[日本語のテキストはベトナム語のテキストの下にあります。] 

Việt Nam 2026: Nâng hạng thị trường FTSE và cú sốc Trung Đông – Nhà đầu tư Nhật Bản cần điều chỉnh chiến lược

Ngày 24/4/2026, Annie Nguyễn biên tập

Hà Nội, 21 tháng 4 năm 2026 – Trong khuôn khổ hội thảo thường niên "Vietnam Outlook 2026" do FiinGroup tổ chức, ông Nguyễn Hữu Hiếu, Đồng sáng lập kiêm Tổng Giám đốc, đã đưa ra bức tranh toàn cảnh về nền kinh tế Việt Nam với hai điểm nghẽn chính sách có thể tái định hình dòng vốn đầu tư trong 12–18 tháng tới: khả năng được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) của FTSE Russell, và áp lực chi phí dai dẳng từ xung đột Trung Đông.

Tăng trưởng quý I mạnh nhưng tiềm ẩn rủi ro

Theo dữ liệu từ FiinGroup, GDP quý I/2026 của Việt Nam tăng 7,83% so với cùng kỳ – mức cao nhất trong chín năm qua, được dẫn dắt bởi sản xuất chế biến chế tạo (tăng 9,73%) và khu vực dịch vụ (tăng 8,18%). Tiêu dùng nội địa đóng góp tới 70,4% vào tăng trưởng chung.

Tuy nhiên, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI – Purchasing Managers' Index) đã giảm từ 54,3 trong tháng 2 xuống 51,2 trong tháng 3, phản ánh áp lực chi phí đầu vào từ giá dầu và cước vận tải biển leo thang do căng thẳng tại Trung Đông.

Xung đột Trung Đông: Áp lực chi phí lan tỏa toàn nền kinh tế

Trái với một số báo cáo lạc quan, ông Hiếu chỉ ra rằng xung đột Iran – Mỹ đã và đang gây ảnh hưởng thực sự lên nền kinh tế Việt Nam.

• Ngành hàng không: nhiên liệu bay (Jet A-1) chiếm tới 40% tổng chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu tăng 200%, chi phí vận hành của các hãng bay tăng 60–70%.

• Vận tải & logistics: nhiên liệu chiếm 30–40% chi phí. Cước vận tải biển và đường bộ quốc tế đã tăng 50%.

• Công nghiệp nặng (nhựa, hóa chất): dầu thô là đầu vào chính, chi phí sản xuất đội lên đáng kể.

• Sản xuất & xuất khẩu (dệt may, giày dép, điện tử): giá cước tăng cộng với lạm phát tại Mỹ và EU khiến sức mua giảm, dự báo đơn hàng sẽ thu hẹp.

• Nông nghiệp: phân bón, thức ăn chăn nuôi tăng 5–10%, tổng chi phí sản xuất tăng 3–5%.

Điểm yếu cốt lõi, theo ông Hiếu, là năng lực dự trữ dầu của Việt Nam chỉ đủ nhập khẩu cho khoảng 2,5 tháng – thấp hơn nhiều so với Thái Lan hay Indonesia. Do đó, cú sốc giá dầu tác động đến Việt Nam nhanh và mạnh hơn các nước trong khu vực.

FTSE Russell: Cú hích lịch sử và bài toán cải cách

Điểm nhấn quan trọng nhất trong bài trình bày của ông Hiếu là việc Việt Nam đang nằm trong danh sách theo dõi nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) của FTSE Russell. Nếu được quyết định nâng hạng trong năm 2026 hoặc 2027, đây sẽ là lần đầu tiên Việt Nam được công nhận ở cấp độ mới nổi theo chuẩn FTSE.

Dẫn chứng lịch sử từ Ấn Độ, Thái Lan, Indonesia và Philippines, ông Hiếu cho biết sau khi được nâng hạng:

• Chỉ số chứng khoán các nước này tăng trung bình 111%.

• Chi phí vay giảm 119 điểm cơ bản (bps – basis points).

• Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng 117%.

• Dự trữ ngoại hối tăng 130%.

Tuy nhiên, thách thức hiện hữu rất lớn. Tỷ lệ sở hữu trái phiếu chính phủ Việt Nam của nhà đầu tư nước ngoài vẫn ở mức rất thấp so với các nước ASEAN khác. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp tập trung quá nhiều vào ngân hàng và bất động sản, trong khi tỷ trọng các ngành sản xuất còn rất nhỏ. Do đó, ông Hiếu nhấn mạnh: "Câu chuyện nâng hạng không chỉ là kỹ thuật mà còn là câu chuyện cải cách thể chế, minh bạch hóa thị trường vốn".

Khoảng trống vốn dài hạn và kỳ vọng từ nhà đầu tư Nhật Bản

FiinGroup ước tính nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng giai đoạn 2026–2030 lên tới hàng trăm tỷ đô la Mỹ, với các dự án trọng điểm:

• Đường sắt cao tốc Bắc – Nam: 67,3 tỷ USD

• Sân bay Long Thành: 4,6 tỷ USD

• Đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng: 7,9 tỷ USD

• Vành đai 4 Hà Nội và vành đai 3 TP.HCM: tổng cộng gần 7 tỷ USD

Hiện nay, các kênh huy động vốn nội địa như tín dụng ngân hàng (kỳ hạn ngắn) và thị trường trái phiếu doanh nghiệp (chưa phát triển bền vững) không thể đáp ứng nhu cầu dài hạn. Do đó, việc thu hút dòng vốn dài hạn từ nước ngoài – đặc biệt từ các quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các tổ chức tài chính Nhật Bản – trở nên cấp thiết.

Triển vọng sáu ngành trọng tâm dưới góc nhìn nhà đầu tư Nhật Bản

Ông Hiếu đã điểm qua sáu ngành có tiềm năng nổi bật trong bối cảnh mới:

1. Ngân hàng
Tăng trưởng thu nhập kép (CAGR) khoảng 12%, hệ số giá trên thu nhập (P/E – Price to Earnings) ở mức 9,4 lần – hấp dẫn so với khu vực. Tuy nhiên, năm 2026 là giai đoạn tăng trưởng dưới đỉnh, các ngân hàng phải dựa nhiều hơn vào thu nhập ngoài lãi. Nhà đầu tư Nhật Bản nên ưu tiên các ngân hàng thương mại cổ phần có đối tác chiến lược Nhật Bản, nhờ lợi thế quản trị rủi ro và nền tảng vốn tốt.

2. Y tế
Dân số già hóa nhanh và thu nhập tăng khiến nhu cầu dịch vụ y tế tư nhân chất lượng cao bùng nổ. Chính phủ hỗ trợ miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 5–9 năm tiếp theo. Thách thức lớn là thủ tục cấp phép dài và thiếu nhân lực tay nghề cao. Đây chính là cơ hội cho các tập đoàn y tế Nhật Bản – vốn có thương hiệu và kỹ thuật – khi hợp tác với các bệnh viện tư hàng đầu trong nước.

3. Giáo dục
Số lượng học sinh theo học trường tư thục tăng đều. Điểm thay đổi quan trọng: Chính phủ đã cho phép nâng tỷ lệ học sinh Việt Nam trong các trường có vốn đầu tư nước ngoài lên 50% (trước đây chỉ 10–20%). Thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi chỉ 10%. Các nhà đầu tư giáo dục Nhật Bản có thể tham gia từ mầm non, phổ thông đến đào tạo nghề.

4. Cấp nước
Đây là ngành ít được chú ý nhưng có dòng tiền ổn định, ít biến động. Các đô thị lớn và khu công nghiệp đang đối mặt với áp lực khan hiếm nước sạch. Đầu tư vào nhà máy nước, hệ thống phân phối và tái chế nước là nhu cầu cấp bách, phù hợp với khẩu vị của nhà đầu tư Nhật Bản ưa thích dòng tiền dài hạn.

5. Xe điện (đặc biệt xe máy điện)
Việt Nam là thị trường xe máy lớn thứ tư thế giới, và xu hướng điện hóa đang được thúc đẩy bằng ưu đãi thuế, phí. Tuy nhiên, VinFast đã chiếm lợi thế rất lớn về thương hiệu và hệ sinh thái. Do đó, thay vì cạnh tranh trực tiếp, nhà đầu tư Nhật Bản (Yamaha, Honda…) nên hợp tác trong hạ tầng trạm đổi pin hoặc cho thuê pin – nơi VinFast chưa thống trị hoàn toàn.

6. Trung tâm dữ liệu (Data Center)
Đây là ngành bùng nổ nhất hiện nay, nhờ AI, chuyển đổi số và kinh tế số. Công suất thị trường (tính bằng megawatt) dự kiến tăng trưởng kép trên 30% đến năm 2027. Các tên tuổi lớn như Microsoft, NTT Data (Nhật Bản), VinaCapital đã công bố các dự án hàng trăm megawatt. Thách thức lớn nhất là lưới điện chưa sẵn sàng – nhiều nơi mất điện luân phiên. Ngoài ra, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPL – Personal Data Protection Law) yêu cầu lưu trữ dữ liệu nhạy cảm trong nước, vừa là rào cản tuân thủ nhưng cũng là cơ hội cho các nhà đầu tư có năng lực xây dựng trung tâm dữ liệu tại chỗ.

Hàm ý chiến lược cho nhà đầu tư Nhật Bản

Kết thúc phần trình bày, ông Nguyễn Hữu Hiếu đưa ra bốn khuyến nghị cụ thể dành cho các nhà đầu tư Nhật Bản:

Thứ nhất, chuẩn bị cho kịch bản nâng hạng FTSE. Khi Việt Nam được nâng hạng, dòng vốn ETF (exchange-traded funds – quỹ hoán đổi danh mục) và các quỹ tổ chức sẽ ồ ạt chảy vào, làm thay đổi thanh khoản và định giá của thị trường chứng khoán cũng như trái phiếu.

Thứ hai, tập trung vào các ngành có nhu cầu cơ cấu, không chỉ theo chu kỳ. Y tế, giáo dục, cấp nước, trung tâm dữ liệu là các ngành kháng chu kỳ hoặc có động lực dài hạn, phù hợp với chiến lược nắm giữ lâu dài của nhà đầu tư Nhật Bản.

Thứ ba, hợp tác thay vì cạnh tranh trực tiếp. Trong lĩnh vực như xe điện, việc hợp tác về hạ tầng pin hoặc phân khúc xe thương mại hạng nhẹ có hiệu quả hơn là đối đầu với các công ty nội địa đã chiếm thị phần lớn.

Thứ tư, tận dụng Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam – Nhật Bản (VJEPA). Khuôn khổ ưu đãi thuế và bảo hộ đầu tư đã được nâng cấp, tạo hành lang pháp lý an toàn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và dịch vụ tài chính.

---

Giới thiệu FiinGroup – Công ty hạ tầng dữ liệu tài chính hàng đầu Việt Nam

1. Chủ sở hữu và cổ đông chiến lược

FiinGroup là công ty tư nhân Việt Nam, không thuộc sở hữu nhà nước và không trực thuộc bất kỳ tập đoàn lớn nào trong nước.

Cơ cấu sở hữu chính:

• Nhóm sáng lập và Ban điều hành (management & founders): chiếm khoảng 64,9%

  • Ông Nguyễn Quang Thuân – Chủ tịch, Đồng sáng lập

  • Ông Nguyễn Hữu Hiếu – Tổng Giám đốc, Đồng sáng lập

• Cổ đông chiến lược Nhật Bản: chiếm khoảng 35,1%

  • Nikkei Inc. (Nhật Bản)

  • QUICK Corp. (thuộc Nikkei Group)

Hai đối tác Nhật Bản tham gia từ năm 2014, đóng vai trò chiến lược trong việc phát triển dữ liệu, chuẩn hóa thông tin tài chính và kết nối quốc tế.

Điểm quan trọng:

• Không có cổ phần chi phối từ ngân hàng hay tập đoàn nhà nước.

• Không phải công ty niêm yết.

• Mô hình: "Lãnh đạo là sáng lập viên + cổ đông chiến lược Nhật Bản" – một cấu trúc hiếm có trên thị trường Việt Nam trong lĩnh vực dữ liệu tài chính.

2. Cổ đông chiến lược và hợp tác quốc tế

Ngoài Nikkei và QUICK, FiinGroup còn có các quan hệ hợp tác quốc tế quan trọng:

• S&P Global (Mỹ):
  Hợp tác / tham gia vào mảng xếp hạng tín nhiệm thông qua FiinRatings.
  S&P Global không sở hữu toàn bộ FiinGroup, chỉ liên kết theo mảng nghiệp vụ.

• Credit Bureau Asia (Singapore):
  Hợp tác xây dựng văn phòng tín dụng (credit bureau) và phân tích dữ liệu (data analytics) tại Việt Nam.

• Các tổ chức tài chính quốc tế (Ngân hàng Thế giới / IFC, Viện Ngân hàng Phát triển châu Á – ADBI…):
  Tham gia chủ yếu trong các dự án dữ liệu và phát triển thị trường vốn.

3. Ngành nghề và hoạt động chính

FiinGroup hoạt động như một "công ty hạ tầng dữ liệu và phân tích tài chính" (financial data & analytics infrastructure company) tại Việt Nam.

Ba mảng chính:

(1) Dữ liệu tài chính và nền tảng thông tin

• Các nền tảng: FiinPro, FiinTrade, FiinGate

• Cung cấp dữ liệu doanh nghiệp, ngân hàng, chứng khoán, trái phiếu.

• Cung cấp API dữ liệu cho các tổ chức tài chính.

(2) Phân tích và nghiên cứu thị trường

• Nghiên cứu ngành (industry research)

• Thông tin thị trường (market intelligence)

• Tư vấn mua bán sáp nhập (M&A advisory)

• Thẩm định doanh nghiệp (due diligence)

(3) Xếp hạng tín nhiệm và rủi ro

• FiinRatings – Cơ quan xếp hạng tín nhiệm.

• Chấm điểm tín dụng doanh nghiệp (corporate credit scoring).

• Phân tích rủi ro (risk analytics).

4. Tóm tắt bản chất doanh nghiệp

FiinGroup được ví như "Bloomberg + S&P + Credit Bureau" phiên bản Việt Nam, ở quy mô phù hợp với thị trường nội địa.

Đây là hạ tầng dữ liệu tài chính phục vụ cho:

• Ngân hàng

• Quỹ đầu tư

• Công ty chứng khoán

• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)

5. Kết luận ngắn

Mục	Nội dung
Chủ sở hữu chính	Đội ngũ sáng lập Việt Nam (khoảng 65%)
Cổ đông chiến lược	Nikkei & QUICK Nhật Bản (khoảng 35%)
Đối tác quốc tế	S&P Global (FiinRatings), Credit Bureau Asia
Ngành nghề	Dữ liệu tài chính – Phân tích thị trường – Xếp hạng tín nhiệm – Phân tích tín dụng
Mô hình	Lãnh đạo là sáng lập viên, không niêm yết, không bị kiểm soát bởi nhà nước hoặc ngân hàng

---

Bài viết dựa trên nội dung hội thảo "Vietnam Outlook 2026" do FiinGroup tổ chức tại Hà Nội ngày 21 tháng 4 năm 2026.