Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị: Đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị: Đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW vào ngày 20 tháng 8 năm 2025, tập trung vào việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, với tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết này được đưa ra sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 55-NQ/TW, nhằm khắc phục những hạn chế còn tồn tại và đề ra các giải pháp đột phá cho ngành năng lượng Việt Nam.

1. Bối cảnh và những hạn chế của ngành năng lượng

Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết 55, ngành năng lượng đã duy trì được tăng trưởng ổn định và cơ bản đảm bảo an ninh năng lượng. Tuy nhiên, ngành này vẫn còn nhiều hạn chế và yếu kém chưa được khắc phục triệt để. Một số mục tiêu của Nghị quyết 55 khó đạt được, và công tác quản lý, chính sách phát triển năng lượng vẫn còn bất cập.

Những vấn đề nổi bật bao gồm:

• Tiến độ dự án chậm: Nhiều dự án điện còn triển khai chậm.

• Phụ thuộc vào nhập khẩu: Nguồn cung năng lượng vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu, tiềm ẩn nguy cơ thiếu điện cho giai đoạn tăng trưởng cao.

• Hạ tầng thiếu đồng bộ: Cơ sở hạ tầng ngành năng lượng còn thiếu và chưa đồng bộ, đặc biệt là hệ thống lưới điện chưa thông minh và thiếu kết nối hiệu quả với các nguồn điện.

• Công nghệ và nhân lực: Công nghệ trong một số lĩnh vực chậm được đổi mới, tỷ lệ nội địa hóa thiết bị quan trọng chưa cao, và chất lượng nguồn nhân lực còn thấp.

• Thị trường và giá cả: Thị trường năng lượng chưa phát triển đồng bộ, thiếu liên thông giữa các phân ngành. Chính sách giá năng lượng còn bất cập, chưa thực sự phù hợp với cơ chế thị trường, vẫn còn tình trạng bù chéo giá điện.

Nguyên nhân:
Những hạn chế này được xác định là do nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của ngành năng lượng, chính sách và pháp luật còn bất cập, thủ tục hành chính phức tạp, và công tác chỉ đạo chưa quyết liệt.

2. Quan điểm chỉ đạo và mục tiêu chiến lược

Nghị quyết 70 đề ra một số quan điểm chỉ đạo quan trọng, trong đó nhấn mạnh vai trò của năng lượng như một nền tảng và tiền đề quan trọng cho sự phát triển đất nước.

Quan điểm chủ đạo:

• Lãnh đạo và kiểm soát: Đảng lãnh đạo toàn diện, Nhà nước kiến tạo thể chế và kiểm soát hạ tầng năng lượng chiến lược.

• Vai trò của các thành phần kinh tế: Người dân và doanh nghiệp là chủ thể phát triển, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo và khu vực tư nhân là động lực quan trọng.

• Giá năng lượng: Áp dụng giá thị trường đối với mọi loại hình năng lượng, không bù chéo giữa các nhóm khách hàng.

• Đa dạng hóa: Phát triển đồng bộ, hợp lý và đa dạng các loại hình năng lượng, ưu tiên năng lượng tái tạo, năng lượng mới và năng lượng sạch.

3. Mục tiêu đến năm 2030

Mục tiêu tổng quát: Đảm bảo an ninh năng lượng vững chắc, cung cấp năng lượng đầy đủ, ổn định và chất lượng cao. Ngành năng lượng hướng tới trình độ tiên tiến của khu vực ASEAN, với thị trường cạnh tranh, minh bạch.

Các mục tiêu cụ thể:

• Tổng cung năng lượng sơ cấp: Khoảng 150 - 170 triệu tấn dầu quy đổi.

• Tổng công suất điện: Khoảng 183 - 236 GW, với tổng sản lượng điện từ 560 - 624 tỷ kWh.

• Năng lượng tái tạo: Tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp đạt khoảng 25 - 30%.

• Hệ thống điện: Hệ thống điện thông minh, hiệu quả, có khả năng kết nối an toàn với lưới điện khu vực. Độ tin cậy và chỉ số tiếp cận điện năng thuộc top 3 nước dẫn đầu ASEAN.

• Dự trữ năng lượng: Các cơ sở lọc dầu đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước, mức dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập ròng.

• Tiết kiệm năng lượng: Tỷ lệ tiết kiệm năng lượng trên tổng tiêu thụ cuối cùng khoảng 8 - 10%.

4. Tầm nhìn đến năm 2045

Đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu đảm bảo vững chắc an ninh năng lượng, với thị trường cạnh tranh lành mạnh, bền vững. Hạ tầng năng lượng sẽ thông minh, hiện đại, kết nối hiệu quả với khu vực và quốc tế.

5. Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu

Để đạt được các mục tiêu trên, Nghị quyết 70 tập trung vào các giải pháp đồng bộ và quyết liệt.

5.1. Tăng cường lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước

• Các cấp ủy đảng và chính quyền xác định phát triển năng lượng là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt.

• Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành và địa phương.

• Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an ninh năng lượng và khuyến khích sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

5.2. Hoàn thiện thể chế, chính sách

• Đây là giải pháp then chốt để tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, cấp phép và huy động vốn.

• Hoàn thiện chính sách tài chính để huy động tối đa vốn đầu tư tư nhân và nước ngoài.

• Có các chính sách đột phá để thu hút đầu tư vào các dự án năng lượng quan trọng, cấp bách của quốc gia.

Một số điểm mới trong chính sách:

• Khung chính sách khuyến khích các hộ sử dụng điện lớn tự sản xuất điện từ năng lượng thu hồi.

• Ưu đãi hợp lý cho điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.

• Khuyến khích phát triển các hệ thống xử lý rác có thu hồi năng lượng.

• Hoàn thiện cơ chế đấu thầu cạnh tranh, kiểm soát hiệu quả hợp đồng mua bán điện trực tiếp (PPA).

• Xây dựng giá năng lượng minh bạch, do thị trường quyết định, không bù chéo.

5.3. Phát triển nguồn cung và hạ tầng năng lượng

• Dầu khí: Tăng cường tìm kiếm, thăm dò, gia tăng trữ lượng, khai thác các mỏ khí trong nước gắn với các dự án điện khí.

• Than: Đẩy mạnh khai thác than trong nước, tăng cường năng lực nhập khẩu và dự trữ than để đảm bảo sản xuất điện.

• Điện: Phát triển cân đối, hợp lý các nguồn điện, ưu tiên các dự án công suất lớn, hiệu quả cao. Nghiên cứu ứng dụng truyền tải siêu cao áp, một chiều.

• Năng lượng tái tạo: Phát triển mạnh điện gió và điện mặt trời, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà và điện gió ngoài khơi.

• Điện hạt nhân: Khẩn trương triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2, vận hành trong giai đoạn 2030 - 2035. Nghiên cứu phát triển điện hạt nhân module nhỏ.

5.4. Tiết kiệm năng lượng và ứng phó với biến đổi khí hậu

• Thực hiện Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

• Quy định các chỉ tiêu bắt buộc về tiết kiệm năng lượng cho từng ngành, lĩnh vực.

Các giải pháp khác:

• Cải tiến công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng cao.

• Loại bỏ dần các thiết bị, máy móc có hiệu suất thấp, phát thải cao.

• Hình thành quỹ phát triển năng lượng bền vững.

• Tăng cường quản lý rủi ro và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Kết luận
Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị là văn kiện quan trọng, định hình chiến lược phát triển ngành năng lượng Việt Nam trong những thập kỷ tới, hướng tới mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng vững chắc và phát triển bền vững.