Khủng hoảng hệ thống trạm hydro tại California: Khi 70% trạm nhiên liệu ngừng hoạt động

Bài viết: Tổng hợp và phân tích từ bình luận của Michael Barnard

Ngày 9/3/2026

Một vụ nổ xe bồn chở hydro tại thành phố Colton, bang California (Mỹ) đã khiến một công nhân thiệt mạng và một người khác bị thương nặng. Đây trước hết là một thảm kịch con người, nhưng những gì xảy ra sau đó cũng phơi bày một vấn đề lớn hơn: sự mong manh của toàn bộ hệ thống tiếp nhiên liệu hydro tại California.

Sự cố xảy ra khi một xe bồn chở hydro gặp tai nạn trong quá trình vận chuyển. Khi cơ quan chức năng tạm dừng hoạt động cung cấp hydro để điều tra, hệ thống trạm tiếp nhiên liệu hydro tại miền Nam California nhanh chóng rơi vào tình trạng tê liệt.

70% trạm hydro ngừng hoạt động

Theo dữ liệu tại thời điểm sự cố, California có khoảng 50 trạm tiếp nhiên liệu hydro công cộng. Tuy nhiên:

• 35 trạm không hoạt động

• chỉ khoảng 15 trạm còn vận hành

• tương đương 30% khả dụng của toàn hệ thống

Trong số các trạm ngừng hoạt động:

• khoảng 14 trạm hết nhiên liệu

• các trạm khác đóng cửa do lỗi kỹ thuật hoặc bảo trì.

Trong bất kỳ hệ thống nhiên liệu nào, việc 70% trạm dừng hoạt động cùng lúc sẽ được coi là một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Tuy nhiên, hệ thống hydro tại California dường như đã quen với mức độ gián đoạn này.

Vấn đề nằm ở cấu trúc logistics

Theo nhà phân tích năng lượng và nhà tương lai học khí hậu Michael Barnard, vấn đề của hydro không chỉ nằm ở an toàn mà còn ở cấu trúc vận hành phức tạp.

Chuỗi cung ứng hydro thường bao gồm nhiều bước:

1. Hydro được sản xuất tập trung tại một nhà máy

2. Sau đó được nén hoặc hóa lỏng

3. Được vận chuyển bằng xe bồn đến trạm tiếp nhiên liệu

4. Lưu trữ tại trạm

5. Sau đó nén lại ở áp suất 350 hoặc 700 bar để bơm vào xe.

Mỗi bước trong chuỗi này đều làm tăng:

• chi phí

• độ phức tạp

• và nguy cơ gián đoạn.

Các trạm hydro cũng thường chỉ lưu trữ lượng nhiên liệu rất hạn chế, vì vậy nếu xe vận chuyển bị chậm hoặc dừng hoạt động, trạm có thể hết nhiên liệu chỉ trong thời gian ngắn.

Hiệu suất hoạt động thấp

Dữ liệu từ Phòng thí nghiệm Năng lượng Tái tạo Quốc gia Mỹ (NREL) cho thấy một bức tranh đáng lo ngại.

Trong năm 2021:

• 55 trạm hydro tại California ghi nhận 11.700 giờ bảo trì và sửa chữa trong 6 tháng

• trong khi chỉ cung cấp khoảng 540.000 kg hydro.

Tính trung bình:

• mỗi trạm chỉ cung cấp khoảng 54 kg hydro mỗi ngày

• tương đương khoảng 18 lần nạp nhiên liệu xe hơi (giả định mỗi xe dùng 3 kg hydro).

Nói cách khác, các trạm hydro dành nhiều thời gian sửa chữa hơn là phục vụ xe.

Bài toán kinh tế khó giải

Các mô hình tài chính thường giả định chi phí vận hành trạm hydro khoảng 3–4% vốn đầu tư mỗi năm.

Tuy nhiên, dữ liệu thực tế cho thấy con số này gần 30% vốn đầu tư.

Với một trạm hydro trị giá khoảng 2 triệu USD, chi phí vận hành có thể lên tới 600.000 USD mỗi năm.

Với lượng hydro bán ra khoảng 19.700 kg/năm, chi phí vận hành đã vượt 30 USD/kg, chưa bao gồm:

• chi phí sản xuất hydro

• chi phí vận chuyển

• chi phí điện

• chi phí tài chính

• lợi nhuận.

Vấn đề toàn cầu, không chỉ ở California

Những khó khăn tương tự cũng xuất hiện tại nhiều nơi khác trên thế giới.

Ví dụ:

• Aberdeen (Anh): trạm hydro trị giá khoảng 1 triệu bảng Anh, chi phí vận hành khoảng 325.000 bảng mỗi năm

• Quebec City (Canada): trạm hydro ngừng hoạt động khoảng một phần ba thời gian thử nghiệm

• Đức: mạng lưới trạm hydro bị gián đoạn nhiều tuần sau sự cố Leuna năm 2024.

Vòng xoáy suy giảm của xe hydro

Theo Michael Barnard, đây chính là vấn đề cốt lõi của giao thông chạy bằng hydro.

Chuỗi phản ứng tiêu cực thường diễn ra như sau:

1. Trạm hoạt động không ổn định → tài xế mất niềm tin

2. Niềm tin thấp → ít người mua xe hydro

3. Ít xe → lượng nhiên liệu bán ra thấp

4. Doanh thu thấp → trạm càng khó vận hành

Khi 70% trạm có thể đồng thời ngừng hoạt động, hệ thống đó có thể đã tiến gần tới điểm kết thúc.

Barnard kết luận rằng điều đáng chú ý không phải là sự cố kỹ thuật đơn lẻ, mà là việc một hệ thống với tỷ lệ gián đoạn lớn như vậy vẫn được coi là bình thường.