Cung ứng amoniac đã khử carbon tại Tây Bắc Âu: Đánh giá kinh tế-kỹ thuật về cạnh tranh và chính sách

Cung ứng amoniac đã khử carbon tại Tây Bắc Âu: Đánh giá kinh tế-kỹ thuật về cạnh tranh và chính sách

Annie Nguyen
Ngày 10 tháng 8 năm 2026

Một nghiên cứu toàn diện của Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford (OIES) vừa công bố đã phân tích chuyên sâu về tính kinh tế của chuỗi giá trị amoniac tại Tây Bắc Âu, cho thấy việc nhập khẩu từ Hoa Kỳ hiện là lựa chọn cạnh tranh nhất về chi phí. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc khử carbon cho các nhà máy hiện có bằng công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) là con đường hiệu quả nhất, trong khi sự khác biệt về giá năng lượng đóng vai trò quyết định hơn các ưu đãi chính sách đơn lẻ.

Phạm vi nghiên cứu và phương pháp luận

Nghiên cứu đã phát triển một mô hình kinh tế-kỹ thuật (techno-economic model) cho toàn bộ chuỗi giá trị amoniac, bao gồm sản xuất, lưu trữ và vận chuyển. Mô hình này được sử dụng để so sánh chi phí bình quân (levelised cost - LC) của amoniac sản xuất trong nước tại Tây Bắc Âu với amoniac nhập khẩu từ Hoa Kỳ và Maroc . Phân tích đánh giá các nhà máy hiện có, nhà máy cải tạo và nhà máy xây mới theo các công nghệ amoniac khác nhau: amoniac xám (từ nhiên liệu hóa thạch), xanh (từ năng lượng tái tạo hoặc sinh khối) và xanh lam (có áp dụng CCS). Bên cạnh đó, mô hình còn xem xét tác động của các chính sách như thuế carbon (EU ETS), Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM), các khoản tín dụng thuế của Hoa Kỳ và các biện pháp thương mại giả định.

Kết quả chính và lợi thế cạnh tranh

• Dẫn đầu về chi phí thấp: Kết quả cho thấy, trong điều kiện thị trường hiện tại, amoniac nhập khẩu từ Hoa Kỳ nói chung là lựa chọn cung ứng có chi phí thấp nhất cho Tây Bắc Âu . Lợi thế này chủ yếu đến từ sự khác biệt cơ bản về chi phí nguyên liệu đầu vào (đặc biệt là khí tự nhiên), đủ bù đắp các chi phí vận chuyển đường biển và nội địa.

• Vai trò của CCS trong cải tạo nhà máy hiện có: Đối với các nhà máy sản xuất amoniac hiện có tại châu Âu, việc cải tạo và lắp đặt hệ thống CCS nổi lên như là lựa chọn khử carbon hấp dẫn nhất về mặt kinh tế trong nhiều kịch bản thị trường . Phương án này cho phép các cơ sở công nghiệp hiện có giảm lượng khí thải trong khi vẫn duy trì được năng lực sản xuất trong nước.

• Các lựa chọn khác và thách thức: Công nghệ khí hóa sinh khối được xác định là công nghệ xây dựng mới có chi phí thấp nhất trong số các lựa chọn carbon thấp, với điều kiện giá sinh khối ở mức thuận lợi . Trong khi đó, sản xuất amoniac xanh từ điện phân nước (điện tái tạo) vẫn bị hạn chế bởi chi phí điện cao và yêu cầu vốn đầu tư lớn. Đối với các dự án mới, ưu đãi tài chính và chi phí vốn đóng vai trò quan trọng hơn so với nhà máy hiện hữu.

Phân tích chính sách và khuyến nghị

Nghiên cứu của OIES nhấn mạnh rằng các chính sách hiện tại có tác động ít hơn so với các yếu tố cơ bản của thị trường. Việc loại bỏ các khoản tín dụng thuế carbon của Hoa Kỳ chỉ tạo ra thay đổi nhỏ về khả năng cạnh tranh của amoniac nhập khẩu . Khoảng cách về chi phí giữa sản xuất trong nước và nhập khẩu là rất lớn, làm nổi bật sự cần thiết của các biện pháp tiếp cận toàn diện hơn.

Dựa trên các phân tích, nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị chính sách và chiến lược cho các bên liên quan:

1. Ưu tiên chi phí năng lượng ổn định và cạnh tranh: Giá khí tự nhiên được xác định là yếu tố chi phối chính. Các chính sách cần tập trung vào giảm chi phí năng lượng cơ cấu, tăng cường tích hợp thị trường và mở rộng điện tái tạo chi phí thấp.

2. Hỗ trợ các giải pháp cải tạo như lựa chọn khử carbon chi phí thấp nhất: Cần đẩy nhanh triển khai CCS thông qua phát triển cơ sở hạ tầng vận chuyển và lưu trữ CO₂, đơn giản hóa thủ tục cấp phép và hỗ trợ đầu tư có mục tiêu.

3. Duy trì tính trung lập công nghệ cho các khoản đầu tư mới: Không có công nghệ carbon thấp nào chiếm ưu thế tuyệt đối trong mọi điều kiện. Các khuôn khổ chính sách nên dựa trên kết quả (phần thưởng cho giảm phát thải và cạnh tranh chi phí) thay vì áp đặt một con đường công nghệ duy nhất.

4. Tăng cường hạch toán carbon trên toàn bộ chuỗi giá trị: Kết quả chỉ ra rằng lượng khí thải phát sinh từ quá trình sản xuất khí tự nhiên và rò rỉ methane là đáng kể, ngay cả khi đã áp dụng CCS tại nhà máy. Các khung hạch toán trong tương lai nên xem xét tích hợp phát thải vòng đời (scope 3) một cách thận trọng và thúc đẩy giảm rò rỉ khí methane.

5. Duy trì thương mại mở cửa: Nghiên cứu định lượng quy mô của một biện pháp điều chỉnh biên giới giả định cần thiết để sản xuất trong nước đạt được mức chi phí ngang bằng với nhập khẩu, nhưng khuyến nghị châu Âu nên duy trì các thị trường mở và cạnh tranh.

6. Tăng tốc cơ sở hạ tầng hỗ trợ nhiều lộ trình cung ứng: Đầu tư vào các nhà nhập khẩu amoniac, cơ sở lưu trữ và mạng lưới đường ống là tài sản chiến lược, giúp tăng cường khả năng phục hồi và tính linh hoạt của chuỗi cung ứng.

Kết luận

Nghiên cứu của OIES chỉ ra rằng tương lai của ngành công nghiệp amoniac Tây Bắc Âu sẽ phụ thuộc nhiều vào việc giải quyết bất lợi về chi phí năng lượng cơ cấu hơn là vào các chương trình trợ cấp riêng lẻ. Các chính sách nhằm giảm chi phí năng lượng, thúc đẩy triển khai các công nghệ sản xuất carbon thấp chi phí hiệu quả và tăng cường hạ tầng chiến lược được kỳ vọng sẽ có tác động lâu dài hơn so với các biện pháp can thiệp thị trường đơn thuần . Trong bối cảnh các dự án xuất nhập khẩu amoniac được công bố rộng rãi, việc duy trì sản xuất trong nước đòi hỏi cách tiếp cận chiến lược, tập trung vào cạnh tranh và bền vững.