John Risley tuyên bố “khai tử” kế hoạch hydro xanh, nhưng vẫn đặt cược lớn vào điện gió
Một dự án mới mang tên Clean Grid Atlantic đề xuất xây dựng tuyến truyền tải điện mới nối các tỉnh miền Đông Canada
Một dự án điện gió – hydro quy mô rất lớn tại miền tây tỉnh Newfoundland (Canada) sẽ không được triển khai, nhưng một trong những nhân vật chủ chốt đứng sau dự án này lại đang theo đuổi một đề xuất mới trị giá hàng chục tỷ USD, tiếp tục xoay quanh các tua-bin gió trong khu vực.
Tỷ phú John Risley đang thúc đẩy kế hoạch xây dựng mạng lưới truyền tải điện dưới biển và trên đất liền trị giá khoảng 16 tỷ USD, nhằm kết nối các tỉnh Đại Tây Dương của Canada với tỉnh Quebec.
Theo đề xuất, hai tuyến truyền tải sẽ đưa điện gió – từ các trang trại điện gió trên bờ ở Newfoundland và các dự án điện gió ngoài khơi tại Nova Scotia – tới hệ thống của Hydro-Québec, từ đó có thể xuất khẩu điện sang thị trường đông bắc Hoa Kỳ.
“Chúng tôi đang chi hàng triệu USD ngay lúc này,” ông Risley nói với Radio-Canada hôm thứ Hai.
“Không ít tiền đang được đổ vào để biến dự án này thành hiện thực. Tôi chưa thể nói rằng nó chắc chắn sẽ thành hiện thực, nhưng tôi có thể khẳng định chúng tôi cam kết bỏ tiền để cố gắng làm cho nó thành hiện thực.”
Dự án là liên doanh 50-50 giữa Clean Grid Atlantic của ông Risley và Pattern Energy, một công ty đã được Quỹ hưu trí Canada Pension Plan Investment Board (CPPIB) mua lại vào năm 2020.
Đề xuất mới này đồng nghĩa với việc chấm dứt hoàn toàn kế hoạch của World Energy GH2 – công ty do Risley sáng lập – nhằm xây dựng một tổ hợp sản xuất hydro và amoniac xanh hàng đầu thế giới tại Stephenville. Tuy nhiên, nó đồng thời tái định hình cách sử dụng các trang trại điện gió vốn được quy hoạch để phục vụ dự án hydro trước đây.
Ông Risley coi các trang trại điện gió – dù chưa được xây dựng – là thành phần then chốt trong chiến lược xuất khẩu năng lượng quy mô lớn sang Quebec và xa hơn nữa.
“Hệ thống truyền tải giống như đường cao tốc, còn dự án điện gió ở bờ tây Newfoundland là một trong những chiếc xe sẽ chạy trên con đường đó,” ông nói.
Theo hình dung của ông Risley, giai đoạn đầu của dự án sẽ bao gồm 5 GW điện gió trên bờ tại Newfoundland và 5 GW điện gió ngoài khơi tại Nova Scotia.
Để so sánh, dự án điện gió 150 tua-bin mà World Energy GH2 từng đề xuất tại bán đảo Port au Port có thể tạo ra tối đa 1 GW điện. Risley tin rằng các nhà phát triển hydro xanh khác tại Newfoundland cũng có thể đấu nối vào hệ thống truyền tải liên vùng mà ông đang đề xuất.
Ông ước tính Clean Grid Atlantic và Pattern Energy sẽ chi hơn 300 triệu USD cho giai đoạn chuẩn bị trước khi đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng (FID), dự kiến trong 12–18 tháng tới.
“Khi mô hình kinh doanh được chứng minh, việc huy động vốn sẽ không còn là vấn đề,” ông nói.
Sự thoái trào của “cơn sốt” hydro xanh
Kế hoạch của ông Risley đã thay đổi đáng kể kể từ khi dự án World Energy GH2 lần đầu được công bố rầm rộ.
Năm 2022, ông có mặt tại Stephenville khi Thủ tướng Đức khi đó là Olaf Scholz ký biên bản ghi nhớ với phía Canada về một hành lang hydro xanh xuyên Đại Tây Dương, với mục tiêu thay thế dầu khí Nga sau khi xung đột Ukraine nổ ra.
Tuy nhiên, tham vọng này không trở thành hiện thực, do chi phí sản xuất hydro sạch vẫn quá cao, đặc biệt khi so sánh với hydro sản xuất từ khí tự nhiên.
World Energy GH2 từng nộp một báo cáo đánh giá tác động môi trường dày hơn 4.000 trang cho Dự án Nujio’qonik, được kỳ vọng là một trong những nhà máy hydro xanh lớn nhất thế giới.
Ông Risley thừa nhận rằng hydro xanh hiện chưa khả thi về mặt kinh tế, song ông không loại trừ hoàn toàn vai trò của nó trong tương lai.
“Không ai biết chắc giá năng lượng sẽ đi về đâu. Nhưng sẽ là sai lầm nếu nói rằng hydro sẽ không bao giờ là một phần của bài toán,” ông nói. “Hydro sẽ có vai trò vào một thời điểm nào đó, chỉ là chúng ta chưa biết khi nào.”
Theo ông, dự án truyền tải điện hiện tại thực tế hơn, bởi đã có bên mua tiềm năng, điều mà ông chưa từng có với hydro.
Trong tuyên bố gửi Radio-Canada, Hydro-Québec xác nhận đang thảo luận với nhiều bên liên quan tại các tỉnh Đại Tây Dương, trong đó có Clean Grid Atlantic.
Khoảng 60 người hiện đang làm việc cho đề xuất này, bao gồm cả những người tham gia các cuộc họp hàng tuần với Văn phòng Các Dự án Lớn do chính phủ liên bang Canada thành lập nhằm đẩy nhanh các dự án hạ tầng quy mô lớn.
Trước đây, World Energy GH2 từng cam kết tạo ra hàng trăm việc làm lâu dài, thu nhập cao cho nhà máy hydro và amoniac tại Stephenville. Dù cam kết đó không còn, ông Risley cho rằng dự án truyền tải điện mới cùng các trang trại điện gió đi kèm sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm trong giai đoạn xây dựng và vận hành.
“Dự án này sẽ hơn cả bù đắp cho toàn bộ số việc làm ngoài khơi,” ông nói.
Ông cũng thừa nhận rằng sự hoài nghi của người dân địa phương là điều dễ hiểu.
“Sự hoài nghi đó là hoàn toàn chính đáng,” Risley nói, đồng thời khẳng định ông cam kết mạnh mẽ với dự án mới.
“Đây là một dự án rất có ý nghĩa. Nó sẽ mang tính chuyển đổi đối với nền kinh tế của Newfoundland.”
