Khử carbon trong ngành hàng hải: Không có “nhiên liệu chiến thắng”, chỉ có đánh đổi
Ngày 18 tháng 4 năm 2026 | Biên tập: Annie Nguyễn
Quá trình khử carbon trong ngành hàng hải đang cho thấy một thực tế rõ ràng: không tồn tại một loại nhiên liệu duy nhất có thể giải quyết toàn bộ bài toán phát thải. Thay vào đó, đây là một vấn đề mang tính hệ thống, với nhiều lựa chọn công nghệ đi kèm các đánh đổi và rủi ro khác nhau.
Các nhiên liệu thay thế như hydrogen, ammonia, methanol hay LNG đều đang được xem xét, nhưng không có loại nào thực sự “an toàn”. Methanol vừa dễ cháy vừa độc hại. Ammonia ít cháy hơn trong một số điều kiện nhưng lại có độc tính cao. Hydrogen đặt ra thách thức về phạm vi cháy rộng, hiện tượng giòn hóa vật liệu và yêu cầu lưu trữ ở điều kiện nhiệt độ cực thấp.
Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế tàu. Hệ thống lưu trữ cần xử lý các vấn đề như áp suất, làm lạnh, bay hơi và phân tách an toàn. Tính tương thích vật liệu cũng rất quan trọng: ammonia có thể gây nứt ăn mòn ứng suất ở một số loại thép, trong khi methanol có thể làm hỏng vật liệu polymer và lớp phủ. Đặc tính cháy nổ cũng khác biệt—ngọn lửa methanol gần như vô hình, còn hydrogen có phạm vi cháy rất rộng—đòi hỏi hệ thống phát hiện và an toàn hoàn toàn mới.
Khung pháp lý hiện vẫn đang hoàn thiện. International Maritime Organization đã ban hành IGF Code nhưng chủ yếu áp dụng cho LNG, trong khi các hướng dẫn cho ammonia và methanol vẫn ở dạng tạm thời. Điều này tạo ra sự không chắc chắn cho các bên liên quan, bao gồm các tổ chức phân cấp như DNV, ABS và Lloyd’s Register.
Một điểm quan trọng là “nhiên liệu xanh” không đồng nghĩa với “an toàn trên tàu”. Phát thải vòng đời còn phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng đầu vào, đặc biệt đối với hydrogen và các dẫn xuất của nó. Ngoài ra, việc đốt ammonia quy mô lớn vẫn còn nhiều bất định liên quan đến phát thải NOx và N₂O.
Do đó, cách tiếp cận kỹ thuật đang chuyển sang hướng đánh giá rủi ro toàn diện. Điều này bao gồm việc triển khai HAZID/HAZOP từ giai đoạn thiết kế, phát triển tàu có khả năng sử dụng đa nhiên liệu, tăng cường hệ thống an toàn (phát hiện khí, thông gió dự phòng, hệ thống ngắt khẩn cấp), và làm việc sớm với các tổ chức phân cấp.
Về bản chất, khử carbon trong hàng hải không chỉ là thay đổi nhiên liệu, mà là tái cấu trúc toàn bộ hệ thống về thiết kế, vận hành và quản lý rủi ro.
