Vận chuyển hydrogen: “nút thắt” lớn nhất và lời giải từ vật liệu oxit sắt
Ngày 17/04/2026 | Annie Nguyễn biên tập
Trong khi nhiều khu vực giàu năng lượng tái tạo đang đẩy mạnh sản xuất hydrogen xanh, câu hỏi lớn nhất của thị trường toàn cầu không còn nằm ở sản xuất mà ở vận chuyển. Theo phân tích của AMBARtec AG, chính chi phí và độ phức tạp logistics đang là rào cản khiến thương mại hydrogen quy mô lớn vẫn chưa thể bùng nổ.
Thực tế hiện nay cho thấy các phương thức vận chuyển hydrogen đều đã được chứng minh về mặt kỹ thuật, nhưng chưa tối ưu về kinh tế. Hydrogen hóa lỏng đòi hỏi nhiệt độ cực thấp (-253°C), tiêu tốn năng lượng lớn. Hydrogen nén giúp tăng mật độ lưu trữ nhưng kéo theo chi phí nén cao và yêu cầu an toàn nghiêm ngặt. Trong khi đó, amoniac – một dạng “carrier” phổ biến – lại có độc tính cao, đòi hỏi hệ thống xử lý và vận hành chuyên biệt.
Theo AMBARtec AG, chính những yếu tố này tạo ra ba hệ quả lớn: chi phí vận chuyển cao, tiêu chuẩn an toàn khắt khe và nhu cầu đầu tư hạ tầng chuyên dụng. Điều này đặc biệt bất lợi cho các hành lang thương mại dài, ví dụ từ Trung Đông, Úc hoặc châu Phi sang châu Âu, nơi nhu cầu nhập khẩu hydrogen – đặc biệt tại Germany – đang tăng mạnh.
Trong bối cảnh đó, công ty đề xuất một hướng tiếp cận khác: sử dụng vật liệu oxit sắt (iron oxide nuggets) làm môi trường mang hydrogen. Thay vì vận chuyển khí hoặc chất lỏng, hydrogen được “lưu giữ” trong vật liệu rắn, cho phép tích hợp trực tiếp vào các chuỗi logistics hiện hữu như tàu hỏa, tàu biển, xe tải và hệ thống cảng.
Theo lập luận của AMBARtec AG, lợi thế lớn nhất của mô hình này nằm ở khả năng tận dụng hạ tầng sẵn có. Việc không cần xây dựng mạng lưới chuyên biệt giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu và rút ngắn thời gian cấp phép. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các dự án hydrogen thường bị chậm tiến độ do rào cản pháp lý và hạ tầng.
Về hiệu quả, công ty cho biết phương pháp này có thể cải thiện mật độ lưu trữ thêm 50–80%, đồng thời giảm chi phí vận chuyển nội vùng tới 50% và chi phí vận chuyển liên lục địa khoảng 25%. Dù các con số này cần được kiểm chứng độc lập khi triển khai quy mô lớn, chúng cho thấy tiềm năng đáng kể trong việc giảm chi phí chuỗi cung ứng hydrogen – yếu tố then chốt để thương mại hóa.
Một điểm đáng chú ý khác là tác động đến tài nguyên nước. Trong quá trình nạp hydrogen vào vật liệu, hơi nước được giải phóng và có thể được thu hồi để tái sử dụng trong quá trình điện phân. Theo AMBARtec AG, cơ chế này có thể giảm khoảng 40% lượng nước tiêu thụ và góp phần giảm chi phí sản xuất hydrogen tới 30%. Đây là lợi thế quan trọng đối với các khu vực khan hiếm nước – vốn lại thường là những nơi có tiềm năng năng lượng tái tạo lớn.
Tuy nhiên, giống như nhiều công nghệ hydrogen khác, câu hỏi then chốt vẫn nằm ở khả năng mở rộng và tính cạnh tranh thực tế. Việc sử dụng vật liệu rắn để mang hydrogen đòi hỏi hệ thống nạp – xả hiệu quả, độ bền vật liệu cao và chi phí vòng đời hợp lý. Ngoài ra, so với các giải pháp đã có như amoniac hay methanol, công nghệ mới cần chứng minh được ưu thế rõ ràng trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Dù vậy, thông điệp chính từ AMBARtec AG phản ánh một xu hướng quan trọng của thị trường: bài toán hydrogen đang chuyển từ “sản xuất” sang “logistics”. Nếu không giải quyết được khâu vận chuyển với chi phí hợp lý, tiềm năng của hydrogen xanh – đặc biệt trong thương mại quốc tế – sẽ khó được hiện thực hóa.
