Ý kiến: Đường ống hydro đầy không phải là mô hình kinh doanh
Ngày 1 tháng 2 năm 2026
Phân tích quan điểm của Tom Baxter, Giảng viên Cao cấp tại Đại học Aberdeen
Ảnh LinkedIn Profile của Tom Braxter
Những thông báo ăn mừng việc “lấp đầy” các đường ống hydro đang ngày càng xuất hiện dày đặc trên truyền thông châu Âu. Tuy nhiên, theo Tom Baxter – Giảng viên cao cấp tại Đại học Aberdeen – các thông báo này rất dễ gây nhầm lẫn giữa hoạt động kỹ thuật và tiến bộ thương mại thực sự.
Việc bơm hydro vào một đường ống chỉ chứng minh rằng hạ tầng có thể được xây dựng và vận hành về mặt kỹ thuật. Nó không chứng minh rằng một thị trường khả thi đã tồn tại.
Hydro trong đường ống không phải là cột mốc công nghệ mới
Tom Baxter nhắc lại kinh nghiệm của mình từ những năm 1970, khi còn làm việc tại ICI trong ngành hóa dầu. Ngay từ thời điểm đó, ICI đã có đường ống hydro tại Teesside để phục vụ các tổ hợp công nghiệp. Vì vậy, xét về mặt kỹ thuật, việc “lấp đầy” một đường ống hydro ngày nay không phải là một đột phá.
Vấn đề cốt lõi của hydro chưa bao giờ là “có bơm được vào ống hay không”, mà là:
ai sẽ mua hydro, với giá nào, và trong bao lâu?
Hạ tầng đang đi trước thị trường
Trên khắp châu Âu, các mạng lưới vận chuyển hydro quy mô lớn đang được triển khai rất xa so với nhu cầu đã được ký kết. Điều này đảo ngược logic truyền thống của hệ thống năng lượng.
Trong phần lớn “kỷ nguyên khí đốt”, các đường ống lớn chỉ được xây dựng sau khi đã có:
-
khách hàng neo (anchor customers),
-
hợp đồng dài hạn,
-
và dòng doanh thu tương đối chắc chắn.
Với hydro, thứ tự này bị đảo ngược: tài sản được xây trước, còn câu hỏi “ai sẽ trả tiền cho các phân tử hydro này” thì để sau.
Việc bơm hydro vào đường ống khi chưa có hợp đồng tiêu thụ ràng buộc không xác nhận tính đúng đắn của khoản đầu tư. Nó chỉ đơn giản là trì hoãn thời điểm mà tỷ lệ sử dụng thấp và thua lỗ trở nên rõ ràng.
Trường hợp Gasunie: biểu tượng của ý chí, không phải bằng chứng của thị trường
Ngày 31/01/2026, Gasunie thông báo đã bơm 32 tấn hydro xanh để lấp đầy đoạn đầu tiên dài 32 km của mạng lưới hydro quốc gia Hà Lan tại Rotterdam. Dự án được mô tả là “cột mốc quan trọng” trong việc hình thành xương sống hydro cho Hà Lan và châu Âu.
Về mặt kỹ thuật và tổ chức, đây rõ ràng là một thành tựu:
-
điều phối hàng chục xe chở hydro từ Đức,
-
thiết lập trạm bơm tạm thời,
-
vận hành an toàn và đúng tiến độ.
Tuy nhiên, đúng như Tom Baxter cảnh báo, những gì sự kiện này thể hiện chủ yếu là:
-
ý chí chính trị,
-
năng lực triển khai hạ tầng,
chứ chưa phải là bằng chứng của sức hút thương mại.
Thông tin công bố không trả lời được những câu hỏi then chốt:
-
ai sẽ mua hydro qua đường ống này với khối lượng lớn,
-
mức giá hydro có cạnh tranh hay không,
-
và liệu các khách hàng đó có sẵn sàng ký hợp đồng dài hạn mà không cần trợ cấp vận hành kéo dài.
Hydro có vai trò – nhưng hẹp hơn các câu chuyện đang được kể
Tom Baxter không phủ nhận vai trò của hydro trong quá trình khử carbon. Nhưng theo ông, vai trò đó hẹp hơn nhiều so với các tường thuật phổ biến hiện nay.
Cho đến khi hydro có thể:
-
thu hút được khách hàng bền vững,
-
không phụ thuộc vào hỗ trợ vận hành “mở” và kéo dài,
-
ở mức giá chấp nhận được đối với người tiêu dùng công nghiệp,
thì các “cột mốc hạ tầng” chỉ nói lên ý định chính sách, chứ không phải lực kéo của thị trường.
Đọc tin tức hydro với con mắt tỉnh táo
Tom Baxter cho rằng nhiều bài báo về “tiến triển của hydro” hiện nay là đáng lo ngại. Các bài viết ca ngợi việc đường ống được lấp đầy cần được đọc đúng bản chất của chúng:
đó là biểu tượng của ý chí, không phải bằng chứng của thành công thương mại.
Trong bối cảnh châu Âu đang đối mặt với chi phí năng lượng cao và áp lực lên người nộp thuế, việc nhầm lẫn giữa hai điều này có thể dẫn tới những quyết định đầu tư sai lệch, với hệ quả kéo dài hàng thập kỷ.
