Máy bay tự hành chạy bằng hydro của Joby lộ diện sau chuyến bay kéo dài 9 giờ
Theo báo cáo của Hunterbrook Media, quỹ Hunterbrook Capital hiện đang nắm vị thế mua cổ phiếu Joby ($JOBY) và bán khống một nhóm công ty eVTOL khác tại thời điểm công bố. Các vị thế này có thể thay đổi bất cứ lúc nào.
Joby đã âm thầm bắt đầu thử nghiệm mẫu máy bay không người lái (UAV) tầm xa sử dụng năng lượng hydro mang tên JAI 30, một mẫu chưa từng được công bố rộng rãi. Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay – đã bị gỡ bỏ theo yêu cầu của công ty nhưng vẫn được lưu lại trên internet – chiếc JAI 30 đã thể hiện khả năng bay liên tục hơn 9 giờ. Sau đó, phóng viên của Hunterbrook đã trực tiếp nhìn thấy chiếc UAV này.
Joby cùng các công ty tự hành khác đang tiến hành thử nghiệm tại khu bay Pendleton Unmanned Aerial Systems (UAS) Range ở Oregon, Mỹ.
Quan sát thực địa
Vào một buổi chiều mùa hè nắng nóng tại sân bay miền Đông Oregon, một chiếc máy bay kỳ lạ trở thành tâm điểm của hoạt động.
Máy bay có dáng vẻ đặc biệt: thấp, hơi tròn như quả trứng nhưng cân bằng nhờ đôi cánh dài. Nó nằm im lặng giữa đội ngũ kỹ thuật viên đang hối hả xung quanh. Một bồn chứa hydro gần đó xả khí khi đường ống được tháo ra khỏi máy bay. Một số nhân viên khác dùng dây đai nylon kéo chiếc UAV.
Chiếc máy bay không người lái cỡ lớn này – sử dụng hệ truyền động điện-hydro – được cho là Joby JAI 30, dựa trên hồ sơ đăng ký của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA). Dữ liệu chuyến bay ADS-B công khai trong thời gian ngắn trước khi bị xóa cho thấy nó đã bay hơn 9 giờ, trở thành một trong những UAV hydro có thời gian bay lâu nhất từng được chế tạo.
Khi được hỏi về chuyến bay này, Joby – công ty được Toyota hậu thuẫn – từ chối bình luận. Tuy nhiên, phóng viên của Hunterbrook đã đặt phòng khách sạn có tầm nhìn ra nhà chứa máy bay và quan sát trực tiếp JAI 30.
Hiện tại, JAI 30 vẫn chưa phá kỷ lục bay 30 giờ do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) lập đầu năm nay với máy bay UAV nặng chỉ 50 kg, nhỏ hơn nhiều so với JAI 30.
Chiến lược phát triển hydro và tự động hóa
Joby Aviation ($JOBY) là công ty hàng không vũ trụ đặt tại California, chuyên phát triển máy bay cất-hạ cánh thẳng đứng chạy điện (eVTOL) cho dịch vụ taxi hàng không và vận chuyển hành khách tầm ngắn. Joby từng mua lại mảng Uber Elevate vào năm 2020 và đang mở rộng thành doanh nghiệp hàng không tích hợp dọc với hợp đồng tiềm năng hơn 160 triệu USD từ Bộ Quốc phòng Mỹ (DOD).
Năm 2021, Joby mua lại công ty bay hydro H2FLY. Đến năm 2024, mẫu thử nghiệm dựa trên JAS4 eVTOL đã bay 523 dặm tại California, đánh dấu bước tiến lớn cho công nghệ điện-hydro. Người sáng lập JoeBen Bevirt từng nói:
“Hãy tưởng tượng bạn có thể bay từ San Francisco đến San Diego hoặc Boston đến Baltimore mà không cần qua sân bay và chỉ thải ra nước. Thế giới đó đang đến gần hơn bao giờ hết, và sự tiến bộ trong chứng nhận phiên bản chạy pin điện giúp chúng tôi có lợi thế để biến chuyến bay điện-hydro thành hiện thực.”
Hiện tầm nhìn này mở rộng sang hệ thống bay tự hành. DOD thông qua chương trình AFWERX đã bày tỏ sự quan tâm đến công nghệ bay hydro. Jacob Wilson, đại diện Không quân Mỹ, nhận định rằng máy bay dùng pin nhiên liệu hydro phù hợp với mục tiêu đa dạng hóa năng lượng và giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch.
Chuyên gia an ninh quốc phòng John Ridge bổ sung:
“Hydro – thông qua đốt cháy hoặc pin nhiên liệu – mang lại mật độ năng lượng cao hơn so với pin hóa học. UAV như JAI 30 có thể không thay thế máy bay vận tải hiện có nhưng sẽ hỗ trợ tốt cho các lực lượng nhỏ hoạt động tại đảo hoặc khu vực biệt lập.”
Năm 2024, Joby tiếp tục mua lại bộ phận tự hành của Xwing, công ty hợp tác sâu rộng với AFWERX và có hàng trăm giờ bay thử nghiệm trong điều kiện tác chiến thực tế. Tại sân bay Pendleton, ngay cạnh JAI 30 còn xuất hiện trạm điều khiển mặt đất của Xwing, giống với hệ thống từng được Không quân Mỹ sử dụng trong thử nghiệm tại Sacramento.
Lý do chọn Pendleton UAS Range
Căn cứ Pendleton là một trong những trung tâm thử nghiệm UAV lớn nhất nước Mỹ, rộng hơn 14.000 dặm vuông, có độ cao hoạt động lên đến 15.000 feet và đã thực hiện 65.000 chuyến bay từ năm 2013. Đây là khu vực lý tưởng cho các thử nghiệm bay ngoài tầm nhìn (BVLOS), công nghệ bay bầy đàn và chương trình di chuyển hàng không tiên tiến.
Hiện khu vực này cũng là nơi hoạt động của công ty quốc phòng UAV Anduril và đơn vị trực thăng của Lực lượng Vệ binh Quốc gia Oregon. Joby được cho là mới triển khai hoạt động tại đây từ cuối tháng 5 đến đầu tháng 6/2025, dựa trên ảnh vệ tinh mà Hunterbrook thu thập.
