JCM trong nông nghiệp: Mở khóa thị trường carbon từ những cánh đồng Việt Nam
Ngày 22/03/2026 | Biên tập: Annie Nguyễn
Trong tiến trình chuyển đổi xanh của Việt Nam, nông nghiệp đang nổi lên như một lĩnh vực vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Hội thảo cấp cao tổ chức tại Hà Nội ngày 18/3, do Bộ Tài chính Việt Nam và Japan International Cooperation Agency đồng tổ chức, đã làm rõ một điểm nghẽn quan trọng: thiếu phương pháp luận cho Cơ chế tín chỉ chung trong nông nghiệp.
Tại đây, Idemitsu Vietnam nhấn mạnh rằng tiềm năng giảm phát thải trong lĩnh vực này là rất lớn, nhưng chưa thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế nếu thiếu các tiêu chuẩn đo lường và xác minh phù hợp.
Nông nghiệp hiện chiếm khoảng 18–20% tổng phát thải khí nhà kính của Việt Nam, với nguồn phát thải chính đến từ canh tác lúa nước, chăn nuôi và sử dụng phân bón. Tuy nhiên, đặc thù sản xuất nhỏ lẻ, phân tán và phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên khiến việc đo lường phát thải trở nên phức tạp hơn so với các ngành công nghiệp hay năng lượng.
Cơ chế Joint Crediting Mechanism (JCM) được xem là một công cụ tiềm năng để giải bài toán này. Thông qua cơ chế này, các doanh nghiệp Nhật Bản có thể đầu tư vào các dự án giảm phát thải tại Việt Nam, và lượng carbon giảm được sẽ được chia sẻ giữa hai quốc gia dưới dạng tín chỉ carbon. Tuy nhiên, để vận hành hiệu quả trong nông nghiệp, JCM cần các bộ phương pháp luận cụ thể nhằm xác định mức phát thải cơ sở, đo lường kết quả giảm phát thải và đảm bảo tính minh bạch trong xác minh.
Một trong những hướng đi được đề xuất là ứng dụng công nghệ số, đặc biệt là dữ liệu vệ tinh và trí tuệ nhân tạo. Các công nghệ này có thể giúp theo dõi phát thải trên diện rộng với chi phí thấp hơn, đồng thời nâng cao độ chính xác và khả năng kiểm chứng. Trong bối cảnh chi phí đo lường và xác minh hiện có thể chiếm tới 20–40% giá trị tín chỉ carbon, việc giảm chi phí này sẽ đóng vai trò then chốt trong việc mở rộng thị trường.
Việt Nam hiện đang đứng trước một cơ hội quan trọng. Nếu xây dựng được hệ thống phương pháp luận chuẩn cho nông nghiệp, quốc gia có thể mở rộng đáng kể thị trường carbon, thu hút nguồn vốn quốc tế và gia tăng thu nhập cho nông dân. Ngược lại, nếu chậm trễ, lợi thế này có thể bị các quốc gia trong khu vực như Indonesia hay Thái Lan nắm bắt.
Những thảo luận tại hội thảo cho thấy giai đoạn tiếp theo của JCM tại Việt Nam sẽ không chỉ dừng ở thử nghiệm, mà hướng tới chuẩn hóa và mở rộng quy mô. Để đạt được điều này, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế, cùng với việc ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ mới.
Trong dài hạn, nông nghiệp không chỉ là lĩnh vực cần giảm phát thải, mà còn có thể trở thành nguồn cung tín chỉ carbon quan trọng. Khi đó, mỗi cánh đồng không chỉ tạo ra lương thực, mà còn tạo ra giá trị trong nền kinh tế carbon đang hình thành.
