Tin quốc tế: Tàu chạy bằng hydrogen — Công cụ hứa hẹn để giảm carbon ngành đường sắt nhưng không phải lựa chọn chuẩn mực toàn diện
Ngày 10 tháng 2 năm 2026 — Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu, các đoàn tàu chạy bằng hydrogen ngày càng được coi là “một công cụ đầy hứa hẹn” để giảm phát thải carbon trong ngành đường sắt — đặc biệt ở những tuyến không điện hóa — nhưng theo các chuyên gia, chúng không thể là “giải pháp mặc định cho mọi tuyến và mọi mạng lưới đường sắt” nếu không đáp ứng được yêu cầu về hiệu quả, chi phí và phát triển nguồn nhiên liệu hydrogen sạch tương ứng.
Giải pháp giảm phát thải, nhưng có giới hạn
Các đoàn tàu chạy bằng hydrogen hoạt động nhờ pin nhiên liệu (fuel cell) chuyển hóa hydrogen thành điện để kéo động cơ điện, và chỉ thải ra hơi nước khi chạy. Điều này giúp chúng giảm đáng kể lượng CO₂ so với các đầu máy diesel truyền thống, vốn thải khí nhà kính và ô nhiễm không khí cao.
Tuy nhiên, Illuminem nhấn mạnh rằng hydrogen chỉ thực sự phù hợp ở một số tuyến nhất định, như những đoạn đường dài không được điện khí hóa và nơi lưới điện không có sẵn cơ sở hạ tầng để kéo dây điện hoặc lắp đặt hệ thống catenary. Ở những tuyến có thể điện hóa hoặc nơi điện lưới đã sẵn sàng, điện hóa trực tiếp bằng dòng điện từ lưới vẫn là lựa chọn hiệu quả và thân thiện môi trường hơn.
Thách thức của hydrogen
Bài báo chỉ ra một số vấn đề then chốt hạn chế việc mở rộng dùng tàu hydrogen:
-
Chi phí sản xuất và phân phối hydrogen sạch (green hydrogen) hiện vẫn cao hơn đáng kể so với nhiên liệu truyền thống hoặc điện từ lưới.
-
Việc xây dựng sân ga và trạm nạp hydrogen an toàn, hiệu quả đòi hỏi đầu tư lớn, và hiện tại ở nhiều nơi vẫn chưa có mạng lưới cơ sở hạ tầng phù hợp.
-
Hydrogen dễ bay hơi và cần điều kiện lưu trữ áp lực cao, đặt ra thách thức kỹ thuật và yêu cầu chuẩn an toàn cụ thể cao hơn.
Do đó, các chuyên gia Illuminem cho rằng cần kết hợp đa dạng công nghệ: tàu chạy bằng hydrogen sẽ đóng vai trò quan trọng trong các tuyến đặc thù, nhưng điện hóa trực tiếp bằng nguồn điện sạch hoặc kết hợp nhiều giải pháp khác nhau cũng cần được tính tới để đạt mục tiêu giảm carbon trong hệ thống đường sắt rộng khắp.
Xu hướng quốc tế và triển khai thực tế
Các nước như Đức, Pháp và Trung Quốc đã và đang thử nghiệm hoặc đưa vào vận hành những đoàn tàu hydrogen trên các tuyến không điện khí hóa, cho thấy tiềm năng thực tế của công nghệ này trong bối cảnh nhu cầu giảm khí thải tăng mạnh. Ví dụ: các đoàn tàu hydrogen ở Đức chỉ thải hơi nước và có thể giảm hàng nghìn tấn CO₂ mỗi năm so với đầu máy diesel trên cùng tuyến đường.
Tuy vậy, cho tới khi nguồn hydrogen sạch (được sản xuất từ điện gió/ mặt trời) và cơ sở hạ tầng trạm nạp lan rộng, hydrogen chỉ là một phần của bức tranh lớn hơn về giảm phát thải trong giao thông đường sắt — không phải câu trả lời duy nhất cho tất cả các hệ thống đường sắt toàn cầu.
