Nhật Bản phê duyệt Chiến lược Tăng trưởng: Hydro là trọng tâm với 370.000 tỷ yên đầu tư công-tư, hướng đến thị trường xuất khẩu 30-40 nghìn tỷ yên

Nhật Bản phê duyệt Chiến lược Tăng trưởng: Hydro là trọng tâm với 370.000 tỷ yên đầu tư công-tư, hướng đến thị trường xuất khẩu 30-40 nghìn tỷ yên

Ngày 10 tháng 8 năm 2026 | Annie Nguyễn

Bối cảnh: Sự chuyển mình mạnh mẽ trong chính sách kinh tế

Ngày 21 tháng 7 năm 2026, Chính phủ Nhật Bản dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Takaichi Sanae đã chính thức phê duyệt ba văn kiện chiến lược quan trọng: "Khuôn khổ Chính sách Kinh tế và Tài khóa 2026" (Khuôn khổ Tổng thể) , "Chiến lược Tăng trưởng Nhật Bản" và "Chiến lược Tương lai Khu vực" . Đây là lần đầu tiên chính quyền của Thủ tướng Takaichi xây dựng Khuôn khổ Tổng thể, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quản lý kinh tế vĩ mô với thông điệp "cắt đứt xu hướng thắt lưng buộc bụng quá mức và thiếu hụt đầu tư cho tương lai".

Thủ tướng Takaichi Sanae

Khuôn khổ Tổng thể đặt mục tiêu tăng trưởng GDP danh nghĩa đạt 1.100 nghìn tỷ yên, tốc độ tăng trưởng GDP thực tế vượt 1% và GDP danh nghĩa vượt 3% . Điểm đột phá lớn nhất là sự thay đổi triệt để trong tư duy tài khóa: thay vì tập trung vào thặng dư cán cân cơ bản hàng năm, mục tiêu mới là "ổn định giảm tỷ lệ nợ công trên GDP" . Đồng thời, Chính phủ sẽ tạo ra "Khung đầu tư 'Nhật Bản mạnh mẽ và thịnh vượng'" , cho phép các bộ ngành đề xuất ngân sách không giới hạn, và sử dụng trái phiếu tạm thời để ứng trước vốn cho các lĩnh vực quan trọng về an ninh kinh tế .

Chiến lược tăng trưởng: Đầu tư công-tư 370.000 tỷ yên

Chiến lược Tăng trưởng Nhật Bản xác định 17 lĩnh vực chiến lược và 62 sản phẩm/công nghệ chủ lực, với tổng đầu tư công-tư dự kiến đạt hơn 370.000 tỷ yên vào năm tài chính 2040 . Các lĩnh vực trọng tâm bao gồm AI và bán dẫn, an ninh năng lượng và GX, quốc phòng, hàng không vũ trụ, và sinh học tổng hợp .

Đối với lĩnh vực "An ninh năng lượng, tài nguyên và Chuyển đổi Xanh (GX)" , chính phủ dành riêng 6.200 tỷ yên cho hydro và các nhiên liệu sạch, cùng với 3.200 tỷ yên cho GX hóa chất và 1.000 tỷ yên cho địa nhiệt thế hệ mới .

Hydro: Sản phẩm chiến lược và mục tiêu thị trường toàn cầu

Chiến lược hydro của Nhật Bản tập trung vào bốn nhóm sản phẩm nơi nước này có lợi thế công nghệ vượt trội :

1. Tua-bin khí đồng đốt và chuyên dùng hydro/amoniac: Nhật Bản hiện chiếm khoảng 40% thị phần toàn cầu .

2. Thiết bị điện phân nước: Với kinh nghiệm thực tế về độ bền và đa dạng công nghệ .

3. Thiết bị vận chuyển hydro hóa lỏng và tàu biển: Là quốc gia duy nhất sở hữu năng lực sản xuất toàn bộ chuỗi cung ứng .

4. Pin nhiên liệu: Nổi bật với độ bền cao, tuổi thọ dài, kích thước nhỏ và tính linh hoạt .

Mục tiêu dài hạn là chiếm lĩnh thị trường hydro và amoniac toàn cầu trị giá 30-40 nghìn tỷ yên vào năm 2050 , thông qua xuất khẩu thiết bị, công nghệ và dịch vụ vận hành, bảo trì.

Gói hỗ trợ tài chính: Hơn 4 nghìn tỷ yên để kích hoạt đầu tư tư nhân

Để giải quyết bài toán "con gà và quả trứng" giữa cung và cầu hydro, Chính phủ cam kết thực hiện hỗ trợ công khoảng 4.000 tỷ yên trong 10 năm tới để làm đòn bẩy, kỳ vọng thu hút tổng đầu tư công-tư trên 7.000 tỷ yên . Các công cụ chính bao gồm:

• Hỗ trợ chênh lệch giá theo Đạo luật Thúc đẩy Xã hội Hydro: Bù đắp chênh lệch giá giữa hydro/amoniac sạch với nhiên liệu hóa thạch, với ngân sách 36,3 tỷ yên trong năm 2026 .

• Quỹ Đổi mới Xanh (GI Fund) : Hỗ trợ phát triển và trình diễn công nghệ.

• Hỗ trợ xây dựng chuỗi cung ứng GX: Đầu tư vào cơ sở sản xuất hàng loạt .

• Đấu thầu năng lượng khử cacbon dài hạn: Tạo ra nhu cầu ổn định, với khoảng 250.000 tấn hydro (tương đương) đã được đấu thầu thành công .

Giải pháp đột phá: "Động mạch hydro" và khu vực trọng điểm

• "Động mạch hydro" (Hydrogen Artery) : Đề xuất bởi Liên đoàn Kinh tế Nhật Bản (Keidanren) với mục tiêu kết nối các trung tâm sản xuất, vận chuyển và tiêu thụ hydro trên toàn quốc . Dự kiến sẽ có 30 trạm hydro quy mô lớn được xây dựng trong 10 năm tới để hỗ trợ xe thương mại .

• Khu vực trọng điểm cho xe thương mại pin nhiên liệu: Đây là giải pháp địa lý để phá vỡ thế lưỡng nan: tập trung trạm hydro, xe tải và các trung tâm phân phối hàng hóa (khách hàng) trong cùng một khu vực. Bằng cách đó, cả ba yếu tố cùng phát triển và hỗ trợ lẫn nhau .

• Chiến dịch "Tuyên bố tự nguyện thu mua 1% hydro" : Kêu gọi các doanh nghiệp cam kết chuyển đổi 1% nhiên liệu sang hydro, do JH2A và Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI) đồng tổ chức . JR East là một trong những công ty tiên phong tham gia tại Nhà máy Điện Kawasaki.

Phản ứng từ giới công nghiệp và các thách thức

• Phản ứng tích cực: Liên đoàn Kinh tế Nhật Bản (Keidanren) và Phòng Thương mại và Công nghiệp Tokyo (TCCI) đều hoan nghênh chiến lược, coi đây là bước chuyển mình sang "nền kinh tế dẫn dắt bởi đầu tư" . Keidanren đã đặt mục tiêu đầu tư thiết bị tư nhân đạt 250 nghìn tỷ yên vào năm 2040 để đồng hành cùng mục tiêu của chính phủ.

• Thách thức cốt lõi: Chi phí vẫn là rào cản lớn nhất. Các nhà sản xuất xe tải thương mại bày tỏ lo ngại về khả năng thu hồi vốn khi chi phí sản xuất còn cao. Các chuyên gia nhận định cần tránh lặp lại "thất bại" của ngành năng lượng mặt trời, nơi Nhật Bản có công nghệ tốt nhưng thua trong thương mại hóa.

CLB Hydrogen Việt Nam ASEAN ký MoU hợp tác với Hiệp hội Hydrogen Nhật Bản, 1/4/2024

Kết luận

Chiến lược Tăng trưởng Nhật Bản đánh dấu một sự thay đổi có tính bước ngoặt, đưa hydro từ tầm chiến lược sang giai đoạn "dùng tiền thật cho dự án thật" . Sự kết hợp giữa cải cách tài khóa, đầu tư công mạnh mẽ và chiến lược tập trung vào lợi thế công nghệ cốt lõi cho thấy tham vọng của Nhật Bản trong việc không chỉ đạt trung hòa carbon mà còn giành vị thế dẫn đầu trong thị trường năng lượng sạch toàn cầu.

Nguồn: Văn phòng Nội các Nhật Bản (www.cas.go.jp), Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI), Liên đoàn Kinh tế Nhật Bản (Keidanren), các báo cáo từ Nikkei, ITmedia và các nguồn tin tức liên quan.