TUYẾN ĐƯỜNG SẮT RĂNG CƯA ĐỘC ĐÁO DUY NHẤT VIỆT NAM KỲ VỌNG HỒI SINH SAU 50 NĂM
18/02/2026
Một trong những tuyến đường sắt đặc biệt nhất Đông Dương – từng được xây dựng suốt 30 năm dưới thời Pháp thuộc – đang đứng trước cơ hội hồi sinh, mở ra chương mới cho hạ tầng du lịch và phát triển vùng cao nguyên.
Nâng cấp Ga Đà Lạt theo mô hình TOD
Ngày 14/1/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 90/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050. Trong đó, nâng cấp Ga Đà Lạt theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) được xác định là dự án ưu tiên.
Theo định hướng này, nhà ga sẽ được phát triển thành tổ hợp thương mại – dịch vụ – văn hóa cao cấp, không chỉ là điểm đón trả khách mà còn là trung tâm tăng trưởng mới của thành phố, kết nối chặt chẽ quy hoạch đô thị với hệ thống giao thông công cộng.
Hiện nay, ga đang khai thác tuyến du lịch Đà Lạt – Trại Mát dài 7km phục vụ khách tham quan.
Khôi phục tuyến đường sắt răng cưa Tháp Chàm – Đà Lạt
Song song với nâng cấp nhà ga, dự án khôi phục tuyến Tháp Chàm – Đà Lạt đang được xem là dự án hạ tầng du lịch di sản quy mô lớn của khu vực.
Theo đề xuất:
-
Tổng vốn đầu tư: khoảng 29.000 tỷ đồng
-
Chiều dài: khoảng 84km
-
Kết nối: Phan Rang – Tháp Chàm (Ninh Thuận) với Đà Lạt (Lâm Đồng)
-
Hạng mục chính:
-
Khôi phục 16km đường ray răng cưa tại các đoạn đèo dốc lớn
-
Xây dựng 16 nhà ga và điểm dừng
-
Xây dựng 5 hầm xuyên núi
-
Đặc biệt, ga Eo Gió (xã D’ran), ở độ cao khoảng 1.000m, sẽ được phục dựng theo nguyên mẫu kiến trúc Pháp, kết hợp không gian ngắm cảnh, cà phê và khu lưu niệm, hướng đến khai thác mạnh giá trị di sản cao nguyên.
So với tuyến cũ, phương án mới bổ sung thêm 2 ga nhằm tăng cường kết nối du lịch. Hệ thống đầu máy diesel hiện đại kết hợp cơ chế bánh răng được thiết kế để vận hành an toàn và êm ái hơn so với đầu máy hơi nước trước đây.
Hiện dự án đang hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và thẩm định chủ trương đầu tư, với mục tiêu triển khai trước năm 2030.
Đầu năm 2025, Cục 2 Đường sắt Trung Quốc cũng bày tỏ mong muốn tìm hiểu chi tiết quy hoạch để lập báo cáo nghiên cứu khả thi nếu được chấp thuận tham gia.
Tuyến đường sắt huyền thoại từ thời Pháp thuộc
Tuyến Đà Lạt – Tháp Chàm được người Pháp xây dựng trong suốt 30 năm (1902–1932), với kinh phí khoảng 200 triệu Francs. Đây là tuyến đường sắt răng cưa duy nhất tại Việt Nam và là một trong hai tuyến đường sắt leo núi đầu tiên trên thế giới.
Để vượt cao nguyên Lâm Viên, các đầu máy được lắp thêm bánh răng chạy trên đoạn ray đặc biệt dài khoảng 16km, giúp tàu vượt độ cao hơn 1.500m so với mực nước biển, với độ dốc có đoạn lên tới 12%.
Tuyến từng đóng vai trò chiến lược, kết nối Đà Lạt với vùng duyên hải miền Trung và mạng lưới đường sắt Đông Dương.
Tuyến ngừng khai thác từ năm 1968, tái vận hành ngắn hạn sau 1975 nhưng chỉ thực hiện được 7 chuyến. Đến năm 1986, phần lớn đường ray bị tháo dỡ, hiện chỉ còn đoạn Trại Mát – Đà Lạt phục vụ du lịch.
Dọc tuyến cũ vẫn còn các hầm xuyên núi, nền đường và dấu tích ga Eo Gió – những chứng tích của “con đường sắt nối biển và cao nguyên” từng vang bóng một thời.
Ý nghĩa nếu được hồi sinh
Nếu được khôi phục, tuyến đường sắt răng cưa này không chỉ là dự án giao thông mà còn mang ý nghĩa biểu tượng về du lịch – văn hóa. Đồng thời, nó có thể trở thành trục liên kết vùng quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho hành lang du lịch Khánh Hòa – Ninh Thuận – Lâm Đồng trên bản đồ du lịch quốc gia.
Sự hồi sinh của tuyến đường sắt hơn 100 năm tuổi này được kỳ vọng sẽ biến một di sản kỹ thuật thành động lực phát triển kinh tế – du lịch bền vững cho cao nguyên trong nhiều thập kỷ tới.
