Ngày 20 tháng 01 năm 2026, Bộ Công Thương (MOIT) đã chính thức gửi Báo cáo số 19-01-26 BCT lên Chính phủ, đánh giá toàn diện tình hình thực hiện Chiến lược Phát triển năng lượng hydrogen sau gần hai năm kể từ khi chiến lược này được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 07/02/2024.

Báo cáo này không chỉ là một bản tổng kết mang tính nội bộ, mà còn được xem như một tuyên bố quan trọng, khẳng định quyết tâm và lộ trình cụ thể của Việt Nam trong cuộc đua toàn cầu về năng lượng sạch. Với việc trở thành một trong 50 quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành chiến lược hydrogen, báo cáo của Bộ Công Thương cung cấp cái nhìn chi tiết về những bước tiến ban đầu, những dự án cụ thể đang hình thành, đồng thời thẳng thắn chỉ ra các thách thức và đề xuất các giải pháp đột phá để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược.

Dưới đây là nội dung chi tiết được phân tích từ báo cáo quan trọng này.

Việt Nam Đẩy Mạnh Phát Triển Hydrogen Xanh: Chiến lược, Dự Án Tiên Phong và Lộ Trình Phía Trước

Ngày 29 tháng 1 nằm 206

Trong bối cảnh thế giới đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng sạch, Việt Nam đang khẳng định vị thế của mình bằng một chiến lược táo bạo: trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu hydrogen xanh tại khu vực. Với việc ban hành Chiến lược Phát triển năng lượng hydrogen vào đầu năm 2024, Việt Nam không chỉ gia nhập nhóm 50 quốc gia tiên phong trên toàn cầu về lĩnh vực này mà còn đặt ra mục tiêu chiến lược nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và hiện thực hóa cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Các Dự Án Hydrogen Xanh Trọng Điểm Đang Hình Thành

Chiến lược đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm và cam kết đầu tư mạnh mẽ từ cả doanh nghiệp trong nước và quốc tế. Một loạt các dự án quy mô lớn đang được triển khai tại các tỉnh trọng điểm ven biển, hứa hẹn đưa Việt Nam vào bản đồ năng lượng sạch toàn cầu:

• Dự Án Nhà Máy Hydrogen Xanh Trà Vinh: Là dự án tiên phong, do Tập đoàn The Green Solutions (TGS) đầu tư tại Khu kinh tế Định An. Với công suất 24.000 tấn hydrogen, 182.500 tấn amoniac và 195.000 tấn oxy mỗi năm, dự án dự kiến vận hành thương mại vào cuối năm 2027. Hiện tại, các hạng mục phụ trợ như hàng rào, đường nội bộ đang được xây dựng tích cực.

• Cụm Dự Án Đồng Bằng Sông Cửu Long: Các tỉnh Bến Tre và Bạc Liêu cũng đang thu hút các dự án tương tự với quy mô công suất lớn, dự kiến đi vào vận hành từ năm 2028 đến 2032. Trong khi đó, một dự án hydrogen xanh nhỏ hơn tại Tiền Giang (5.294 tấn/năm) cũng đã được phê duyệt chủ trương và đang triển khai.

• Tiềm Năng Mở Rộng: Ngoài ra, hàng loạt địa phương khác từ Gia Lai, Lâm Đồng đến Tây Ninh, Cà Mau và các tỉnh miền Trung đang trong giai đoạn nghiên cứu, khảo sát để đề xuất các dự án mới trong giai đoạn 2026-2030 và xa hơn, cho thấy tiềm năng phân bố rộng khắp.

Nỗ Lực Đồng Bộ Từ Chính Sách Đến Hành Động

Ngay sau khi chiến lược được phê duyệt, một loạt hành động cụ thể đã được các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ:

• Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị công bố chiến lược trên phạm vi toàn quốc, đồng thời tích cực lồng ghép các cơ chế khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo và hydrogen vào trong Luật Điện lực (sửa đổi) và Luật Hóa chất mới được thông qua, tạo nền tảng pháp lý vững chắc.

• Các địa phương chủ động xây dựng cơ chế, chính sách riêng và xúc tiến kêu gọi đầu tư vào lĩnh vực mới mẻ này.

• Các tập đoàn năng lượng lớn như EVN, PVN đã bắt đầu nghiên cứu lộ trình chuyển đổi nhiên liệu tại các nhà máy điện, cũng như khả năng phối trộn, vận chuyển hydrogen trong hệ thống hạ tầng khí đốt sẵn có.

Thách Thức Cần Tháo Gỡ Trên Hành Trình Phát Triển

Tuy nhiên, con đường phát triển ngành công nghiệp hydrogen xanh không phải không có chướng ngại. Báo cáo của Bộ Công Thương chỉ ra bốn nhóm thách thức chính:

1. Rào cản về vốn đầu tư: Công nghệ sản xuất hydrogen xanh từ điện gió, mặt trời đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu rất lớn, trong khi việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi cho các dự án quy mô lớn vẫn còn hạn chế.

2. Khoảng trống công nghệ và hạ tầng: Đây là lĩnh vực mới, đòi hỏi thời gian để làm chủ công nghệ. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành chưa hoàn thiện, gây lúng túng trong công tác thẩm định. Đặc biệt, hạ tầng lưu trữ, vận chuyển và phân phối hydrogen gần như chưa tồn tại.

3. Bài toán quy hoạch: Việc thiếu quy hoạch chi tiết về công suất và địa điểm cụ thể cho các dự án hydrogen tại từng vùng có thể dẫn đến đầu tư dàn trải, thiếu trọng tâm, gây khó khăn cho địa phương trong thu hút đầu tư.

Lộ Trình Tương Lai: Kiến Nghị Để Đột Phá

Để thúc đẩy ngành công nghiệp non trẻ này phát triển bứt phá, Bộ Công Thương đã đề xuất một loạt giải pháp đồng bộ lên Thủ tướng Chính phủ, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành:

• Hoàn thiện khung chính sách: Bộ Tài chính được đề nghị nghiên cứu gói cơ chế ưu đãi toàn diện về thuế đất, thuế nhập khẩu thiết bị, hỗ trợ vay vốn và chuyển giao công nghệ.

• Phát triển hạ tầng và thị trường: Bộ Xây dựng sẽ xây dựng lộ trình chuyển đổi nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu xanh trong giao thông và công nghiệp.

• Thúc đẩy nghiên cứu và chuẩn hóa: Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ chủ trì các chương trình nghiên cứu quốc gia, xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật và thu hút nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực hydrogen.

• Tận dụng tài chính quốc tế: Cần tranh thủ các nguồn hỗ trợ từ các chương trình hợp tác quốc tế như JETP (Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng), AZEC, hay các cam kết tại COP.

Kết Luận

Việt Nam đã chính thức bước vào cuộc đua toàn cầu về năng lượng hydrogen với một tầm nhìn chiến lược rõ ràng và những bước đi đầu tiên vững chắc. Mặc dù còn nhiều thách thức về công nghệ, vốn và hạ tầng, nhưng với sự chủ động của Chính phủ, sự quan tâm của các nhà đầu tư và một lộ trình hành động bài bản, hydrogen xanh hứa hẹn không chỉ là chìa khóa cho an ninh năng lượng mà còn là động lực mới cho tăng trưởng xanh và bền vững của Việt Nam trong những thập kỷ tới.