Ngành dầu mỏ có định mệnh tuyệt chủng?
Các nhà đầu tư đang thưởng cho BP và Shell vì đã tăng gấp đôi lượng nhiên liệu hóa thạch trong khi không thực hiện các cam kết về khí hậu - nhưng trong bao lâu?
Các nhà hoạt động môi trường dựng mô hình khủng long làm từ thùng phuy dầu bên ngoài tòa nhà Shell để phản đối nhiên liệu hóa thạch trong cuộc họp cổ đông thường niên của công ty vào tháng 5 năm 2020 tại The Hague, Hà Lan. (Ảnh của Pierre Crom/Getty Images).
Khi Bernard Looney trở thành Giám đốc điều hành của BP chuyên về dầu mỏ vào năm 2020, mối quan tâm lớn của anh ấy về cách công ty có thể chuyển đổi hướng tới một tương lai ít carbon đã khơi dậy hy vọng rằng anh ấy sẽ là động lực giúp hiện thực hóa tham vọng 20 năm của BP là 'vượt ra ngoài lĩnh vực dầu mỏ'.
Ba năm sau, với việc nước Anh bị cuốn vào những cơn gió ngược của cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu và chi phí sinh hoạt đan xen, BP đã thông báo rằng họ đang quay ngược lại các mục tiêu khí hậu của mình, hiện hứa hẹn sẽ giảm lượng khí thải carbon từ 20–30% vào năm 2030 thay vì trước đây mục tiêu là 35–40%. BP và đối thủ cạnh tranh Shell cũng đã công bố lợi nhuận bội thu cho năm 2022 lần lượt là 22,4 tỷ bảng Anh (27,14 tỷ USD) và 32 tỷ bảng Anh.
Tuy nhiên, tờ Wall Street Journal đã báo cáo rằng Looney đã bày tỏ sự thất vọng về hồ sơ lợi nhuận của các khoản đầu tư vào năng lượng tái tạo của công ty và rằng ông muốn theo đuổi một "chiến lược năng lượng xanh hẹp hơn". Vài ngày sau, Giám đốc điều hành mới được bổ nhiệm của Shell Wael Sawan đã nói khi trả lời câu hỏi về kế hoạch mở rộng năng lượng tái tạo của công ty, rằng ông “không thể biện minh cho việc đạt được lợi nhuận thấp... Nếu chúng ta không thể đạt được lợi nhuận hai con số trong một doanh nghiệp, chúng tôi cần phải đặt câu hỏi rất khó khăn liệu chúng tôi có nên tiếp tục kinh doanh đó hay không”.
Theo phân tích được công bố vào ngày 7 tháng 2 bởi tổ chức tư vấn Common Wealth, BP đã chi nhiều hơn 14 lần cho các khoản thanh toán cho cổ đông (bao gồm cả cổ tức và mua lại cổ phần) so với các khoản đầu tư ít carbon vào năm ngoái, trong khi Shell chi nhiều hơn 7,6 lần cho việc mua lại cổ phần so với tổng đầu tư vào năng lượng carbon thấp, bao gồm 'các hoạt động liên quan đến khí đốt'. Theo phân tích của Common Wealth, Shell đã chi 3,5 tỷ đô la cho các khoản đầu tư ít carbon vào năm 2022, tăng 200% so với năm 2019, trong khi BP chi 1,02 tỷ đô la - tương ứng với mức tăng 500% trong ba năm.
“Xu hướng quay trở lại dầu khí – và ưu tiên của các cổ đông hơn đầu tư vào năng lượng tái tạo – khẳng định một bài học quan trọng: tập đoàn vì lợi nhuận được trang bị kém để cung cấp quá trình chuyển đổi năng lượng ở tốc độ cần thiết,” Mathew Lawrence, giám đốc của Common Wealth, cho biết trong một thông cáo báo chí để đáp lại kết quả của BP. “Các động cơ và mục đích của nó không phù hợp một cách nguy hiểm với nhu cầu của con người và hành tinh.”
Nghiên cứu riêng biệt do tổ chức phi chính phủ Reclaim Finance thực hiện vào đầu tháng 2, được chia sẻ với Energy Monitor, cho thấy rằng BP chỉ đầu tư 6% tổng vốn đầu tư vào năng lượng tái tạo vào năm 2022, so với 14% của Shell và 24% của TotalEnergies. Ba công ty dầu mỏ lớn của Hoa Kỳ trong mẫu nghiên cứu – ExxonMobil, ConocoPhillips và Chevron – không ghi nhận bất kỳ khoản chi tiêu nào cho năng lượng tái tạo, mặc dù ExxonMobil đã tiết lộ kế hoạch xây dựng nhà máy hydro quy mô lớn, ít carbon ở Texas vào năm 2027 hoặc 2028 và Chevron đã mua lại Nhà sản xuất dầu diesel sinh học có trụ sở tại Iowa Renewable Energy Group với giá 3,5 tỷ đô la
Đánh giá tác động của mức đầu tư thấp vào năng lượng tái tạo của các công ty dầu lớn
Theo phân tích của Reclaim Finance, các công ty dầu mỏ lớn đang đầu tư vào năng lượng tái tạo đang chi trung bình 15% vốn đầu tư của họ cho các dự án ít carbon.
Khi tính đến chi tiêu hiện tại, cũng như các mục tiêu về khí hậu của các công ty dầu khí lớn, các nguồn ước tính rằng đến năm 2030, các công ty dầu khí lớn sẽ chi từ 20% (Reclaim Finance) đến 50% (Wood Mackenzie) trong tổng số vốn đầu tư của họ cho năng lượng tái tạo , mặc dù những dự báo này không tính đến những diễn biến gần đây như cuộc chiến ở Ukraine, đã góp phần khiến BP đẩy lùi các mục tiêu của mình.
Theo công ty nghiên cứu BloombergNEF, việc chi một đô la cho năng lượng tái tạo cho bốn đô la cho nhiên liệu hóa thạch, hoặc thậm chí cùng một số tiền cho cả hai, sẽ khiến các công ty dầu mỏ lớn không đáp ứng được yêu cầu của quá trình chuyển đổi năng lượng.
Điều đó nói rằng, cho đến nay, thị trường không có thiện cảm với tham vọng của Looney trong việc xoay chuyển BP hướng tới một tương lai trong sạch hơn. Giá cổ phiếu của BP đã tụt lại so với các đối thủ kể từ khi ông nắm quyền lãnh đạo công ty. Sau thông báo của Looney rằng công ty có kế hoạch tăng gấp đôi đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch, giá cổ phiếu của BP đã tăng lên mức định giá cao nhất trong ba năm.
Theo Bruce Robertson, một nhà phân tích tài chính năng lượng tại think tank Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính: “Từ quan điểm của các công ty dầu khí, họ phải xem xét sự đánh đổi giữa sự hài lòng ngắn hạn và dài hạn. kết quả kỳ hạn.” Robertson thừa nhận rằng khí đốt hiện đang mang lại lợi nhuận cực cao cho các công ty dầu mỏ lớn, nhưng thị trường sẽ trải qua tình trạng “dư thừa” vào khoảng năm 2026, khi sản lượng tăng đồng thời với mức tiêu thụ giảm trong nhiều năm.
Chủ nghĩa ngắn hạn làm nền tảng cho các chiến lược của các công ty dầu khí lớn được minh họa rõ ràng bằng các chương trình thưởng cho CEO “nghiêng về ngắn hạn”.
Robertson cho biết thêm. Các công ty lớn về dầu mỏ đã thực hiện các bước để tăng tỷ lệ tiền thưởng liên quan đến các mục tiêu môi trường – BP và Shell đều tăng tỷ lệ ESG trong các mục tiêu thù lao từ 10% năm 2019 lên 15% vào năm 2021 – nhưng chúng vẫn còn nhỏ một phần của các gói bồi thường tổng thể.
Mặc dù các công ty dầu khí cần ngừng mở rộng thêm nhiên liệu hóa thạch để có cơ hội tốt hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5°C, nhưng vẫn chưa rõ liệu tăng trưởng năng lượng tái tạo trong tương lai có thực sự phụ thuộc vào đầu tư từ các công ty đó hay không. Nếu những công ty như BP và Shell đóng cửa toàn bộ hoạt động kinh doanh của họ vào ngày mai, liệu thế giới có mất đi một dòng vốn quan trọng không? Robertson cho rằng không, lập luận rằng đóng góp của các công ty dầu mỏ lớn cho năng lượng tái tạo “thực sự không nhiều”.
Như Reclaim Finance ước tính rằng khoản đầu tư ít carbon hàng năm kết hợp của chín công ty dầu mỏ lớn (BP, Chevron, ConocoPhillips, Eni, Equinor, ExxonMobil, Repsol, Shell và TotalEnergies) trung bình khoảng 10 tỷ đô la trong năm 2021 và 2022, điều đó sẽ khiến họ đóng góp vào đầu tư các-bon thấp, ước tính là 755 tỷ đô la vào năm 2021, ở mức khoảng 1,3%.
Thế tiến thoái lưỡng nan tài chính công
Một số người lập luận rằng với lợi nhuận bội thu gần đây của các công ty dầu khí lớn, họ không nên nhận thêm sự hỗ trợ của công chúng cho các khoản đầu tư ít carbon của họ, dù đáng kể hay không.
Mối quan ngại này đã được tổ chức phi lợi nhuận Bankwatch đưa ra trong những tháng gần đây, tổ chức này đã chỉ trích quyết định của Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) về việc áp dụng miễn trừ lệnh cấm hiện có đối với việc cho các công ty lớn sử dụng nhiên liệu hóa thạch phát triển các dự án năng lượng tái tạo.
Lệnh cấm này được đưa ra trong thời gian sắp diễn ra COP26, theo Khuôn khổ Liên kết Paris vì các bên đối tác của EIB, khuôn khổ này cũng yêu cầu các đơn vị được đầu tư của EIB phải áp dụng chiến lược khử cacbon. Vào tháng 10 năm 2022, trước những lo ngại về an ninh năng lượng sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga, nó đã được sửa đổi để cho phép “các dự án carbon thấp sáng tạo” do các công ty nhiên liệu hóa thạch dẫn đầu, miễn là họ tiết lộ kế hoạch chuyển đổi.
Cho đến nay, chỉ có một công ty, tập đoàn dầu khí khổng lồ của Tây Ban Nha Repsol, được hưởng lợi từ kẽ hở này - mặc dù dự kiến sẽ có thêm một số công ty nữa làm theo trong những năm tới - nhận được khoản vay 120 triệu euro để xây dựng và vận hành nhà máy nhiên liệu sinh học đầu tiên của mình. sử dụng chất thải thực phẩm để tạo ra nhiên liệu sạch cho giao thông vận tải.
“[Động thái này đặt ra câu hỏi] uy tín về khí hậu của EIB và cách tổ chức này định vị mình là người dẫn đầu về khí hậu trong số các tổ chức tài chính quốc tế,” Anna Roggenbuck, nhân viên chính sách của EIB tại Bankwatch, nói với Energy Monitor. Bankwatch cũng chỉ ra rằng thỏa thuận vào tháng 12 năm 2022 của EIB với Repsol đã diễn ra hơn hai năm sau khi hợp đồng ban đầu về nhà máy được phê duyệt, đặt ra câu hỏi liệu dự án có thực sự cần tài chính công để tiếp tục hay không.
Trả lời câu hỏi liệu có cần cung cấp vốn cho một công ty đang mở rộng đầu tư vào dầu khí hay không khi có các cơ hội khác để đầu tư vào năng lượng tái tạo, một phát ngôn viên của EIB nói với Energy Monitor rằng ngân hàng "nhận thấy rằng các nhà sản xuất dầu khí đang ở thế mạnh vị trí đầu tư vào các loại dự án carbon thấp sáng tạo cụ thể, rất quan trọng để đạt được mức phát thải ròng bằng không”. Họ nói thêm rằng khoản vay được đề cập hỗ trợ nhiệm vụ “Herculean” là đáp ứng đầu tư bổ sung cần thiết cho các mục tiêu của Thỏa thuận Paris.
Không còn nghi ngờ gì nữa, các công ty lớn về dầu mỏ hiện đang ở vị thế vững chắc để cung cấp nguồn vốn rất cần thiết nhằm triển khai các công nghệ chuyển đổi năng lượng quan trọng. Vẫn còn phải xem liệu điều đó có còn xảy ra trong một thập kỷ nữa hay không.
