Vòng tròn thần tiên hé lộ độ sâu của nguồn hydro tự nhiên – Hướng đi mới cho năng lượng bền vững
Trong hành trình tìm kiếm nguồn năng lượng sạch và ổn định, các nhà khoa học đang hướng ánh nhìn xuống lòng đất – và thiên nhiên dường như đã để lại một dấu hiệu quan trọng. Một nghiên cứu mới của Đại học Vienna (Áo) cho thấy các “vòng tròn thần tiên” – những mảng đất cằn cỗi hình tròn xuất hiện ở Brazil, Nga, Namibia, Úc – có mối liên hệ chặt chẽ với sự thoát khí hydro từ dưới lòng đất. Phát hiện này hứa hẹn giúp ngành năng lượng xác định các mỏ hydro tự nhiên với độ chính xác và chi phí hợp lý hơn.
Từ hiện tượng bí ẩn đến dấu hiệu năng lượng
Trong nhiều thập kỷ, nguồn gốc của những vòng tròn có đường kính hàng trăm mét này vẫn là bí ẩn. Chỉ vài năm gần đây, giới khoa học mới xác nhận chúng phát thải hydro tự nhiên. Nghiên cứu của nhóm Vienna, thông qua mô phỏng địa cơ học, đã lý giải vì sao mặt đất tại các vòng tròn ban đầu phồng lên rồi sụt xuống.
Cơ chế diễn ra như sau: khi hydro thoát lên qua tầng trầm tích xốp, nó đẩy nước ngầm sang chỗ khác, khiến bề mặt đất hơi nhô lên. Sự thay đổi khí – nước làm hại thảm thực vật. Khi dòng khí yếu dần, áp suất giảm xuống, đất bị nén chặt và bề mặt sụt lún, để lại vòng tròn trơ trọi đặc trưng.
Kích thước cho biết độ sâu
Điểm đột phá của nghiên cứu là chứng minh đường kính vòng tròn tỷ lệ thuận với độ sâu và áp suất của nguồn hydro. Nói cách khác, vòng tròn càng lớn thì mỏ hydro càng sâu. Kết quả này, khi đối chiếu với hiện tượng thực tế tại nhiều châu lục, cho thấy tiềm năng ứng dụng to lớn trong thăm dò năng lượng.
Hydro trắng: Gần như không phát thải carbon
Khác với hydro sản xuất công nghiệp – dù là xám, xanh lam hay xanh lá – hydro tự nhiên (còn gọi là “hydro trắng” hoặc “hydro vàng”) hình thành tự nhiên trong lòng đất và hầu như không có dấu chân carbon. Các chuyên gia nhận định đây có thể là nguồn năng lượng giá rẻ, thân thiện môi trường, thay thế cho nhiên liệu hóa thạch cũng như các phương pháp sản xuất hydro tốn nhiều năng lượng hiện nay.
Ngành năng lượng bắt đầu chú ý
Các tập đoàn năng lượng, trong đó có OMV của Áo, đang tài trợ nghiên cứu để hiểu rõ hơn hiện tượng này. Theo giới chuyên môn, việc có những chỉ dẫn bề mặt đáng tin cậy trước khi khoan thăm dò sẽ giúp giảm rủi ro và chi phí. Nếu vòng tròn thần tiên thực sự đóng vai trò như “biển chỉ đường tự nhiên”, hiệu quả thăm dò hydro sẽ được nâng cao đáng kể.
Triển vọng nghiên cứu tiếp theo
Các nhà khoa học lưu ý cần có thêm nhiều thử nghiệm, bao gồm phân tích trên các loại đất khác nhau, đánh giá dòng khí biến đổi theo thời gian, cũng như vai trò của phản ứng hóa học trong quá trình sụt lún. Tuy nhiên, kết quả hiện tại đã được coi là một bước tiến quan trọng.
Phó trưởng Khoa Địa chất Đại học Vienna, ông Bernhard Grasemann, nhấn mạnh:
“Vòng tròn thần tiên có thể trở thành chỉ dẫn tự nhiên dẫn chúng ta đến một trong những nguồn năng lượng hứa hẹn nhất của tương lai – hydro tự nhiên.”
