Cơ hội xuất khẩu hydro và amoniac xanh của Việt Nam sang Nhật Bản

Ban Thư ký VAHC
Ngày 14 tháng 7 năm 2026

Việt Nam đang đứng trước cơ hội để trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu hydro xanh, amoniac xanh sang Nhật Bản, đồng thời phát triển thị trường nội địa thông qua hợp tác với các đối tác và nhà đầu tư Nhật Bản. Đây là nhận định của Hiệp hội Hydrogen Việt Nam - ASEAN (VAHC) dựa trên các lợi thế cạnh tranh và xu hướng hợp tác năng lượng sạch giữa hai nước.

Nhật Bản - Quốc gia tiên phong với nhu cầu hydro và amoniac khổng lồ

Nhật Bản là quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành Chiến lược Hydro quốc gia (năm 2017) . Chiến lược này hướng tới mục tiêu 3E+S: an ninh năng lượng, môi trường bền vững, hiệu quả kinh tế và an toàn . Đặc biệt, Nhật Bản đã xác định an ninh năng lượng là thách thức cấp bách, bởi 94% nguồn cung năng lượng của nước này phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu .

Trong Chiến lược Hydro sửa đổi (tháng 6/2023), Nhật Bản đặt các mục tiêu đầy tham vọng:

• Tăng nguồn cung hydro và amoniac lên 3 triệu tấn vào năm 2030, 12 triệu tấn vào năm 2040 và 20 triệu tấn vào năm 2050 

• Giảm chi phí cung cấp hydro từ 100 JPY/Nm³ hiện nay xuống 30 JPY/Nm³ vào năm 2030 và 20 JPY/Nm³ vào năm 2050 

• Thu hút hơn 15.000 tỷ JPY (khoảng 107,5 tỷ USD) đầu tư vào chuỗi cung ứng hydro và amoniac trong 15 năm tới 

Điều này mở ra cơ hội lớn cho các nước xuất khẩu, trong đó có Việt Nam, khi Tokyo phải tìm kiếm nguồn cung nhiên liệu sạch ổn định từ bên ngoài .

Hội thảo Hydrogen Việt Nam - Nhật Bản do VAHC, JETRO và JH2A (Hiệp hội Hydrogen Nhật Bản) tổ chức vào tháng 9/2024

IEA Global Hydrogen Review 2025 nhận định về tiềm năng hydro của Việt Nam

Theo báo cáo Global Hydrogen Review 2025 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), lần đầu tiên cơ quan này dành một chương riêng để đánh giá tiềm năng hydro tại Đông Nam Á. Trong đó, Việt Nam, Indonesia và Malaysia được xác định là ba "ngôi sao mới nổi" với khả năng định hình thị trường hydro khu vực trong thập kỷ tới.

Nhu cầu hydro nội địa

Năm 2024, nhu cầu hydro tại Đông Nam Á đạt 4 triệu tấn, chiếm gần 4% tổng nhu cầu toàn cầu. Trong đó, Việt Nam chiếm khoảng 15% nhu cầu khu vực, đứng thứ ba sau Indonesia và Malaysia. Nhu cầu hiện tại tập trung chủ yếu vào sản xuất amoniac (chiếm gần một nửa nhu cầu), lọc dầu và sản xuất methanol.

Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam

Theo phân tích của IEA, Việt Nam hội tụ những lợi thế hiếm có để phát triển ngành công nghiệp hydro:

• Nguồn năng lượng tái tạo ven biển dồi dào, đặc biệt là tiềm năng điện gió ngoài khơi và điện mặt trời

• Nhu cầu hydro nội địa đang tăng nhanh trong các ngành lọc hóa dầu, sản xuất phân bón và thép

• Vị trí địa lý thuận lợi để xuất khẩu hydro, amoniac hoặc nhiên liệu tổng hợp sang các thị trường Đông Bắc Á đang có nhu cầu cao như Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore

IEA đánh giá Việt Nam có "đủ tiềm lực để trở thành trung tâm sản xuất và trung chuyển hydro của bán đảo Đông Dương".

Buổi làm việc chính thức giữa VAHC và Tổng lãnh sự Nhật Bản Masuo Ono tại TLSQ Nhật Bản tại TP HCM

Dự án tiêu biểu

IEA ghi nhận dự án hydro xanh Trà Vinh là dự án quy mô lớn duy nhất trong khu vực đã đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID), với công suất 24.000 tấn hydro tái tạo/năm để sản xuất 182.000 tấn amoniac/năm. Tổng công suất các dự án hydro phát thải thấp đã công bố tại Đông Nam Á đến năm 2030 đạt khoảng 480.000 tấn/năm, tập trung chủ yếu tại Indonesia và Malaysia

Cơ hội xuất khẩu qua các sáng kiến AZEC và JCM

AZEC (Asia Zero Emission Community): Đây là sáng kiến do Chính phủ Nhật Bản đề xuất, nhằm đạt được đồng thời ba mục tiêu: khử carbon, tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng tại châu Á thông qua các lộ trình đa dạng phù hợp với điều kiện từng quốc gia. Trong khuôn khổ AZEC, Nhật Bản đang thúc đẩy hơn 350 dự án hợp tác tại các nước đối tác, bao gồm Việt Nam, trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, hydro và amoniac, CCUS. Các Bộ trưởng AZEC đã nhất trí rằng hydro và amoniac có thể đóng vai trò quan trọng trong việc khử carbon cho phát điện nhiệt, lĩnh vực vận tải và các ngành công nghiệp khó giảm phát thải.

JCM (Joint Crediting Mechanism - Cơ chế Đồng tín chỉ): Đây là hệ thống giữa Nhật Bản và các nước đối tác nhằm phổ biến các công nghệ khử carbon tiên tiến. Các dự án hydro và amoniac xanh tại Việt Nam có thể được cấp tín chỉ carbon thông qua JCM, tạo thêm nguồn thu và nâng cao tính khả thi tài chính. Keidanren (Liên đoàn Kinh tế Nhật Bản) đã kiến nghị mở rộng phạm vi JCM để bao gồm các công nghệ như hydro, amoniac, nhiên liệu tổng hợp và CCUS, đồng thời thúc đẩy tiêu chuẩn hóa quy tắc trong các nước AZEC để tạo thuận lợi cho giao dịch tín chỉ .

Các dự án hợp tác cụ thể và triển vọng

Tập đoàn Obayashi

Obayashi đã được NEDO (Tổ chức Phát triển Năng lượng và Công nghệ Công nghiệp Mới Nhật Bản) tài trợ 10 triệu USD để triển khai dự án hydro xanh tại Tây Ninh. Obayashi có kinh nghiệm thực tế vận hành chuỗi hydro xanh từ sản xuất trong nước đến vận chuyển thử nghiệm thành công từ New Zealand sang Fiji, và có kế hoạch thử nghiệm vận chuyển hydro đến Singapore và Nhật Bản. Ông Rinkou Aki, đại diện Obayashi, cho biết Việt Nam có thể phát triển thành điểm cung cấp hydro xanh nếu các dự án thí điểm được phép triển khai nhanh.

Lãnh đạo Tỉnh Tây Ninh tiếp đoàn công tác NEDO và Obayashi Corporation về việc xúc tiến đầu tư nhà máy hydrogen xanh tại Tây Ninh, 2025

Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PV Gas)

PV Gas đang thúc đẩy các dự án sản xuất hydro xanh và amoniac xanh tại Bà Rịa - Vũng Tàu. JOGMEC và PetroVietnam đã gia hạn Biên bản ghi nhớ (MOU) sang lĩnh vực hydro, amoniac và CCS/CCUS, đồng thời ký Thỏa thuận Hợp tác Nghiên cứu (JSA) để thúc đẩy các dự án.

Các dự án quy mô lớn từ Ấn Độ - mô hình tham khảo cho Việt Nam

Tập đoàn ACME Group đã ký thỏa thuận cung cấp 405.000 tấn amoniac xanh/năm cho IHI Corporation và 100.000 tấn methanol xanh/năm cho Mitsubishi Gas Chemical từ các nhà máy tại Odisha, Ấn Độ. Mitsubishi Gas Chemical (MGC) đã ký thỏa thuận mua bán 10 năm với ACME, từ nhà máy tại Paradip, Odisha. Sản phẩm đạt tiêu chuẩn RFNBO của EU và các quy định tương lai của IMO. VAHC nhận định mô hình này có thể được nhân rộng tại Việt Nam với các dự án tương tự.

Phát triển thị trường nội địa

VAHC nhấn mạnh chiến lược phát triển thị trường nội địa song song với xuất khẩu, thông qua:

• Hợp tác với JETRO, METI, JICA: Các cơ quan này hỗ trợ kết nối doanh nghiệp, chuyển giao công nghệ và tài trợ nghiên cứu. Đại diện Tổng Lãnh sự quán Nhật Bản tại TP.HCM đã bày tỏ ủng hộ các hoạt động của VAHC và sẵn sàng kết nối với các cơ quan chính phủ Nhật Bản.

• Phát triển chuỗi giá trị trong nước: VAHC đang thúc đẩy các sáng kiến như chuỗi giá trị hydro-amoniac xanh và mạng lưới hợp tác công-tư ASEAN. Các mục tiêu bao gồm thúc đẩy trao đổi công nghệ, đào tạo kỹ thuật, các dự án thí điểm và thu hút đầu tư quốc tế.

• Định vị chiến lược của các địa phương: Hà Tĩnh đang tích cực kêu gọi đầu tư từ Nhật Bản vào các lĩnh vực năng lượng mới, hydro và amoniac, với lợi thế cảng nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương và vị trí kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây.

Kết luận và khuyến nghị

Việt Nam cần sớm xây dựng hành lang pháp lý cho hydro, bao gồm tiêu chuẩn an toàn, ưu đãi đầu tư và cơ chế tài chính xanh, để thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân. Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam (Quyết định 165/QĐ-TTg) đặt mục tiêu sản xuất 100.000 - 500.000 tấn hydro/năm vào 2030 và 10 - 20 triệu tấn/năm vào 2050 .

Ông Lê Ngọc Anh Minh, Chủ tịch VAHC, nhấn mạnh: "Việt Nam có lợi thế về tài nguyên thiên nhiên và logistics, (đã có chiến lược hydrogen quốc gia và công nghệ hydrogen được đưa vào danh mục công nghệ chiến lược quốc gia cũng như sàn giao dịch tín chỉ carbon đã được thiết lập) để trở thành trung tâm hydro của khu vực, nhưng cần 'đi nhanh nhưng vững chắc', kết hợp hợp tác quốc tế với nội địa hóa công nghệ. Trong giai đoạn 2025-2035, cần tập trung thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ và các dự án trình diễn từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức và Australia để nhanh chóng xây dựng chuỗi giá trị hydro trong nước."

Với lộ trình rõ ràng, hợp tác quốc tế mạnh mẽ và nội địa hóa công nghệ, VAHC tin tưởng Việt Nam có tiềm năng trở thành quốc gia dẫn đầu về hydro xanh trong khu vực Đông Nam Á.