“Just Transition” trong JETP: công bằng và bền vững trong chuyển dịch năng lượng
Ngày 6/2/2026
Just Transition (Chuyển dịch Năng lượng Công bằng) là một thành phần cốt lõi của Just Energy Transition Partnership (JETP) — cơ chế hợp tác quốc tế nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển chuyển từ nguồn năng lượng hóa thạch sang năng lượng sạch và bền vững một cách công bằng, có tính xã hội và kinh tế.
Định nghĩa “Just Transition”
Theo tài liệu chính thức được JETP Indonesia trình bày, một Just Transition là quá trình chuyển dịch năng lượng trong đó những rủi ro, cơ hội và lợi ích được phân chia một cách công bằng giữa các nhóm liên quan theo năng lực và điều kiện cụ thể của họ. Điều này bao gồm cả việc tạo không gian cho các nhóm yếu thế tham gia quyết định, giảm thiểu rủi ro xã hội và tăng khả năng tiếp cận lợi ích từ chuyển dịch.
Vai trò của Just Transition trong JETP
Trong khuôn khổ JETP, Just Transition được coi là yếu tố then chốt để đảm bảo rằng việc chuyển từ than, dầu khí sang năng lượng tái tạo không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn bảo vệ việc làm, sinh kế và phúc lợi cho cộng đồng dễ bị tổn thương. Các đối tác JETP sử dụng “khuôn khổ Just Transition” (JT Framework) để đánh giá tác động tích cực và tiêu cực của các khoản đầu tư, từ đó thiết kế biện pháp giảm thiểu rủi ro và nâng cao lợi ích chung.
JETP và cam kết hỗ trợ quốc tế
Các JETP đã ký giữa các nước như Indonesia, Nam Phi và Việt Nam với nhóm quốc tế IPG (International Partners Group) là những ví dụ về hợp tác tài chính và kỹ thuật nhằm thúc đẩy chuyển dịch năng lượng bền vững thông qua công bằng xã hội:
-
Indonesia đặt mục tiêu giảm phát thải trong ngành điện và tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng sản lượng điện.
-
Việt Nam đã cam kết thực hiện JETP với kế hoạch huy động nguồn vốn khoảng 15,5 tỷ USD để hỗ trợ tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo và tiến tới net zero emissions vào 2050.
Thách thức và cơ hội
Bất chấp các cam kết, việc thực hiện Just Transition còn đối mặt với thách thức về tài chính, hạ tầng và chính sách. Tuy nhiên, JETP giúp tạo khung hợp tác, kết nối nguồn vốn, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ đối thoại đa bên nhằm thúc đẩy việc thực hiện chuyển dịch năng lượng một cách toàn diện và bền vững.
