Vì sao hầu hết các dự án nhiên liệu tổng hợp vẫn chưa đạt được FID?
Ngày 09 tháng 06 năm 2026 | Annie Nguyễn
Theo ông David Strittmatter, CEO kiêm đồng sáng lập ICODOS (nguyên là chuyên gia McKinsey), hóa học không phải là phần khó nhất trong sản xuất nhiên liệu tổng hợp (e-fuels). Tổng hợp methanol, Fischer-Tropsch, điện phân và thu giữ carbon đều là những công nghệ đã được biết đến. Thế nhưng, hầu hết các dự án vẫn chỉ nằm trên giấy, chưa thể đạt được Quyết định đầu tư cuối cùng (FID).
Nếu loại bỏ yếu tố rõ ràng nhất là thiếu người mua hoặc khả năng chi trả, thì vẫn còn ba rào cản chính.
1. Hệ thống điện chính là nhà máy
Để sản xuất 1 tấn e-methanol cần khoảng 1,38 tấn CO₂, 0,19 tấn H₂ và 10-13 MWh điện. Một nhà máy công suất 100.000 tấn mỗi năm cần khoảng 1 TWh điện tái tạo mỗi năm. Nguồn điện này phải có thể chứng nhận được, sẵn sàng vào đúng thời điểm, kết nối lưới và đủ rẻ. Theo dữ liệu của IEA, sản lượng hydro toàn cầu năm 2023 đạt 97 triệu tấn, nhưng dưới 1% là phát thải thấp. Công suất điện phân dự kiến đến 2030 gần 520 GW, nhưng chỉ 4% đạt FID hoặc đang xây dựng.
2. Vị trí phù hợp rất hiếm
Một vị trí tốt cần có nguồn CO₂ đủ tiêu chuẩn, nguồn điện, khả năng kết nối lưới, nước, đất đai, giấy phép, logistics, chứng nhận và một cơ sở tiếp nhận có đủ thời gian vận hành. CO₂ có thể đến từ nhiều nguồn về mặt hóa học, nhưng về mặt thương mại lại rất khác nhau: quá nhỏ, quá bẩn, quá xa, có nguồn gốc hóa thạch, khó chứng nhận hoặc gắn với một địa điểm có thể không tồn tại trong 15 năm tới. Đây là lý do các bản đồ dự án có thể trông đầy ắp, nhưng quyết định đầu tư vẫn khan hiếm.
3. Nhiều dự án vẫn quá tùy chỉnh
Vào tháng 5/2025, châu Âu có 41 dự án e-SAF quy mô lớn đang phát triển với tổng công suất tiềm năng 2,8 triệu tấn/năm, nhưng chưa có dự án nào đạt FID. Một nguyên nhân là cường độ vốn cao: các nhà máy lớn thường cần 1-2 tỷ euro. Một nguyên nhân khác là rủi ro thực thi: nhiều dự án kết hợp nhà phát triển mới, chuỗi cung ứng mới, logic chứng nhận mới, vận hành năng động và dữ liệu vận hành hạn chế.
Nhà đầu tư không chỉ hỏi phân tử có hoạt động hay không. Họ hỏi liệu toàn bộ hệ thống có thể được xây dựng, bảo hiểm, cấp phép, chứng nhận, vận hành và nhân rộng hay không. Đó chính là nút thắt thực sự.
Ông Strittmatter kết luận: “Nhiên liệu tổng hợp sẽ không mở rộng quy mô nhờ các thông báo. Chúng sẽ mở rộng khi các dự án trở thành cơ sở hạ tầng nhàm chán. Nguyên tắc thiết kế quan trọng nhất đối với tôi là: giảm thiểu các điểm kết nối, sử dụng địa điểm thực tế, tạo ra dữ liệu vận hành và lặp lại hệ thống.”
