TP.HCM vươn lên trung tâm điện khí lớn nhất Việt Nam: Từ Bà Rịa – Phú Mỹ đến Hiệp Phước, định hình trục năng lượng chuyển dịch quốc gia
Ngày 27/3/2026, Lê Ngọc Ánh Minh
TP. Hồ Chí Minh và vùng phụ cận Đông Nam Bộ đang hình thành một “siêu cụm” điện khí lớn nhất Việt Nam, kéo dài từ Bà Rịa – Phú Mỹ đến Hiệp Phước, với tổng công suất hàng nghìn MW và đóng vai trò xương sống trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
Trung tâm Điện lực Phú Mỹ với 100% nhà máy điện khí
Trục điện khí lớn nhất cả nước
Tại khu vực Phú Mỹ – Bà Rịa, cụm nhà máy điện khí Phú Mỹ hiện đạt tổng công suất khoảng 3.900 MW, từng cung cấp tới 40% sản lượng điện quốc gia . Đây là trung tâm điện khí hình thành sớm nhất, vận hành dựa trên nguồn khí nội địa từ bể Nam Côn Sơn. Các tên tuổi toàn cầu đã đến đầu tư và thực hiện dự án từ giữa thập niên 1990s như BP, EDF, Sojitz, Sempcorp, JBIC, Mitsubishi
Kế tiếp là hệ thống điện khí Bà Rịa và các nhà máy tua-bin khí khu vực Đông Nam Bộ, tạo thành chuỗi phát điện liên hoàn gắn với hạ tầng đường ống khí.
Ở đầu phía Nam, dự án điện khí LNG Hiệp Phước đang được phát triển với quy mô lên tới 2.700 MW, trở thành mắt xích chiến lược mới trong chuỗi này . Đồng thời, hạ tầng LNG như kho cảng Cái Mép (công suất tới 3 triệu tấn/năm) kết nối trực tiếp về khu vực này, tạo thành chuỗi cung ứng khí hoàn chỉnh .
→ Tổng thể, khu vực TP.HCM – Bà Rịa đang hội tụ trên 6.000–7.000 MW điện khí hiện hữu và tương lai, chiếm tỷ trọng lớn nhất cả nước.
Điện khí – “trụ cột chuyển tiếp” của hệ thống năng lượng
Trong bối cảnh nguồn khí nội địa suy giảm, LNG đang trở thành giải pháp tất yếu để duy trì và mở rộng điện khí. Theo quy hoạch, Việt Nam dự kiến đạt 22–36 GW điện khí LNG vào năm 2030, với tổng đầu tư hàng chục tỷ USD .
Điện khí đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì:
- Giảm phát thải mạnh so với điện than: LNG giúp giảm khoảng 45% CO₂, giảm tới 90% NOx và gần như loại bỏ bụi mịn so với than .
- Tính linh hoạt cao: nhà máy tua-bin khí có thể tăng/giảm công suất nhanh, phù hợp bù đắp cho năng lượng tái tạo biến động như điện gió, điện mặt trời.
- Hiệu suất cao: công nghệ chu trình hỗn hợp (CCGT) đạt hiệu suất 55–60%, cao hơn đáng kể so với nhiệt điện than truyền thống.
Đảm bảo “nguồn điện nền” trong chuyển dịch năng lượng
Khác với năng lượng tái tạo phụ thuộc thời tiết, điện khí đóng vai trò nguồn điện nền linh hoạt (flexible baseload):
- Có thể vận hành ổn định dài giờ như điện than
- Nhưng cũng có thể điều chỉnh nhanh để cân bằng hệ thống
- Giảm rủi ro thiếu điện trong giờ cao điểm
Thực tế, việc bổ sung LNG cho các nhà máy như Phú Mỹ đã giúp cung cấp thêm hàng trăm triệu kWh điện trong các giai đoạn cao điểm thiếu điện .
TP.HCM – trung tâm năng lượng mới của Việt Nam
Sự hội tụ của:
- Cụm điện khí Phú Mỹ (lịch sử – quy mô lớn)
- Hệ thống hạ tầng LNG (Thị Vải, Cái Mép)
- Dự án mới như Hiệp Phước
đang đưa TP.HCM và vùng phụ cận trở thành trung tâm điện khí lớn nhất Việt Nam, đồng thời là “bệ phóng” cho chuyển dịch năng lượng quốc gia.
Trong tương lai, trục năng lượng này không chỉ đảm bảo điện cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam mà còn đóng vai trò chiến lược trong việc:
- Giảm phụ thuộc vào than
- Hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo
- Hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050
Điện khí vì vậy không chỉ là một lựa chọn kỹ thuật, mà đang trở thành trụ cột chuyển đổi năng lượng của Việt Nam trong thập kỷ tới.
Dự án điện khí LNG Hiệp Phước vừa khởi công hôm qua 26/3/2026, công suất giai đoạn 1 là 1600MW
Hạ tầng LNG: Mảnh ghép hoàn chỉnh đưa TP.HCM thành trung tâm điện khí
Không chỉ sở hữu các cụm nhà máy điện khí quy mô lớn, khu vực TP.HCM – Bà Rịa Vũng Tàu còn đang nắm giữ hệ thống hạ tầng LNG lớn nhất Việt Nam, tạo nền tảng then chốt cho việc mở rộng điện khí trong dài hạn.
Trung tâm của hệ thống này là Kho LNG Thị Vải (PV GAS) – kho LNG đầu tiên của Việt Nam, đã đi vào vận hành từ năm 2023 với công suất 1 triệu tấn/năm (giai đoạn 1) và dự kiến nâng lên 3 triệu tấn/năm trong giai đoạn tiếp theo . Kho có sức chứa khoảng 180.000 m³ LNG, có thể tiếp nhận tàu LNG tới 100.000 tấn và kết nối trực tiếp bằng đường ống tới cụm điện Phú Mỹ .
Song song, hệ sinh thái LNG tiếp tục mở rộng với Kho LNG Cái Mép (Hải Linh) – dự án do Công ty Hải Linh phát triển, có sự tham gia của đối tác Mỹ thông qua AG&P LNG (nắm 49% cổ phần). Kho có công suất khoảng 3 triệu tấn LNG/năm, gấp ba lần giai đoạn đầu Thị Vải, và đóng vai trò cung cấp khí cho các nhà máy điện và khu công nghiệp phía Nam .
Đáng chú ý, hệ thống này không hoạt động độc lập mà liên kết chặt chẽ với cụm điện Phú Mỹ (~3.9 GW) và các dự án điện khí mới như Hiệp Phước, hình thành một chuỗi hoàn chỉnh từ nhập khẩu – tồn trữ – tái hóa khí – phát điện.
→ Tổng thể, khu vực TP.HCM và phụ cận đang sở hữu:
- Kho LNG Thị Vải (1–3 triệu tấn/năm)
- Kho LNG Cái Mép (3 triệu tấn/năm)
- Hệ thống đường ống và cụm điện khí lớn nhất cả nước
Cấu trúc này giúp khu vực trở thành trung tâm LNG – điện khí tích hợp duy nhất tại Việt Nam hiện nay, có khả năng đảm bảo nguồn cung khí ổn định, giảm phụ thuộc vào nguồn khí nội địa đang suy giảm, đồng thời tạo nền tảng để mở rộng điện khí LNG trong Quy hoạch điện VIII.
Quan trọng hơn, với sự tham gia của cả doanh nghiệp nhà nước (PV GAS), tư nhân trong nước (Hải Linh) và nhà đầu tư quốc tế (Mỹ), mô hình này phản ánh rõ xu hướng đa dạng hóa nguồn vốn và quốc tế hóa hạ tầng năng lượng, một yếu tố then chốt để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng và Net Zero trong dài hạn.
Mạng lưới đường ống khí: “xương sống” của trung tâm điện khí
Không chỉ sở hữu các nhà máy và kho LNG, khu vực TP.HCM – Đông Nam Bộ còn có mạng lưới đường ống khí lớn nhất Việt Nam, đóng vai trò nền tảng cho toàn bộ hệ sinh thái điện khí.
Tiêu biểu là hệ thống Nam Côn Sơn – tuyến ống khí quan trọng nhất cả nước với chiều dài khoảng 371 km, vận chuyển tới 23,2 triệu m³ khí/ngày từ ngoài khơi vào bờ, cấp khí trực tiếp cho cụm điện Phú Mỹ và khu vực TP.HCM .
Ngoài ra, toàn bộ khu vực còn liên kết với các tuyến ống khí khác (Cửu Long, PM3 – Cà Mau…), tạo thành mạng lưới hàng trăm đến hơn 1.000 km đường ống khí liên vùng – đây là lợi thế mà không khu vực nào khác tại Việt Nam có được.
→ Chính hệ thống này cho phép TP.HCM không chỉ là trung tâm tiêu thụ, mà còn là trung tâm trung chuyển và phân phối khí quốc gia.
Thử nghiệm hydrogen: bước chuyển từ khí sang năng lượng không carbon
Việt Nam đã bắt đầu bước vào giai đoạn thử nghiệm hydrogen trong ngành điện khí:
- Giai đoạn 2025–2030: triển khai thí điểm đồng đốt (co-firing) hydrogen với khí tự nhiên tại các nhà máy điện khí
- Các doanh nghiệp như PV GAS đang nghiên cứu trộn hydrogen vào hệ thống đường ống khí hiện hữu để vận chuyển, tận dụng hạ tầng sẵn có
- Đồng thời triển khai các dự án sản xuất hydrogen xanh quy mô nhỏ tại Đông Nam Bộ
Về công nghệ, tua-bin khí hiện đại trên thế giới đã có thể:
- Đốt hỗn hợp khí + hydrogen
- Tiến tới khả năng đốt 100% hydrogen trong tương lai
Lộ trình hydrogen trong điện khí Việt Nam
Theo Chiến lược hydrogen quốc gia và định hướng Quy hoạch điện VIII:
Giai đoạn 1 (2025–2027):
- Thử nghiệm công nghệ hydrogen
- Thí điểm đồng đốt tại một số nhà máy điện khí
Giai đoạn 2 (2028–2030):
- Mở rộng ứng dụng hydrogen
- Bắt đầu tích hợp vào hệ thống điện và công nghiệp
Giai đoạn sau 2030:
- Thương mại hóa hydrogen
- Từng bước thay thế khí tự nhiên trong phát điện
Tầm nhìn đến 2050:
- Hydrogen có thể thay thế hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch trong điện khí
- Đóng góp vào mục tiêu hệ thống điện 100% sạch và trung hòa carbon
Điện khí + Hydrogen = trụ cột Net Zero
Sự kết hợp giữa LNG và hydrogen tạo ra một lộ trình chuyển đổi rõ ràng:
- Ngắn hạn: LNG thay thế than → giảm ~40–50% phát thải
- Trung hạn: LNG + hydrogen (đồng đốt) → giảm sâu hơn
- Dài hạn: 100% hydrogen → gần như không phát thải CO₂
Chiến lược hydrogen của Việt Nam đặt mục tiêu:
- Sản xuất 100.000–500.000 tấn H₂/năm vào 2030
- Tăng lên 10–20 triệu tấn/năm vào 2050
- Đóng góp trực tiếp vào mục tiêu Net Zero 2050
Kết luận nâng tầm TP.HCM
Với:
- Cụm điện khí lớn nhất (Phú Mỹ – Hiệp Phước)
- Hạ tầng nhập, kho cảng LNG lớn nhất (Thị Vải – Cái Mép)
- Mạng lưới đường ống khí dài hàng trăm km
- Và định hướng chuyển sang hydrogen
TP.HCM không chỉ là trung tâm điện khí hiện tại, mà đang trở thành:
→ Trung tâm năng lượng chuyển tiếp và hydrogen của Việt Nam trong tương lai
Đây chính là nền tảng then chốt để Việt Nam tiến tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
