LUNAR SOLAR POWER RING CỦA SHIMIZU: GIẤC MƠ NĂNG LƯỢNG KHÔNG GIỚI HẠN TỪ MẶT TRĂNG

Ngày 11/2/2026

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với khủng hoảng khí hậu, bất ổn địa chính trị và nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, Tập đoàn Shimizu (Nhật Bản) đã đưa ra một đề xuất gây chấn động: xây dựng một vành đai pin mặt trời bao quanh đường xích đạo Mặt Trăng để truyền điện sạch về Trái Đất. Dự án mang tên Lunar Solar Power Ring (LSPR) không chỉ là một ý tưởng kỹ thuật táo bạo mà còn là tuyên ngôn về tầm nhìn năng lượng của thế kỷ XXI.

Theo concept được công bố, hệ thống sẽ bao gồm một dải pin mặt trời rộng khoảng 400 km, kéo dài liên tục khoảng 11.000 km quanh xích đạo Mặt Trăng. Do Mặt Trăng không có khí quyển, không có mây, không có mưa và gần như không chịu ảnh hưởng thời tiết, các tấm pin có thể hấp thụ bức xạ mặt trời với hiệu suất cao và ổn định hơn nhiều so với trên Trái Đất. Nguồn điện tạo ra sẽ được chuyển đổi thành vi sóng và truyền về các trạm thu trên mặt đất, nơi năng lượng được chuyển đổi ngược lại thành điện và hòa vào lưới quốc gia.

Trọng tâm công nghệ của dự án là hệ thống truyền tải điện không dây bằng vi sóng. Điện năng sau khi tạo ra trên Mặt Trăng sẽ được chuyển thành sóng điện từ tần số cao, phát thành chùm định hướng chính xác về phía Trái Đất. Các trạm thu rectenna có diện tích lớn sẽ tiếp nhận tín hiệu này và chuyển đổi trở lại thành dòng điện sử dụng được. Trong môi trường chân không của không gian, tổn thất truyền tải thấp hơn so với môi trường khí quyển, tạo điều kiện cho hiệu suất cao nếu hệ thống định hướng đạt độ chính xác tuyệt đối. Tuy nhiên, thách thức kỹ thuật là rất lớn: đảm bảo độ lệch chùm sóng ở mức cực nhỏ trong khoảng cách gần 384.000 km, duy trì hiệu suất chuyển đổi kép (điện – vi sóng – điện) và bảo đảm an toàn sinh học cho con người.

Về xây dựng, Shimizu đề xuất sử dụng robot tự hành hoạt động trên bề mặt Mặt Trăng để lắp đặt các mô-đun pin mặt trời. Một phần vật liệu có thể được sản xuất ngay tại chỗ bằng cách khai thác regolith – lớp bụi đá trên bề mặt Mặt Trăng – nhằm giảm chi phí vận chuyển từ Trái Đất. Cách tiếp cận này dựa trên nguyên tắc ISRU (In-Situ Resource Utilization), vốn được xem là nền tảng cho các dự án định cư không gian trong tương lai. Các hệ thống tên lửa tái sử dụng đang được phát triển bởi các công ty không gian tư nhân cũng góp phần làm giảm dần chi phí phóng tải trọng.

Nếu được triển khai hoàn chỉnh, Lunar Solar Power Ring có thể tạo ra sản lượng điện tương đương nhiều nhà máy điện hạt nhân lớn cộng lại, cung cấp nguồn năng lượng sạch liên tục cho toàn cầu. Khác với điện mặt trời trên Trái Đất vốn phụ thuộc vào chu kỳ ngày đêm và mùa, hệ thống ngoài không gian có thể vận hành gần như liên tục, mang lại lợi thế ổn định vượt trội.

Dẫu vậy, dự án hiện vẫn ở giai đoạn ý tưởng. Chi phí đầu tư ban đầu được dự đoán ở mức cực kỳ lớn, đòi hỏi sự phối hợp quốc tế, khung pháp lý không gian rõ ràng và những bước tiến công nghệ vượt bậc trong tự động hóa, vật liệu nhẹ, truyền năng lượng không dây và điều khiển chính xác từ xa. Nhưng điều đáng chú ý là nhiều thành tố từng được xem là viễn tưởng đang dần trở thành hiện thực, từ tên lửa tái sử dụng, chương trình Artemis quay trở lại Mặt Trăng cho đến các thử nghiệm truyền điện không dây quy mô lớn trên Trái Đất.

Ở góc độ địa chính trị, nếu thành công, dự án sẽ tái định hình cán cân quyền lực năng lượng toàn cầu. Quốc gia hoặc liên minh kiểm soát hạ tầng năng lượng ngoài không gian có thể sở hữu lợi thế chiến lược tương đương với việc kiểm soát các mỏ dầu lớn trong thế kỷ XX. Trong bối cảnh cạnh tranh không gian giữa Mỹ, Trung Quốc và các cường quốc khác ngày càng gia tăng, năng lượng từ Mặt Trăng có thể trở thành một trụ cột mới của an ninh quốc gia và ảnh hưởng quốc tế.

Lunar Solar Power Ring vì vậy không chỉ là một bản vẽ kỹ thuật. Nó là biểu tượng cho cách nhân loại đang nghĩ lại về giới hạn của tài nguyên và không gian phát triển. Dù còn nhiều rào cản phía trước, ý tưởng này đặt ra một câu hỏi lớn: khi Trái Đất dần cạn kiệt không gian và tài nguyên, liệu năng lượng tương lai có thực sự nằm ngoài hành tinh?