mô lớn (từ EU hay Mỹ), chiến lược "cứ xây dựng rồi khách hàng sẽ tự tìm đến" đã không mang lại hiệu quả.
Các khoản tài trợ từ chính phủ đang được xem xét lại. Một số chính phủ đang bắt đầu cắt giảm ngân sách tài trợ cho hydro khi nhận thấy việc đầu tư vào các công nghệ khác (như pin) có thể mang lại hiệu quả cao hơn, đồng thời do hiệu suất triển khai hydro trên quy mô lớn chưa đạt được như kỳ vọng.
Những lĩnh vực mà hydro đang chiếm ưu thế
Bất chấp những trở ngại, hydro đang khẳng định được vị thế trong một số lĩnh vực:
Nhà máy điện: Hydro và amoniac đang bắt đầu được sử dụng để phối trộn và đốt kèm trong các nhà máy điện.
Ngành vận tải biển: Methanol xanh và amoniac là những lựa chọn khả thi nhất để khử carbon trong ngành vận tải biển.
Nhiệt năng và nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp: Sản xuất phân bón và hóa chất đều cần đến hydro, và các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn chính là nhóm khách hàng tiềm năng nhất.
Trung Quốc: Mức giá cạnh tranh của Trung Quốc đối với thiết bị điện phân và năng lượng tái tạo đang giúp methanol xanh có chi phí cạnh tranh so với methanol xám (loại sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch), từ đó mở ra khả năng sản xuất nhiên liệu xanh ở quy mô lớn hơn.
Ý nghĩa của vấn đề này
Hydro sẽ không biến mất, nhưng ngành này đang bước vào giai đoạn củng cố và đánh giá lại. Quan điểm "hydro cho mọi lĩnh vực" đang dần nhường chỗ cho một cách tiếp cận tập trung hơn vào các ứng dụng cụ thể, nơi hydro mang lại giá trị độc đáo. Ngành công nghiệp này cần xác định rõ vị trí của mình trong quá trình chuyển dịch năng lượng, chuyển từ giai đoạn được thổi phồng kỳ vọng sang giai đoạn triển khai thực tế.
