Hydrogen xám, chi phí cao và thực tế phát thải của đội xe pin nhiên liệu SunLine
Ngày 29/03/2026 – Biên tập: Annie Nguyễn
Theo phân tích của Michael Barnard, cơ quan vận tải SunLine tại California đã dành hơn 25 năm để thử nghiệm xe buýt hydrogen, nhưng kết quả cho thấy những thách thức lớn về chi phí, độ bền và phát thải.
Thay vì một hệ thống ổn định, SunLine liên tục phải tái đầu tư và thay đổi công nghệ: từ thiết bị điện phân, reformer, hệ thống điện phân PEM cho đến trạm hydrogen lỏng hiện nay, cùng với việc thay đổi nền tảng xe và nhà cung cấp.
Tổng vốn đầu tư hạ tầng hydrogen ước tính khoảng 27 triệu USD (giá trị năm 2026) cho khoảng 31–32 xe buýt pin nhiên liệu. Tuy nhiên, chi phí nhiên liệu không ổn định: từ 17 USD/kg, tăng lên 26 USD/kg khi gặp sự cố máy nén, dao động từ 6,5 đến 158 USD/kg, và gần đây khoảng 14 USD/kg. Điều này cho thấy hệ thống phụ thuộc mạnh vào mức sử dụng, thời gian ngừng hoạt động và chi phí sửa chữa.
Về phát thải, hydrogen ban đầu được sản xuất tại chỗ bằng reforming – tức là hydrogen xám. Trạm hydrogen lỏng hiện nay nhiều khả năng vẫn sử dụng nguồn hydrogen hóa thạch, cộng thêm chi phí hóa lỏng và vận chuyển. Kết quả là lượng phát thải chỉ giảm khoảng 8%–14% so với diesel, cho thấy “không phát thải tại ống xả” không đồng nghĩa với carbon thấp.
Xét về kinh tế, xe buýt hydrogen tiêu tốn khoảng 95.700 USD/năm cho năng lượng, trong khi xe buýt điện pin chỉ khoảng 15.400–21.800 USD. Chênh lệch lên tới 74.000–80.000 USD mỗi xe mỗi năm, tương đương 2,3–2,5 triệu USD/năm cho toàn bộ đội xe.
Hệ thống tiếp nhiên liệu hydrogen lỏng hiện tại cũng dự kiến cần đầu tư lớn vào khoảng năm 2030, trong khi nguồn tài chính chưa rõ ràng.
Kết luận, sau 25 năm thử nghiệm, mô hình hydrogen trong vận tải công cộng vẫn phụ thuộc vào vốn lớn, bảo trì cao và trợ cấp. Trong khi đó, xe buýt điện pin đang trở thành lựa chọn chủ đạo tại California nhờ chi phí thấp hơn, dễ triển khai và phát thải thấp hơn theo lộ trình khử carbon của lưới điện.
