Scotland: Trung tâm sản xuất amoniac xanh và tích hợp hydrogen quy mô lớn

Ngày 20/2/2026

Báo cáo State of the Hydrogen Nation (SOTHN) năm 2026 cho thấy Scotland đang nổi lên như một cực tăng trưởng chiến lược trong lĩnh vực hydrogen và amoniac xanh tại châu Âu. Các cơ hội tại Shetland Islands đặc biệt đáng chú ý, với nhiều dự án quy mô lớn đang được xúc tiến.

Trong đó, dự án Shetland Hydrogen Project 2 công suất 400 MW hướng đến sản xuất amoniac xanh xuất khẩu, trong khi dự án Tagdale Green Ammonia (80 MW) tận dụng nguồn điện gió ngoài khơi dồi dào để sản xuất hydrogen điện phân và chuyển hóa thành amoniac. Các địa điểm như Beaw Field và Mossy Hill được xem là hạt nhân phát triển.

Scotland đang khai thác lợi thế:

Nguồn gió ngoài khơi hàng đầu châu Âu
Hạ tầng cảng biển phục vụ xuất khẩu
Chính sách chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ của Vương quốc Anh

Mô hình phát triển tập trung vào chuyển hóa điện tái tạo thành phân tử năng lượng (hydrogen/amoniac) để lưu trữ và xuất khẩu, thay vì chỉ truyền tải điện qua lưới.

Trung tâm dữ liệu sẵn sàng hydrogen: Giải pháp cho thách thức lưới điện Anh

Theo phân tích của Siemens Energy (02/2026), Anh đang đối mặt với áp lực lưới điện ngày càng lớn do bùng nổ trung tâm dữ liệu và AI.

Các điểm đáng chú ý:

Hơn 25 GW yêu cầu kết nối trung tâm dữ liệu tại Anh (Goldman Sachs Research 2025).
Công suất rack AI tăng từ 20 kW lên 100 kW; chip thế hệ mới có thể vượt 400 kW/rack.
Dự kiến cần khoảng 50 GW công suất phát điện điều độ carbon thấp vào giữa thế kỷ.

Giải pháp được đề xuất là phát triển data centre hydrogen-ready:

Tuabin khí sẵn sàng 100% hydrogen
Lưu trữ hydrogen tại chỗ hoặc qua pipeline
Tích hợp thu hồi nhiệt cho hệ thống sưởi khu vực
Khả năng hỗ trợ cân bằng lưới điện

Mô hình này giúp:

Tăng khả năng phục hồi hệ thống điện
Giảm chi phí công suất dự phòng quốc gia
Đẩy nhanh tiến độ kết nối điện cho trung tâm dữ liệu

Tuy nhiên, thách thức lớn nằm ở hạ tầng vật lý hydrogen, quy hoạch không gian năng lượng và sự đồng bộ chính sách.

MANNOK Hydrogen Valley: Biến điện gió bị cắt giảm thành tài sản kinh tế

Nghiên cứu điển hình tại Mannok cho thấy cách doanh nghiệp công nghiệp nặng tận dụng hydrogen để giảm phát thải.

Giai đoạn 1:

Sử dụng điện gió bị cắt giảm từ trang trại 54 MW
Điện phân tạo hydrogen và oxy
Oxy dùng cho công nghệ đốt oxy-fuel trong lò xi măng (tăng hiệu suất, hỗ trợ thu giữ carbon)
Hydrogen cung cấp cho đội xe 200 xe tải hạng nặng

Kế hoạch vận hành sản xuất hydrogen dự kiến năm 2029.

Dự án nhận hỗ trợ từ Invest NI và Quỹ Net Zero Hydrogen Fund của Anh. Tuy nhiên, việc đạt Quyết định Đầu tư Cuối cùng (FID) phụ thuộc vào:

Cơ chế hỗ trợ tài chính
Ổn định chính sách
Liên kết hệ sinh thái đối tác

Mô hình này cho thấy tiềm năng chuyển đổi điện tái tạo bị lãng phí thành nhiên liệu công nghiệp và giao thông.

Hydrogen xanh trong xây dựng đường bộ: Ứng dụng tại Đức và Na Uy

Một nghiên cứu từ Wirtgen Group cho thấy 45% phát thải CO₂ trong dự án xây dựng đường đến từ nhiên liệu đốt (lignite dust).

Hệ thống 100% hydrogen burner đã được thử nghiệm tại nhà máy Wittlich (09/2023) và lắp đặt thành công tại ba trạm trộn nhựa đường ở Na Uy (Kristiansund, Ålesund).

Kết quả:

Giảm đáng kể phát thải CO₂
Có thể sử dụng hydrogen qua trailer, pipeline hoặc storage
260 tấn H₂/năm cho nhà máy sản xuất 100.000 tấn nhựa đường

Điều này mở ra hướng khử carbon cho lĩnh vực hạ tầng giao thông.

Bradford Low Carbon Hydrogen (HAR1): Bài học về khả năng tài chính hóa

Dự án Bradford Low Carbon Hydrogen (BLCH) thuộc chương trình HAR1 tại Anh do N-Gen Energy Solutions phát triển là minh chứng về những nút thắt mở rộng hydrogen.

Mục tiêu:

Tích hợp sản xuất – tiêu thụ – vận hành
Phục vụ công nghiệp khó điện hóa
Tiếp nhiên liệu cho vận tải nặng

Các bài học rút ra:

Nhu cầu có thể tài trợ (bankable demand) là nút thắt lớn nhất.
Rủi ro thời gian giữa đấu thầu – hợp đồng – FID làm tăng chi phí.
Hydrogen phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa sản xuất – phân phối – tiêu thụ.

Hướng đi tiếp theo:

Phát triển danh mục dự án thay vì từng điểm riêng lẻ
Rút ngắn “interface gap” giữa sản xuất – vận chuyển – lưu trữ
Hỗ trợ người tiêu dùng công nghiệp vượt rào cản kỹ thuật và thương mại

Kết luận

Báo cáo SOTHN 2026 cho thấy hydrogen không còn là câu chuyện công nghệ đơn lẻ mà là bài toán hệ thống:

Scotland: sản xuất và xuất khẩu phân tử năng lượng
Anh: tích hợp hydrogen vào an ninh lưới điện
Bắc Ireland: công nghiệp nặng chuyển đổi bằng hydrogen
Ngành xây dựng: ứng dụng hydrogen trong quy trình nhiệt độ cao

Thách thức không còn nằm ở công nghệ mà ở:

Hạ tầng vật lý
Quy hoạch không gian năng lượng
Chính sách ổn định
Nhu cầu thị trường đủ điều kiện tài chính

Hydrogen đang bước vào giai đoạn chuyển từ “option value” sang “real demand”.