Từ “thủ phủ than” đến “thủ phủ hydro”: Hành trình chuyển đổi của thành phố Lữ Lương, Trung Quốc
*Annie Nguyễn – Ngày 02/06/2026*
Trên bản đồ năng lượng Trung Quốc, Lữ Lương (Sơn Tây) từng được biết đến như một “thủ phủ than” với sản lượng than khổng lồ. Nhưng thành phố trên cao nguyên Hoàng Thổ này đã không dừng lại ở quá khứ. Thay vào đó, Lữ Lương đã biến 8 tỷ mét khối khí lò cốc mỗi năm thành “kho báu”, lấy hydro làm đột phá, vạch ra một lộ trình chuyển đổi thực dụng: “khởi động bằng hydro xám, theo sau bằng hydro xanh”.
Lợi thế từ “tài sản gia đình”
Lữ Lương có lợi thế lớn: hàm lượng hydro trong khí lò cốc vượt quá 50%, chi phí tinh chế thấp tới 8 NDT/kg (khoảng 1,1 USD/kg), là một trong những nguồn hydro có tính kinh tế nhất cả nước. 69.000 xe tải hạng nặng ngày đêm chạy trên các trục đường vận tải than, nhu cầu thay thế phương tiện cấp bách khiến hydro trở thành lựa chọn thay thế tất yếu cho dầu diesel.
Tận dụng những lợi thế này, Lữ Lương đã đặt ngành công nghiệp hydro lên đầu chuỗi ngành trọng điểm “985”, đưa vào 20 nhiệm vụ trọng tâm của thành phố trong ba năm liên tiếp, và dành không dưới 100 triệu NDT mỗi năm từ quỹ chuyên dụng. Thành phố đã đạt công suất sản xuất hydro 135.000 tấn, đứng đầu tỉnh Sơn Tây; xây dựng 14 trạm tiếp nhiên liệu hydro, chiếm một nửa tổng số của toàn tỉnh; và dây chuyền lắp ráp 6.000 xe thương mại hydro mỗi năm đã đi vào vận hành, hoàn thiện chuỗi cung ứng từ linh kiện cốt lõi đến sản xuất xe hoàn chỉnh. Chỉ số phát triển ngành hydro của Lữ Lương đứng đầu tỉnh Sơn Tây trong hai năm liên tiếp.
Khởi động bằng hydro xám: Bước đi thực dụng đầu tiên
Khác với các khu vực như Nội Mông hay Cát Lâm tập trung vào hydro xanh dựa trên năng lượng gió và mặt trời, Lữ Lương chọn con đường thực dụng hơn: “khởi động bằng hydro xám, theo sau bằng hydro xanh”. Cách tiếp cận thích ứng với điều kiện địa phương cho thấy rằng chuyển đổi công nghiệp không cần phải bắt đầu lại từ con số không – bạn có thể xây dựng cái mới từ những lợi thế sẵn có. Tại Khu phát triển Kinh tế và Công nghệ Lữ Lương, dự án trình diễn tích hợp sản xuất hydro xanh và tiếp nhiên liệu 3MW đã bắt đầu thử nghiệm thành công; tại các khu vực giàu tài nguyên gió và mặt trời như huyện Lan và huyện Hưng, các dự án sản xuất hydro xanh đang được đẩy mạnh.
Xe tải hydro: Từ “không muốn lái” đến “giành nhau lái”
Lữ Lương đã thiết lập các hành lang vận tải hydro không carbon dài hơn 1.500 km đến Cảng Thiên Tân và Cảng Hoàng Hoa. Một nghìn xe tải hydro hạng nặng di chuyển hơn 80 triệu km mỗi năm, giảm khoảng 80.000 tấn phát thải carbon – tương đương trồng 4,5 triệu cây xanh trên cao nguyên Hoàng Thổ. Tài xế Trần Khải Minh, người đã lái xe tải diesel hơn 20 năm, chia sẻ: “Trước đây cổ họng tôi lúc nào cũng đau, lỗ mũi đen kịt. Bây giờ thứ duy nhất thoát ra là nước tinh khiết.” Các công ty logistics tính toán: chi phí vận hành mỗi năm của một xe tải hydro thấp hơn 80.000-100.000 NDT so với xe dầu diesel; chỉ mất 15 phút để tiếp nhiên liệu và có thể chạy 600 km – tài xế từ “không muốn lái” đã trở thành “giành nhau lái”.
Từ thực tiễn địa phương đến trình diễn quốc gia
Tháng 3 năm 2025, Lữ Lương gia nhập thành công Cụm thành phố trình diễn xe pin nhiên liệu quốc gia Quảng Đông, trở thành thành phố duy nhất của tỉnh Sơn Tây và thành phố thứ ba miền Trung được lựa chọn – đưa thực tiễn hydro của Lữ Lương vào hệ thống trình diễn quốc gia. Trong bảng xếp hạng giải thưởng trình diễn xe pin nhiên liệu quốc gia hàng năm của Bộ Tài chính, Lữ Lương đứng đầu tất cả các thành phố cấp địa phương trên toàn quốc.
Mục tiêu tương lai: “Thủ phủ hydro” nghìn tỷ
Theo “Quy hoạch phát triển trung và dài hạn ngành công nghiệp hydro thành phố Lữ Lương (2022-2035)”, thành phố đang đẩy nhanh tiến độ hướng tới mục tiêu trở thành thủ phủ hydro nghìn tỷ NDT:
-
Mục tiêu 2025: Công suất sản xuất hydro trên 200.000 tấn; 50 trạm tiếp nhiên liệu; hơn 5.000 xe hydro; công suất sản xuất xe tải hydro đạt 5.000 chiếc/năm; tổng giá trị sản lượng công nghiệp vượt 200 tỷ NDT.
-
Mục tiêu 2030: Công suất sản xuất hydro trên 500.000 tấn; hơn 30.000 xe hydro; tổng giá trị sản lượng công nghiệp vượt 1.000 tỷ NDT.
Cơ cấu công nghiệp của thành phố đang chuyển đổi từ “một mình than đá thống trị” sang mô hình đa năng lượng bổ sung – tích hợp nhiệt điện, phong điện, quang điện và hydro – với sự phát triển phối hợp của “nguồn, lưới, tải, lưu trữ”. Thực tiễn của Lữ Lương không có sự “xáo trộn làm lại”, chỉ có trí tuệ “tận dụng tối đa mọi thứ”. Hydro sạch được tinh chế từ khí lò cốc nay đang vận hành những xe tải không carbon hướng đến khu vực Bắc Kinh-Thiên Tân-Hà Bắc. Một thành phố từng được định nghĩa bởi than đá đang chạy đua hướng tới một danh tính mới: trung tâm năng lượng sạch.
