Tăng trưởng trung tâm dữ liệu tại Hà Lan chững lại trong khi hydro vẫn chưa được khai thác
Một báo cáo mới của ING – một trong những ngân hàng lớn nhất Hà Lan – đưa ra bức tranh đáng lo ngại về triển vọng của ngành trung tâm dữ liệu nước này.
Amsterdam, vốn là một trong năm trung tâm dữ liệu hàng đầu châu Âu (cùng với Frankfurt, London, Paris và Dublin), đang đối mặt với những giới hạn tăng trưởng nghiêm trọng.
Hội đồng thành phố Amsterdam đã thông báo rằng các hồ sơ xin cấp phép trung tâm dữ liệu mới sẽ chỉ được xem xét từ năm 2035 do tình trạng quá tải lưới điện.
Theo ING, trích dẫn dữ liệu từ Gartner, khoảng 200 MW công suất mới đang được xây dựng, nhưng khả năng triển khai thêm 200 MW nữa hiện trở nên rất khó khăn.
Tác động không chỉ dừng ở Amsterdam. Báo cáo cảnh báo: nếu Hà Lan không còn dư địa phát triển trung tâm dữ liệu, quốc gia này có thể mất dần kiến thức, chuyên môn và tăng trưởng kinh tế trong tương lai.
Ngành công nghiệp này hiện hỗ trợ từ 150.000 đến 250.000 việc làm trong lĩnh vực hạ tầng số và đóng góp khoảng 26 tỷ euro doanh thu hằng năm.
Vấn đề xuất phát từ nhiều yếu tố: ách tắc lưới điện, hạn chế về không gian và lo ngại của công chúng về mức tiêu thụ điện năng. Các trung tâm dữ liệu Hà Lan hiện chiếm 3,3% tổng điện năng tiêu thụ quốc gia – con số có thể tăng mạnh với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo sinh tạo, vốn đòi hỏi năng lực xử lý lớn hơn nhiều so với tính toán truyền thống.
Cuộc đua hydro trên thế giới
Trong khi Hà Lan loay hoay với giới hạn công suất, các tập đoàn quốc tế đã đạt tiến bộ lớn trong việc sử dụng pin nhiên liệu hydro cho trung tâm dữ liệu. Microsoft là một trong những doanh nghiệp đi đầu, với nhiều dự án thử nghiệm thành công.
Năm 2023, Microsoft vận hành hệ thống pin nhiên liệu hydro 3 MW tại Latham, New York – quy mô tương đương máy phát điện diesel dự phòng thường dùng trong trung tâm dữ liệu. Hệ thống, hợp tác phát triển với Plug Power, vận hành liên tục 48 giờ để cấp điện cho các tủ máy chủ, chứng minh tính khả thi của hydro làm nguồn điện dự phòng.
Ý nghĩa của cột mốc 3 MW là rất lớn. Kỹ sư hạ tầng của Microsoft, Mark Monroe, từng nhấn mạnh: “Ba megawatt là quy mô tương đương các máy phát diesel mà chúng tôi đang sử dụng”.
Google cũng đang nghiên cứu pin nhiên liệu hydro trong lộ trình hướng tới 100% năng lượng không carbon 24/7 vào năm 2030. Tháng 2/2025, Microsoft triển khai dự án hydro xanh đầu tiên tại châu Âu cùng công ty năng lượng ESB của Ireland.
Trong bối cảnh đó, Hà Lan trở thành một nghịch lý. Quốc gia này được IEA đánh giá là một trong những nước dẫn đầu châu Âu về hạ tầng hydro, nhưng ứng dụng hydro cho trung tâm dữ liệu gần như chưa được triển khai.
Hiện mới có một ví dụ vượt qua giai đoạn thí điểm: NorthC Datacenters lắp đặt hệ thống dự phòng chạy bằng hydro đầu tiên tại châu Âu ở Groningen vào năm 2022 – một mô-đun pin nhiên liệu 500 kW giúp giảm 78 tấn CO₂ mỗi năm. Sau ba năm, đây vẫn là trường hợp duy nhất.
Rào cản hạ tầng và chi phí
Hydro xanh yêu cầu lượng điện tái tạo lớn, trong khi mạng lưới phân phối hydro của Hà Lan vẫn đang hình thành.
Tháng 2/2025, Gasunie báo cáo trước Quốc hội rằng chi phí mạng lưới đường ống hydro quốc gia đã tăng từ 1,5 tỷ euro lên 3,8 tỷ euro.
Chi phí đầu tư cũng là rào cản: pin nhiên liệu hydro đắt hơn máy phát diesel, dù tuổi thọ có thể vượt 20 năm – cao hơn nhiều so với thiết bị truyền thống.
Báo cáo của IEA cho biết chưa đến 4% các dự án hydro phát thải thấp tại Tây Bắc châu Âu đạt được quyết định đầu tư cuối cùng. Tuy vậy, Hà Lan vẫn được dự báo sẽ là một trong bốn quốc gia dẫn đầu sản xuất hydro phát thải thấp vào năm 2030, cùng Đức, Đan Mạch và Vương quốc Anh.
Khoảng cách chính sách
Báo cáo ING đề xuất nhiều giải pháp chiến lược: đặt trung tâm dữ liệu gần điểm đấu nối điện gió ngoài khơi, tận dụng nhiệt thải cho hệ thống sưởi khu dân cư.
Những giải pháp này hoàn toàn phù hợp với vai trò tiềm năng của hydro – lưu trữ điện tái tạo dư thừa, cấp điện dự phòng sạch và ổn định.
Tuy nhiên, báo cáo lại không nhắc tới hydro – một thiếu sót đáng chú ý trong bối cảnh Hà Lan đang đầu tư mạnh vào đường ống, cảng và cơ sở nhập khẩu hydro/amoniac.
Theo IEA, Rotterdam và Amsterdam sẽ trở thành hai trung tâm nhập khẩu hydro tái tạo chính của châu Âu vào năm 2030.
Ngã rẽ quyết định
Trung tâm dữ liệu chạy bằng hydro hoàn toàn khả thi về mặt kỹ thuật. Microsoft đã chứng minh ở quy mô lớn. NorthC đã triển khai thành công tại Hà Lan.
Vấn đề không còn là “có làm được hay không”, mà là “có muốn làm hay không”.
Báo cáo ING kêu gọi tăng cường phối hợp cấp quốc gia và châu Âu. Nếu không, Hà Lan có nguy cơ đánh mất lợi thế cạnh tranh trong cả hai lĩnh vực: trung tâm dữ liệu và hydro.
Các thị trường châu Âu khác đang phát triển song song hai ngành chiến lược này. Cơ hội của Hà Lan đang thu hẹp nhanh chóng.
