Sản xuất hydrogen tại Nga: Từ công nghệ nội địa đến tham vọng xuất khẩu

Ngày: 1 tháng 8, 2026

By Annie Nguyễn

Tổng quan

Nga đang đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp hydrogen với tham vọng chiếm 20% thị trường toàn cầu vào năm 2030 (hiện đạt khoảng 7%) . Chiến lược hydrogen quốc gia được hỗ trợ bởi gói tài trợ hơn 9 tỷ RUB trong 3 năm cho các công nghệ sản xuất, vận chuyển và lưu trữ hydrogen .

Dự án trọng tâm: Sakhalin

Dự án hydrogen lớn nhất của Nga do Rosatom dẫn đầu tại đảo Sakhalin, với mục tiêu sản xuất hydrogen carbon thấp (có thu giữ CO₂) từ cuối năm 2026 . Công suất giai đoạn đầu dự kiến 30.000-36.500 tấn/năm, hướng tới 100.000 tấn/năm vào 2030 . Sản phẩm được kỳ vọng xuất khẩu sang các nước châu Á - Thái Bình Dương, bao gồm Hàn Quốc và Trung Quốc .

Dự án Sakhalin đóng vai trò là bãi thử nghiệm (hydrogen polygon) cho công nghệ sản xuất, lưu trữ và vận chuyển hydrogen. Tại đây, Rosatom và chính quyền địa phương đã ký thỏa thuận đào tạo nhân lực, với kế hoạch mở chuyên ngành về hydrogen tại Đại học Sakhalin .

Công nghệ điện phân nội địa

Rosatom đã phát triển công nghệ điện phân nước hoàn toàn nhập khẩu nội địa, sử dụng màng dẫn anion (anion-conducting matrix). Máy điện phân mẫu đạt công suất 5 Nm³/h, độ tinh khiết 99,9%, tiêu thụ điện <4.0 kWh/Nm³, và có thể thay đổi tải 50% trong chưa đầy 10 giây, tương đương các mẫu nhập khẩu tốt nhất . Công nghệ này đã được áp dụng tại bãi thử Sakhalin .

Hợp tác quốc tế và hành lang hydrogen

Quan hệ Nga - Trung Quốc: Nga và Trung Quốc đang xây dựng hành lang vận tải hydrogen xuyên biên giới đầu tiên . Rostec và các nhà đầu tư Trung Quốc đã ký biên bản ghi nhớ về phát triển mạng lưới trạm tiếp nhiên liệu và sản xuất hydrogen dọc theo các tuyến đường huyết mạch . Dự án nhằm mục đích sản xuất xe tải hydrogen phù hợp với khí hậu khắc nghiệt và vận tải đường dài, sản xuất hydrogen từ khí tự nhiên (blue hydrogen) .

Hợp tác khoa học: Viện Xúc tác thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga (SB RAS) và Đại học Khoa học và Công nghệ Điện tử Trung Quốc đang phát triển công nghệ sản xuất hydrogen nhiệt độ thấp (150°C) từ sinh khối, giảm đáng kể so với công nghệ truyền thống (700°C) .

Nghiên cứu phát triển

Một nghiên cứu sử dụng mô hình hóa đa tác tử (agent-based modeling) đã chỉ ra rằng mục tiêu sản xuất 0,55 triệu tấn hydrogen xanh vào 2030 là không khả thi về mặt cấu trúc trong mọi kịch bản . Nghiên cứu xác định hai ngưỡng quan trọng: công suất năng lượng tái tạo vượt 30-38 GW và điện năng giá rẻ trên 4-7 TWh/năm .

Các nhà khoa học cũng đã phát triển chất xúc tác mới cho trạm tiếp nhiên liệu hydrogen, sử dụng niken trên nền nhôm-canxi-oxide, thay thế cho các hạt xúc tác nhập khẩu. Công nghệ này hướng tới sản xuất hydrogen tại chỗ (phân tán), giảm phụ thuộc vào nguồn cung tập trung .

Kết luận

Nga đang xây dựng chiến lược hydrogen toàn diện từ sản xuất (điện phân nội địa, blue hydrogen) đến vận chuyển và xuất khẩu (hành lang hydrogen, Sakhalin). Dù còn nhiều thách thức về quy mô và đầu tư, các dự án và hợp tác quốc tế đang định hình Nga như một đối thủ tiềm năng trong thị trường hydrogen toàn cầu.