Từ ruộng đồng đến nhà máy: Các khu công nghiệp Việt Nam – Singapore bước vào chương phát triển mới
Ngày 26/04/2026 – Annie Nguyễn biên tập
Nguồn: Business Times, Jasmine Trần
Các khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP) – một trong những mô hình hợp tác kinh tế thành công nhất giữa Vietnam và Singapore – đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới, từ tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ sang định hướng công nghệ cao và phát triển bền vững.
Theo phân tích từ The Business Times, hành trình này bắt đầu từ năm 1996, khi khu VSIP đầu tiên được triển khai trên một vùng đất nông nghiệp cách TP.HCM khoảng 17 km. Khi đó, mô hình khu công nghiệp liên doanh còn là một thử nghiệm trong bối cảnh Việt Nam vừa mở cửa nền kinh tế.
Dự án đầu tiên có quy mô khoảng 500 ha – không lớn về diện tích nhưng mang ý nghĩa chiến lược, đặt nền móng cho việc thu hút các nhà sản xuất nước ngoài vào Việt Nam.
Từ nền tảng sản xuất giá rẻ đến hệ sinh thái công nghiệp
Trong gần ba thập kỷ, các khu VSIP đã phát triển thành một mạng lưới rộng khắp cả nước, đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tạo việc làm và thúc đẩy xuất khẩu.
Tính đến nay, hệ thống VSIP đã:
- Mở rộng lên hàng chục khu công nghiệp tại nhiều tỉnh thành
- Thu hút hàng trăm doanh nghiệp đa quốc gia
- Góp phần tạo ra hàng trăm nghìn việc làm
Đây được xem là biểu tượng của hợp tác kinh tế song phương và là nền tảng cho quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam.
Chuyển dịch sang mô hình “thế hệ mới”
Tuy nhiên, mô hình cũ dựa vào lao động chi phí thấp đang dần bộc lộ giới hạn. Các khu công nghiệp VSIP hiện đang chuyển hướng sang:
- Công nghệ cao và sản xuất giá trị gia tăng
- Phát triển khu công nghiệp xanh, giảm phát thải
- Tích hợp đô thị – công nghiệp – dịch vụ
- Ứng dụng chuyển đổi số và năng lượng tái tạo
Các nhà phát triển như Sembcorp Industries và Becamex IDC đang thúc đẩy các khu công nghiệp thông minh, với hệ thống quản lý năng lượng, nước và chất thải theo thời gian thực.
Áp lực mới: nhân lực, đô thị và chuỗi cung ứng
Sự phát triển nhanh của các khu công nghiệp cũng đặt ra thách thức mới:
- Thiếu hụt lao động có kỹ năng
- Nhu cầu phát triển đô thị đi kèm
- Áp lực nâng cấp chuỗi cung ứng nội địa
Thực tế cho thấy, chỉ một số ít khu công nghiệp hiện nay có đầy đủ hệ sinh thái đô thị – dịch vụ để thu hút và giữ chân lao động chất lượng cao.
Điều này buộc các địa phương phải chuyển sang mô hình “công nghiệp – đô thị – dịch vụ” tích hợp, thay vì chỉ phát triển khu công nghiệp đơn lẻ.
Vai trò trong chiến lược “China + 1”
Trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến quan trọng trong chiến lược “China + 1”.
Các khu VSIP đóng vai trò:
- Cửa ngõ thu hút FDI
- Nền tảng sản xuất cho xuất khẩu
- Hạ tầng hỗ trợ doanh nghiệp đa quốc gia
Sự cải thiện về hạ tầng giao thông, cảng biển và sân bay cũng giúp tăng sức hấp dẫn của các khu công nghiệp tại Việt Nam đối với nhà đầu tư quốc tế.
Chương tiếp theo: xanh, thông minh và giá trị cao
Giai đoạn phát triển tiếp theo của VSIP không còn chỉ là mở rộng diện tích, mà là nâng cấp chất lượng:
- Giảm phát thải carbon
- Tích hợp năng lượng tái tạo
- Phát triển khu công nghiệp thông minh
- Thu hút ngành công nghệ cao và R&D
Theo các chuyên gia, đây là bước chuyển mang tính quyết định, giúp Việt Nam thoát khỏi vai trò “công xưởng chi phí thấp” để tiến lên các nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
