Châu Âu đối mặt “nút thắt cầu” hydrogen: Tương lai công nghiệp phụ thuộc vào thị trường, không phải chiến lược

28/03/2026
Biên tập: Annie Nguyễn

Tương lai công nghiệp của châu Âu sẽ được quyết định bởi nhu cầu thị trường, thay vì các chiến lược trên giấy – đó là thông điệp nổi bật tại phiên họp toàn thể Diễn đàn Công nghiệp đầu tiên tổ chức tại Brussels.

Theo ông Jorgo Chatzimarkakis, Tổng Giám đốc Hydrogen Europe, châu Âu sẽ không thể mở rộng quy mô hydrogen nếu không đồng thời tạo ra nhu cầu đủ lớn. Trong khi nhiều năm qua, khu vực này tập trung mạnh vào phía cung – như mục tiêu công suất hay triển khai điện phân – thì yếu tố cầu lại chưa được chú trọng đúng mức.

Một trong những công cụ được nhấn mạnh là cơ chế “Lead Markets” trong khuôn khổ Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp, nhằm tạo ra thị trường tiêu thụ quy mô lớn cho các sản phẩm sử dụng hydrogen.

Trong đó, thép xanh được xem là trụ cột tiềm năng để tái thiết nền công nghiệp châu Âu. Thông qua các chính sách mua sắm công – từ cầu đường, hạ tầng đường sắt đến công trình công cộng – nhu cầu thép có thể được định hướng sang sản xuất dựa trên hydrogen và chuỗi cung ứng nội khối.

Tuy nhiên, một khoảng trống lớn vẫn tồn tại: phân bón.

Trong bối cảnh gián đoạn địa chính trị và thiếu hụt nguồn cung, châu Âu hiện vẫn chưa thiết lập được thị trường dẫn dắt cho ammonia và phân bón – hai lĩnh vực gắn trực tiếp với an ninh lương thực và ứng dụng hydrogen trong công nghiệp.

Các chuyên gia cảnh báo đây là một sai lầm chiến lược, khi phân bón không chỉ là đầu vào thiết yếu cho nông nghiệp mà còn là một trong những ứng dụng quy mô lớn và rõ ràng nhất của hydrogen. Tình trạng thiếu hụt khoảng 30% nguồn cung hiện nay càng làm gia tăng tính cấp bách.

Một cơ chế kích cầu khẩn cấp nhằm chuyển đổi từ phân bón sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch sang hydrogen đang được xem là cần thiết để thúc đẩy thị trường.

Bên cạnh đó, vấn đề chi phí cũng được đặt lại. Hydrogen thường bị coi là “đắt đỏ”, nhưng theo quan điểm tại diễn đàn, chi phí thực sự nằm ở sự phụ thuộc – vào khí đốt nhập khẩu, công nghệ nước ngoài và các chuỗi cung ứng dễ tổn thương.

Trong khi đó, áp lực kinh tế đang ngày càng rõ rệt. Riêng tại Đức, khoảng 10.000 việc làm công nghiệp bị mất mỗi tháng, cho thấy quá trình chuyển dịch năng lượng nếu không đi kèm phát triển thị trường có thể dẫn đến suy giảm năng lực sản xuất.

Diễn đàn cũng xác định bốn ưu tiên chính cho giai đoạn tới: đảm bảo nguồn nguyên liệu chiến lược (như thép xanh và ammonia), thúc đẩy đầu tư thông qua tín hiệu thị trường, tận dụng quy mô thị trường chung châu Âu và tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng.

Trong bối cảnh các nền kinh tế lớn như China đang đẩy nhanh hydrogen như một phần cốt lõi trong chiến lược phát triển, châu Âu đang đứng trước lựa chọn quan trọng: tiếp tục tranh luận về chi phí hay chủ động xây dựng thị trường.

Thông điệp cuối cùng là rõ ràng: hydrogen không còn chỉ là câu chuyện khí hậu, mà đã trở thành một chiến lược về khả năng chống chịu và tự chủ công nghiệp.