CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU, Global Hydrogen Review 2025
Giới thiệu ấn bản thứ năm của Global Hydrogen Review
Kể từ khi ra mắt lần đầu năm 2021, Global Hydrogen Review đã trở thành nguồn thông tin chính để theo dõi tiến độ triển khai hydro phát thải thấp trên toàn cầu.
Bản đánh giá này phân tích nhu cầu và sản xuất hydro, thương mại và hạ tầng, đầu tư và đổi mới công nghệ, cũng như các chính sách hỗ trợ.
Báo cáo năm nay cũng bao gồm một chương đặc biệt về khu vực Đông Nam Á, cung cấp đánh giá chi tiết về vai trò tiềm năng của hydro trong hệ thống năng lượng của khu vực, cũng như các hành động ngắn hạn cần thực hiện để tận dụng cơ hội này.
Mục tiêu chính của báo cáo:
• Cung cấp bức tranh toàn diện về thị trường hydro toàn cầu, bao gồm sản xuất, tiêu thụ, thương mại và công nghệ.
• Theo dõi tiến độ đạt được các mục tiêu khí hậu và năng lượng, so sánh việc triển khai hydro thực tế với các cam kết của chính phủ và ngành công nghiệp.
• Hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà đầu tư với dữ liệu và phân tích để đưa ra quyết định về chiến lược, đầu tư và hợp tác quốc tế.
Trong ấn bản thứ năm, báo cáo tiếp tục theo dõi các dự án đã công bố, đang xây dựng và đã vận hành, đồng thời đánh giá khả năng đóng góp của chúng vào tổng sản lượng hydro phát thải thấp đến năm 2030.
Báo cáo cũng xem xét tiến bộ công nghệ trên toàn chuỗi giá trị hydro – từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển đến ứng dụng cuối – và cung cấp phân tích về chi phí, khả năng cạnh tranh và các thách thức chính sách.
Báo cáo đi kèm với bộ dữ liệu và công cụ trực tuyến cập nhật:
• Cơ sở dữ liệu Dự án Sản xuất và Hạ tầng Hydro – theo dõi hơn 1.000 dự án trên toàn cầu, phân loại theo giai đoạn, công nghệ và địa điểm.
• Hydrogen Tracker – công cụ trực tuyến cho phép người dùng khám phá chi tiết dự án sản xuất và hạ tầng, chi phí sản xuất theo vùng, và các chính sách đã công bố hoặc triển khai từ năm 2020.
Sáng kiến Hydro của Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng Sạch (CEM Hydrogen Initiative)
Báo cáo này là sản phẩm của Sáng kiến Hydro thuộc CEM – một diễn đàn quốc tế quy tụ chính phủ, tập đoàn và tổ chức nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng sạch.
Sáng kiến hướng đến:
• Thúc đẩy hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, phát triển và triển khai hydro.
• Chia sẻ chính sách và thực tiễn tốt nhất nhằm giảm chi phí và tăng tốc thương mại hóa hydro phát thải thấp.
• Tăng cường đầu tư tư nhân và hợp tác công – tư trong toàn bộ chuỗi giá trị hydro.
CEM Hydrogen Initiative được thành lập với mục tiêu biến hydro trở thành một phần quan trọng trong chiến lược năng lượng toàn cầu, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, giảm phát thải và phát triển kinh tế bền vững.
Báo cáo Global Hydrogen Review được thiết kế như một tài liệu nền tảng phục vụ các cuộc thảo luận tại Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng Hydro (Hydrogen Energy Ministerial Meeting) tổ chức hằng năm bởi Nhật Bản, quy tụ lãnh đạo chính phủ, ngành công nghiệp và giới nghiên cứu.
Điểm nổi bật
• Nhu cầu hydro toàn cầu tăng gần 2% trong năm 2024, đạt xấp xỉ 100 triệu tấn (Mt).
Mức tăng chủ yếu đến từ nhu cầu cao hơn ở các ngành truyền thống như lọc dầu và sản xuất amoniac.
• Các ứng dụng mới (giao thông, phát điện, thép, hóa chất xanh) vẫn chiếm <1% tổng nhu cầu.
Nhu cầu ở các lĩnh vực này tăng nhưng còn chậm do chi phí cao và thiếu hạ tầng.
• Dự báo đến năm 2030: nhu cầu hydro toàn cầu có thể đạt 115–120 Mt nếu các chính sách hiện hành được thực thi đầy đủ.
Trong kịch bản phù hợp Net Zero, nhu cầu có thể vượt 130 Mt nhờ mở rộng nhanh sản xuất thép xanh, nhiên liệu vận tải biển và nhiên liệu hàng không bền vững.
• Thách thức chính: thiếu tín hiệu nhu cầu ổn định để bảo đảm quyết định đầu tư sản xuất hydro phát thải thấp; cần chính sách rõ ràng về trợ giá, tiêu chuẩn và hạ tầng vận chuyển.
Tổng quan và Triển vọng
Năm 2024, nhu cầu hydro toàn cầu đạt gần 100 Mt – tăng 2% so với 2023 – phù hợp với tốc độ tăng nhu cầu năng lượng chung.
Tăng trưởng tập trung ở các ngành truyền thống:
• Lọc dầu: nhu cầu tăng nhẹ do sản lượng tinh chế cao hơn tại châu Á và Trung Đông.
• Sản xuất amoniac: tăng nhờ nhu cầu phân bón và hóa chất.
• Sản xuất methanol: tăng nhẹ tại Trung Quốc và Đông Nam Á.
Các ứng dụng mới (sản xuất thép bằng hydro, vận tải biển, xe tải chạy pin nhiên liệu, phát điện, sưởi ấm) chiếm <1% tổng nhu cầu và chủ yếu ở giai đoạn trình diễn.
Phần lớn nhu cầu mới ngoài các ngành truyền thống đến từ sản xuất nhiên liệu sinh học – sử dụng hydro để khử oxy trong dầu thực vật.
Triển vọng đến 2030
Theo các chính sách và kế hoạch đã công bố, nhu cầu hydro có thể tăng thêm 15–20 Mt, đạt 115–120 Mt vào 2030.
Trong kịch bản Net Zero 2050, nhu cầu phải tăng nhanh hơn, vượt 130 Mt vào 2030.
Điều này đòi hỏi:
• Đẩy nhanh sản xuất thép sử dụng hydro hoàn toàn (H₂-DRI): đóng góp ít nhất 8–10 Mt nhu cầu mới.
• Mở rộng nhiên liệu vận tải biển và hàng không gốc hydro (amoniac, methanol tổng hợp, e-kerosene).
• Thay thế hydro hóa thạch bằng hydro phát thải thấp trong lọc dầu, amoniac và methanol để giảm phát thải.
Nếu không có chính sách kích cầu mạnh mẽ (hạn ngạch sử dụng hydro tái tạo, ưu đãi thuế, trợ giá), nhiều dự án hydro phát thải thấp sẽ thiếu hợp đồng mua bán (offtake) để được tài trợ.
Nhu cầu trong Lọc dầu
Hydro là nguyên liệu thiết yếu trong các nhà máy lọc dầu, dùng để loại bỏ lưu huỳnh và hydrocracking tạo sản phẩm nhiên liệu nhẹ.
• Năm 2024, nhu cầu hydro trong lọc dầu tăng khoảng 1%, chủ yếu tại Trung Quốc, Ấn Độ và Trung Đông.
• Châu Âu giảm nhẹ do đóng cửa một số nhà máy lọc dầu và nhu cầu nhiên liệu hóa thạch giảm.
• Châu Á chiếm hơn 45% nhu cầu hydro trong lọc dầu toàn cầu.
Triển vọng đến 2030 phụ thuộc:
• Tốc độ điện khí hóa giao thông và giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch.
• Nhu cầu nhiên liệu sinh học (HVO) đòi hỏi nhiều hydro.
• Chính sách khí hậu có thể yêu cầu thay thế hydro hóa thạch bằng hydro phát thải thấp.
Nhu cầu trong Công nghiệp
Hydro được sử dụng trong sản xuất amoniac, methanol và ngày càng nhiều trong thép xanh.
• Amoniac: chiếm khoảng 45% nhu cầu hydro toàn cầu, tăng nhẹ năm 2024 nhờ nhu cầu phân bón phục hồi.
• Methanol: khoảng 10% nhu cầu toàn cầu; nhu cầu tăng ở Trung Quốc cho sản xuất hóa chất và nhiên liệu methanol.
• Thép (H₂-DRI): nhu cầu rất nhỏ (<0,1 Mt), chủ yếu trong các dự án thí điểm tại châu Âu, Ấn Độ và Trung Quốc.
Đến 2030:
• Nhu cầu amoniac ổn định hoặc giảm nhẹ ở các nước phát triển, nhưng tăng ở châu Phi và Ấn Độ.
• Methanol xanh và e-methanol tăng thị phần, đặc biệt cho vận tải biển.
• Nếu >20 dự án H₂-DRI đạt FID, nhu cầu hydro có thể tăng 6–8 Mt/năm.
Nhu cầu trong Giao thông
Hydro và nhiên liệu gốc hydro là giải pháp giảm phát thải cho vận tải đường dài, hàng hải và hàng không.
• Đường bộ: số lượng xe tải pin nhiên liệu tăng tại Trung Quốc, Nhật, Hàn Quốc. Nhu cầu còn nhỏ nhưng có thể tăng nhanh khi chi phí giảm.
• Hàng hải: >60 tàu chạy methanol đã hạ thủy; amoniac đang được thử nghiệm. Nếu IMO thực hiện mục tiêu Net Zero, nhu cầu nhiên liệu gốc hydro đạt 3–5 Mt H₂ tương đương vào 2030.
• Hàng không: SAF tổng hợp từ hydro và CO₂ cần nhiều hydro; có thể đạt 1–2 Mt H₂ tương đương vào 2030 trong kịch bản tham vọng.
Nhu cầu trong Tòa nhà
Sử dụng hydro trực tiếp cho sưởi dân dụng và thương mại vẫn hạn chế, chủ yếu là các dự án pha trộn hydro vào mạng khí tự nhiên:
• Thử nghiệm pha trộn 5–20% hydro đang diễn ra ở châu Âu, Nhật, Hàn.
• Khả năng mở rộng phụ thuộc chi phí hydro và khả năng tương thích hạ tầng.
• Đến 2030, đóng góp dự kiến vẫn <1 Mt H₂ trừ khi có chính sách bắt buộc.
Nhu cầu trong Phát điện
Hydro và amoniac có thể dùng trong tuabin khí hoặc đồng đốt trong nhà máy than.
• Nhật và Hàn dẫn đầu các dự án đồng đốt amoniac.
• Châu Âu chuẩn bị sử dụng tuabin khí đốt 100% hydro.
• Đến 2030, nhu cầu hydro cho phát điện có thể đạt 3–4 Mt (chính sách hiện hành) và 6–8 Mt (kịch bản Net Zero).
Kết luận Chương 1
• Nhu cầu hydro toàn cầu tiếp tục tăng, nhưng chủ yếu ở ngành truyền thống.
• Để hydro phát thải thấp đóng vai trò quan trọng trong khử carbon, cần kích cầu ở thép, hàng hải, hàng không, phát điện.
• Chính sách là yếu tố quyết định: chỉ tiêu bắt buộc và cơ chế hỗ trợ giá sẽ thúc đẩy hợp đồng mua bán, tạo tín hiệu đầu tư cho sản xuất hydro phát thải thấp.
