CẦU ĐẤT BEAN – KHI NÔNG NGHIỆP KHÔNG CHỈ LÀ SẢN XUẤT, MÀ LÀ SỰ KIÊN NHẪN VỚI THỜI GIAN
Ghi chép về Cầu Đất Bean
Lê Ngọc Ánh Minh, ngày 1 tháng 1 năm 2026
Có những vùng đất không cần quảng bá.
Chỉ cần ở lại đủ lâu, làm đủ chậm, người ta sẽ tự hiểu.
Cầu Đất là một nơi như vậy.
Từ năm 1925, khi những cây Arabica đầu tiên được người Pháp trồng trên cao nguyên này, người ta đã biết đây không phải là vùng đất dễ tính. Độ cao trên 1.600 mét, biên độ nhiệt ngày – đêm lớn, thời tiết khắc nghiệt. Nhưng chính sự khắc nghiệt ấy tạo nên cá tính – cho đất, cho cây và cho cả con người gắn bó với nó.
Người Pháp mang Arabica đến Cầu Đất vì tin rằng nơi này có điều kiện tương đồng với những vùng trồng cà phê danh tiếng ở Trung Phi. Họ không sai. Các giống Moka, Typica, Bourbon không chỉ sống được, mà còn cho chất lượng rất riêng. Từ đó đến nay, cà phê không rời khỏi Cầu Đất – Trạm Hành. Nó ở lại, như một phần tự nhiên của vùng đất này.
Không phải giống mới nào cũng làm cà phê ngon hơn
Bước sang những năm 2000, khi khí hậu thay đổi nhanh hơn khả năng thích nghi của con người, giống Catimor được đưa vào như một giải pháp cần thiết về mặt kỹ thuật. Nhưng điều đáng nói là: Catimor trồng ở Cầu Đất vẫn khác.
Không phải vì giống, mà vì đất, khí hậu và cách người ta đối xử với cây cà phê.
Cà phê là một loại cây rất trung thực.
Nếu làm nhanh, nó sẽ cho vị gắt.
Nếu làm ẩu, nó sẽ mất hương.
Nếu làm cẩn thận, nó sẽ trả lại nhiều hơn những gì ta nghĩ.
Cầu Đất Bean và cách làm không vội
Ở Cầu Đất Bean, điều đáng ghi nhận không nằm ở khẩu hiệu, mà ở cách họ kiên nhẫn với những việc cơ bản:
-
Thu hoạch 100% quả chín, dù tốn nhiều công hơn
-
Chấp nhận lên men chậm, phơi chậm, sấy chậm
-
Không dùng men công nghiệp, để men tự nhiên của chính quả cà phê tự làm việc
Lên men yếm khí ở đây không nhằm tạo hương “lạ” hay gây ấn tượng tức thì. Mục tiêu là giữ lại hương gốc của vùng trồng. Đây là ranh giới rất rõ giữa làm cà phê để bán nhanh và làm cà phê để đi đường dài.
Ba phương pháp sơ chế – Natural, Washed và Honey – không phải để làm cho sản phẩm trở nên phức tạp, mà để mỗi lô cà phê có cơ hội thể hiện đúng bản chất của nó. Không có phương pháp nào tốt hơn phương pháp nào, chỉ có phương pháp phù hợp với từng mùa, từng vườn, từng năm.
Rang cà phê cũng là một dạng khiêm tốn
Tôi đánh giá cao việc Cầu Đất Bean chọn công nghệ rang Hot Air. Không đốt trực tiếp bằng lửa, không ép hạt cà phê phải “bộc lộ” quá sớm. Cách rang này đòi hỏi người thợ phải hiểu cà phê nhiều hơn, kiểm soát tốt hơn và chấp nhận rằng có những hương vị chỉ xuất hiện khi người rang đủ kiên nhẫn.
Nhà máy đạt các tiêu chuẩn FDA, HALAL, ISO 22000:2018 là điều cần thiết. Nhưng điều quan trọng hơn là thái độ làm nghề của những người đứng sau dây chuyền đó – làm đúng, làm đủ và không làm quá.
Nông nghiệp bền vững là câu chuyện của 10–20 năm sau
Với tôi, nông nghiệp bền vững không nằm ở chứng chỉ hay thuật ngữ. Nó nằm ở một câu hỏi rất đơn giản:
10 năm nữa, mảnh đất này có còn muốn tiếp tục cho mình cà phê tốt không?
Nếu câu trả lời là có, thì cách làm hôm nay đang đi đúng hướng.
Cầu Đất không cần trở thành vùng sản xuất nhiều nhất. Nhưng nó xứng đáng là nơi sản xuất thật.
Và Cầu Đất Bean, nếu tiếp tục giữ cách làm này, sẽ không chỉ bán cà phê, mà còn giữ lại được một phần giá trị nông nghiệp mà chúng ta rất dễ đánh mất nếu quá vội vàng.
