Chiến lược Hydro của châu Âu: Liệu có phụ thuộc hoàn toàn vào máy điện phân?
Ngày 24 tháng 8 năm 2026
Annie Nguyễn
Châu Âu đang đầu tư hàng tỷ euro vào hydro xanh với tham vọng dẫn đầu cuộc cách mạng năng lượng sạch. Tuy nhiên, những thách thức ngày càng rõ ràng đang đặt ra câu hỏi liệu chiến lược tập trung gần như hoàn toàn vào máy điện phân (electrolyzer) có thực sự khả thi hay cần một cách tiếp cận đa dạng và linh hoạt hơn.
Tham vọng và thực tế
Công suất sản xuất máy điện phân của châu Âu đã tăng gấp 10 lần kể từ năm 2020, đạt hơn 10 GW/năm . Tuy nhiên, công suất lắp đặt và vận hành thực tế chỉ dưới 1 GW, trong khi mục tiêu năm 2030 là 40 GW . Chi phí sản xuất hydro xanh từ điện phân hiện khoảng 6-8 euro/kg, trong khi hydro từ nhiên liệu hóa thạch chỉ hơn 2 euro/kg .
Rào cản lớn nhất đến từ chi phí điện năng, chiếm tới 70% giá thành hydro xanh , cùng với các quy định phức tạp của EU về nhiên liệu tái tạo (RFNBO) khiến các dự án khó đạt được quyết định đầu tư cuối cùng . Ít hơn 7% các dự án hydro sạch ở châu Âu đã vượt qua giai đoạn này , và hơn 50 dự án đã bị hủy bỏ chỉ trong 18 tháng qua .
Hướng đi thay thế: Quang xúc tác và đa dạng hóa công nghệ
Trong bối cảnh đó, công nghệ sản xuất hydro quang xúc tác (photocatalytic water splitting) đang nổi lên như một giải pháp tiềm năng. Thay vì dùng điện từ năng lượng tái tạo để chạy máy điện phân, công nghệ này sử dụng trực tiếp ánh sáng mặt trời, nước và chất xúc tác để tạo ra hydro – mô phỏng quá trình quang hợp nhân tạo .
Công ty Sparc Hydrogen (Australia) đã vận hành thử nghiệm thành công nhà máy thí điểm trong hơn 6 tháng, sản xuất hydro liên tục dưới ánh sáng mặt trời tập trung ngay cả ở nhiệt độ lên tới 46°C . Công nghệ này hứa hẹn giảm chi phí hạ tầng, tiêu thụ năng lượng và có thể tạo ra nhiệt công nghiệp như một sản phẩm phụ . Tuy nhiên, đây vẫn là công nghệ ở giai đoạn đầu và cần cải thiện đáng kể về hiệu suất, độ bền và khả năng mở rộng .
Các chuyên gia nhận định, điện phân dự kiến sẽ vẫn là công nghệ chủ đạo trong tương lai gần nhờ chuỗi cung ứng đã hình thành và sự hỗ trợ chính sách . Tuy nhiên, áp lực về giá điện và nguồn cung tại châu Âu đang thúc đẩy việc tìm kiếm các giải pháp đa dạng hơn . Một nghiên cứu chỉ ra rằng việc áp dụng cứng nhắc các tiêu chuẩn hydro xanh có thể làm tăng phát thải CO₂ trong một số trường hợp, và chi phí sản xuất phân bón dựa trên hydro xanh có thể tăng tới 26,3%, trong khi hydro xanh (từ khí tự nhiên kèm thu giữ carbon) chỉ làm tăng khoảng 4,2% .
Kết luận
Châu Âu đang ở ngã ba đường: chiến lược hydro của họ quá quan trọng để chỉ dựa vào một công nghệ duy nhất . Sự kết hợp giữa hoàn thiện khung pháp lý (như điều chỉnh các tiêu chí RFNBO), giảm chi phí điện năng, thúc đẩy nhu cầu thị trường và đầu tư vào các giải pháp công nghệ thay thế (như hydro xanh hoặc quang xúc tác) sẽ là chìa khóa để biến tham vọng thành hiện thực .
