Ngành thép Nhật Bản trước bước ngoặt xanh: Hydro, điện tái tạo và áp lực chi phí
Ngày 30/04/2026
Annie Nguyễn
Ngành thép Nhật Bản – chiếm khoảng 15% tổng lượng phát thải CO₂ quốc gia – đang đứng trước một bước ngoặt lớn khi các chính sách định giá carbon và yêu cầu chuyển đổi xanh ngày càng gia tăng.
Theo một báo cáo mới từ Transition Asia, việc triển khai giai đoạn 2 của cơ chế giao dịch phát thải GX-ETS dự kiến từ năm tài khóa 2026 sẽ làm thay đổi đáng kể cấu trúc chi phí trong ngành thép.
Áp lực chi phí từ định giá carbon
Cơ chế GX-ETS sẽ khiến các công nghệ sản xuất thép truyền thống như lò cao – lò chuyển (BF-BOF) trở nên đắt đỏ hơn do phát thải cao. Điều này buộc các doanh nghiệp phải chuyển sang các mô hình ít carbon hơn, trong đó nổi bật là:
- Sản xuất sắt bằng hydro xanh
- Lò điện hồ quang sử dụng điện sạch
Tuy nhiên, trong điều kiện hiện tại, các công nghệ này vẫn chưa hoàn toàn cạnh tranh về chi phí nếu không có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ.
Nhập khẩu sắt xanh – giải pháp kinh tế
Một trong những hướng đi khả thi là nhập khẩu sắt hoàn nguyên dạng ép nóng (HBI) sản xuất bằng hydro xanh từ các quốc gia có lợi thế năng lượng tái tạo như Trung Đông.
Theo phân tích:
- Sắt xanh từ khu vực này có thể rẻ hơn khoảng 258 USD mỗi tấn so với nguồn từ Australia
- Điều này giúp giảm đáng kể chi phí đầu vào cho sản xuất thép xanh tại Nhật Bản
Điện lưới – chìa khóa dài hạn
Báo cáo nhấn mạnh rằng việc sử dụng điện lưới với cường độ phát thải ngày càng giảm là giải pháp bền vững hơn so với đầu tư các nhà máy điện riêng sử dụng khí tự nhiên hóa lỏng.
Lý do:
- Phát thải từ điện lưới sẽ giảm theo thời gian
- Tránh rủi ro “tài sản mắc kẹt” khi giá carbon tăng
- Phù hợp với mục tiêu dài hạn về trung hòa carbon
Thách thức về chi phí năng lượng và hợp đồng điện
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt nhiều rào cản:
- Chi phí năng lượng tái tạo tại Nhật Bản còn cao
- Hợp đồng mua bán điện chưa phù hợp với nhu cầu vận hành liên tục của ngành thép
- Nguồn điện mặt trời gián đoạn gây khó khăn cho sản xuất công nghiệp
Cơ hội từ thị trường thép xanh
Dù vậy, thị trường đang xuất hiện tín hiệu tích cực:
- Các doanh nghiệp đã bắt đầu áp dụng mức giá cao hơn (tới 60%) cho thép phát thải thấp
- Nhu cầu từ khách hàng cho sản phẩm xanh đang tăng
- Các cơ chế tài chính ưu đãi có thể hỗ trợ đầu tư vào chuỗi cung ứng hydro toàn cầu
Kết luận
Quá trình chuyển đổi ngành thép Nhật Bản sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố chính: giá carbon, chi phí năng lượng tái tạo và khả năng tiếp cận nguồn hydro giá rẻ.
Nếu các điều kiện này hội tụ, thép xanh có thể không chỉ cạnh tranh mà còn vượt trội so với thép truyền thống trong tương lai gần.
