15,5 tỷ USD từ JETP: Cơ hội vàng cho dự án năng lượng sạch tại Việt Nam
Ngày 08 tháng 7 năm 2026
Annie Nguyễn
Tổng quan về gói tài trợ JETP
Thông qua Quan hệ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP) , các nhà phát triển dự án tại Việt Nam có thể tiếp cận gói hỗ trợ tài chính và kỹ thuật trị giá 15,5 tỷ USD từ Nhóm Đối tác Quốc tế (IPG). IPG bao gồm các quốc gia G7 (Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Na Uy, Vương quốc Anh) cùng Liên minh châu Âu, với sự tham gia của các ngân hàng phát triển đa phương như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Ngân hàng Thế giới (WBG). EU và Vương quốc Anh đồng chủ trì nhóm đối tác này.
Gói tài trợ JETP là sự kết hợp giữa nguồn vốn công và tư nhân, trong đó vốn công đóng vai trò "chất xúc tác" để thu hút dòng vốn tư nhân quy mô lớn hơn. Các công cụ tài chính đa dạng bao gồm: tài trợ không hoàn lại và hỗ trợ kỹ thuật cho chuẩn bị dự án, vay ưu đãi cho cả khu vực công và tư nhân, cùng các giải pháp tài chính hỗn hợp (bảo lãnh, góp vốn cổ phần) nhằm giảm rủi ro và huy động vốn tư nhân. Khoảng 80% nguồn vốn vay từ IPG là cho vay có bảo lãnh chính phủ (sovereign lending), 20% còn lại là cho vay không có bảo lãnh (non-sovereign).
Các dự án điển hình đã đạt thỏa thuận tài chính
Những kết quả ban đầu đã xuất hiện tại Việt Nam với ba dự án tiêu biểu:
-
Mở rộng Thủy điện Trị An (EVN – KfW): Khoản vay ưu đãi 65 triệu EUR từ Ngân hàng Phát triển Đức (KfW), cùng khoản viện trợ 2,6 triệu EUR từ EU cho hỗ trợ kỹ thuật, cho dự án mở rộng công suất 200 MW, tổng vốn đầu tư 131 triệu EUR. Dự án đã khởi công năm 2025 và dự kiến vận hành năm 2027.
-
Dự án Truyền tải và Lưu trữ Điện (EVNNPT – AFD): Khoản tài trợ 67 triệu EUR từ AFD cho dự án củng cố lưới điện trị giá 101 triệu EUR.
-
Thủy điện Tích năng Bác Ái: Một liên danh 6 tổ chức tài chính phát triển (DFI), do AFD đại diện, hỗ trợ khoản vay lên tới 557 triệu USD cho tổng vốn đầu tư 787 triệu USD, kèm hỗ trợ kỹ thuật từ EU.
Ngoài ra, thông qua các định chế tài chính phát triển như PIDG (Private Infrastructure Development Group), các giải pháp tài chính sáng tạo cũng đã được triển khai tại Việt Nam, bao gồm đầu tư cổ phần vào dự án nước Xuan Mai (12,98 triệu USD) và xe điện Dat Bike (4 triệu USD), bảo lãnh trái phiếu xanh cho Xuan Mai (47 triệu USD) và IDI Sao Mai (40 triệu USD), cùng khoản vay 20 triệu USD cho CME Solar.
Cơ chế tiếp cận và điều kiện
Điểm mới trong tài liệu là việc giới thiệu cơ chế cho vay qua ngân hàng thương mại trong nước như một kênh dẫn vốn. Ví dụ, vào tháng 7/2025, VPBank đã nhận khoản vay 350 triệu USD từ SMBC, JICA, FinDev Canada và BII để cấp tín dụng xanh cho các doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm cả SME, thông qua các khoản vay bằng VND.
Các dự án được hỗ trợ trải dài từ giai đoạn phát triển sớm (hỗ trợ kỹ thuật, chuẩn bị dự án, nghiên cứu tiền khả thi) đến giai đoạn triển khai và vận hành. Tuy nhiên, hầu hết các công cụ tài chính đều yêu cầu dự án ở giai đoạn cuối của quá trình phát triển (finance-ready) và đã có đủ hồ sơ pháp lý, kỹ thuật. IPG không hoạt động như một quỹ chung (pooled fund) mà mỗi đối tác sẽ ra quyết định tài trợ riêng dựa trên thẩm định của họ.
Đặc biệt, Hoa Kỳ đã rút khỏi JETP kể từ sau năm 2022, nhưng các chương trình mới đã được ra mắt để bù đắp. IPG tập trung vào các hoạt động mang tính xúc tác như nâng cao năng lực, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, và đối thoại chính sách nhằm tháo gỡ rào cản cho các dự án đổi mới sáng tạo. Họ không cung cấp tài trợ cho các dự án ở giai đoạn ý tưởng hoặc các nghiên cứu tiền khả thi (như khảo sát địa chất, cấp phép, đánh giá tác động môi trường) mà vai trò này thuộc về các bên liên quan có lợi ích lâu dài trong dự án.
Lời kêu gọi hành động
Ông Tuong Do, chuyên gia tài chính khí hậu, kêu gọi các nhà phát triển dự án trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo (đặc biệt là điện gió ngoài khơi), lưu trữ pin, lưới điện, hiệu quả năng lượng, hydro xanh và chuyển đổi nhiệt điện than, đăng ký dự án qua Cổng thông tin JETP (https://jetp.moit.gov.vn) hoặc liên hệ trực tiếp để được tư vấn. Đây là thời điểm vàng để các dự án xanh tại Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí hợp lý, hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.
