Cuộc Tranh Luận Về Chi Phí Hydro: Giá Tại Vòi Bơm Mới Là Yếu Tố Quyết Định Cho Đội Xe Thương Mại
Ngày 20 tháng 6 năm 2026 | Annie Nguyễn
Một cuộc thảo luận sôi nổi đang diễn ra trong ngành công nghiệp hydro xoay quanh câu hỏi: đâu là rào cản lớn nhất đối với việc áp dụng rộng rãi xe tải và xe buýt hydro? Tiến sĩ Mohammed M. Hussain, chuyên gia với hơn hai thập kỷ kinh nghiệm trong lĩnh vực hydro và pin nhiên liệu, đã đưa ra quan điểm thẳng thắn: con số quan trọng nhất là giá hydro giao tại vòi bơm (delivered hydrogen price at the nozzle).
Theo Tiến sĩ Hussain, chi phí nhiên liệu cuối cùng quyết định tổng chi phí sở hữu (Total Cost of Ownership - TCO) có khả thi đối với các nhà khai thác đội xe hay không. Ông dẫn chứng chương trình xe buýt hydro tại Aberdeen, Scotland, nơi đội xe 25 xe buýt hai tầng đã phải nằm bất động hơn một năm rưỡi trước khi chính quyền thành phố chính thức từ bỏ dự án. Nguyên nhân thất bại không phải do công nghệ xe (Wrightbus), mà chủ yếu đến từ các vấn đề về nguồn cung hydro, sự cố trạm tiếp nhiên liệu và kinh tế vận hành không thể cạnh tranh với các giải pháp xe điện chạy pin (BEV) đang ngày càng cải thiện.
Tuy nhiên, quan điểm này đã gây ra nhiều tranh luận. Một số chuyên gia cho rằng vấn đề cốt lõi không chỉ là giá cả mà còn là độ tin cậy của nguồn cung. Họ chỉ ra rằng dự án Aberdeen sụp đổ chủ yếu do sự cố kỹ thuật kéo dài tại các trạm tiếp nhiên liệu Kittybrewster và Cove, chứ không chỉ vì giá hydro cao. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu "giá giao tại vòi bơm" hay "sự sẵn có và tin cậy của nguồn cung" mới là yếu tố số một?
Các ý kiến khác nhấn mạnh rằng rào cản thực tế đầu tiên đối với các nhà khai thác là chi phí cao của xe hydro, tiếp theo là sự sẵn sàng về lực lượng lao động (kỹ năng mới, kỹ thuật viên được đào tạo, quy trình an toàn cập nhật). Một nhà bình luận lưu ý: "Các nhà khai thác đội xe không mua công nghệ - họ mua sự tin cậy và kinh tế."
Một vấn đề sâu xa hơn được đặt ra là hiệu quả năng lượng vốn có. Hydro cho giao thông vận tải phải đối mặt với định luật nhiệt động lực học: sử dụng điện trực tiếp cho xe điện hoặc tàu hỏa hiệu quả hơn ít nhất gấp đôi so với sản xuất, vận chuyển và sử dụng hydro. Một số chuyên gia cho rằng hydro chỉ thực sự cần thiết cho các ứng dụng không có giải pháp thay thế như sản xuất phân bón, và hydro cho giao thông có thể là "ý tưởng trì hoãn" để duy trì vai trò của nhiên liệu hóa thạch.
Cuộc tranh luận cho thấy một thách thức lớn hơn: ngành công nghiệp hydro thường nhầm lẫn giữa chi phí sản xuất (levelized cost of production) với giá thực tế tại vòi bơm. Các chuyên gia chỉ ra rằng việc nén hydro ở áp suất cao hoặc hóa lỏng ở nhiệt độ cực thấp đòi hỏi chi phí vận hành đáng kể trước khi nhiên liệu đến được với khách hàng.
Một góc nhìn lạc quan hơn cho rằng hydro vẫn có thể đóng vai trò quan trọng nếu đạt được mức giá chấp nhận được. Họ so sánh với động cơ hơi nước, vốn không hiệu quả nhưng đã thay đổi thế giới vì chi phí chấp nhận được. Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn là liệu người tiêu dùng và người nộp thuế có sẵn sàng trả phí "xanh" (green premium) hay không.
