Năm Năm Thúc Đẩy Hydro Tại GCC: Thị Trường Đã Thay Đổi và Những Yếu Tố Quyết Định Năng Lực Cạnh Tranh

Ngày 20 tháng 7 năm 2026

Annie Nguyễn

Sau năm năm thúc đẩy phát triển hydro tại khu vực Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), thị trường đã có những biến đổi sâu sắc hơn những gì các bản đồ dự án thể hiện. Câu hỏi then chốt được đặt ra trong khuôn khổ chuỗi Đối thoại của Viện Shaheen về Công nghiệp hóa Xanh, phối hợp với Viện Wuppertal về Khí hậu, Môi trường và Năng lượng (Đức), là: Điều gì thực sự quyết định khả năng cạnh tranh của một đề xuất cung cấp hydro ngày nay?

Hai hiểu biết sâu sắc nổi bật đã được các chuyên gia cao cấp từ Oman, Ả Rập Xê Út và UAE chỉ ra. Thứ nhất, mối quan hệ của khu vực với thị trường đã đảo chiều hai lần. GCC ban đầu chủ động định hình một thị trường bán có lợi thế; tuy nhiên, một thị trường mua đã xuất hiện và buộc khu vực phải điều chỉnh. Hiện tại, GCC đang tái khẳng định vai trò định hình thị trường, nhưng lần này không phải thông qua các tuyên bố về nguồn cung mới, mà bằng cách tạo ra nhu cầu trong nước.

Thứ hai, một biến số hoàn toàn mới đã gia nhập phương trình: nhu cầu điện từ trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu. Điều này được một số bên coi là đối thủ cạnh tranh cho cùng một nguồn năng lượng tái tạo hoạt động liên tục, nhưng những bên khác lại xem đây là điểm neo cầu cho các cụm công nghiệp tích hợp. Một bài tập xếp hạng có cấu trúc đã được thực hiện và kết quả cho thấy các yếu tố được đánh giá cao nhất về mức độ ưu tiên bao gồm chất lượng năng lượng tái tạo, tiếp theo là khả năng hấp thụ tại địa phương (local offtake), cơ sở hạ tầng vận chuyển và chi phí vốn.

Ba yếu tố sau rất đáng chú ý bởi động lực đằng sau chúng khác biệt. Cơ sở hạ tầng vận tải và chi phí vốn là những thước đo tương đối rõ ràng về năng suất và chi phí cung cấp. Trong khi đó, khả năng hấp thụ tại địa phương phản ánh một nhận thức ngày càng tăng của các chính phủ: công nghiệp hóa dựa trên hydro là một bước đi vượt trội từ góc độ phát triển. Một dự án thí điểm trong nước vừa chứng minh năng lực, vừa tạo uy tín cho toàn bộ đề xuất hydro bằng cách thiết lập một điểm neo cầu trong nước.

Ở phía cuối của bảng xếp hạng, hai yếu tố thường được nhắc đến trong các cuộc tranh luận – sự sẵn có của nước và sự chấp nhận của xã hội – lại có trọng số thấp. Lý do là nguồn nước đến từ các nhà máy khử mặn được xây dựng cho chính các dự án này và tác động môi trường của sản xuất hydro tương đối cục bộ. Câu hỏi mà người dân thực sự quan tâm là nền kinh tế hydro mang lại lợi ích gì cho họ, thông qua tiền thuê (rents) và việc làm.

Những phát hiện này hiện được đưa vào mô hình kịch bản của Viện Wuppertal về sản xuất amoniac tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA) đến năm 2050. Kết quả nhấn mạnh rằng để thành công, chiến lược hydro của GCC cần tập trung vào việc xây dựng nhu cầu nội địa, phát triển các cụm công nghiệp tích hợp với trung tâm dữ liệu và năng lượng tái tạo, đồng thời giải quyết bài toán việc làm và phân phối lợi ích để đảm bảo sự ủng hộ của xã hội.