Hydrogen: Khởi đầu sai hướng và kịch bản phục hồi của thị trường năng lượng sạch
Ngày 28/2/2026
Trong thập niên qua, hydrogen được quảng bá là “nhiên liệu của tương lai” và một phần then chốt của chuyển dịch năng lượng xanh. Tuy nhiên, những thách thức về chi phí, hạ tầng và hiệu suất thực tế đã khiến nhiều dự án hydrogen quy mô lớn không đạt được kỳ vọng ban đầu.
Bối cảnh này dẫn tới nhận định rằng hydrogen đã có một “khởi đầu sai hướng” khi được xem quá sớm như giải pháp thay thế trực tiếp cho nhiên liệu hóa thạch trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong sử dụng năng lượng trực tiếp cho tiêu dùng hàng ngày. Những khó khăn chính bao gồm:
-
Hiệu quả năng lượng thấp: Quá trình sản xuất “hydrogen xanh” qua điện phân cần lượng điện rất lớn và trải qua nhiều bước chuyển đổi năng lượng, làm giảm tổng hiệu suất sử dụng so với các giải pháp điện trực tiếp như pin lithium-ion.
-
Đầu tư hạ tầng chậm: Hạ tầng sản xuất, lưu trữ và phân phối hydrogen toàn cầu vẫn ở giai đoạn sơ khai, gây ra chi phí đầu tư lớn và rủi ro thương mại cao.
-
Phần lớn hydrogen hiện nay vẫn dựa vào nhiên liệu hóa thạch: Hơn 99% hydrogen hiện được sản xuất từ khí tự nhiên thông qua steam methane reforming, với lượng khí nhà kính phát thải cao trừ khi có công nghệ bắt giữ và lưu trữ carbon hiệu quả.
Trong những năm gần đây, các cơ quan năng lượng quốc tế và nhà phân tích thị trường đã kêu gọi định hướng lại chiến lược phát triển hydrogen theo hai hướng chính:
-
Tập trung vào những lĩnh vực có giá trị nhất: Hydrogen được xem là phù hợp hơn cho các ngành khó điện hóa trực tiếp, như sản xuất ammonia, luyện thép giảm phát thải, hoặc vận tải hàng hạng nặng. Nó không phải luôn là lựa chọn tối ưu cho các ứng dụng tiêu dùng hàng ngày như sưởi ấm dân dụng hoặc xe du lịch do chi phí và hiệu quả thấp hơn các giải pháp điện trực tiếp.
-
Các giải pháp trung gian để tiếp tục phát triển năng lượng sạch: Các chuyên gia nhấn mạnh rằng cần cân nhắc sử dụng hydrogen như một bước chuyển tiếp, kết hợp công nghệ lưu trữ carbon và điện gió/solar, thay vì coi hydrogen như bản thân là một nguồn năng lượng sạch tách biệt. Điều này bao gồm đánh giá toàn diện hiệu quả chuỗi giá trị hydrogen trước khi đầu tư quy mô lớn.
Tóm lại, hydrogen vẫn có tiềm năng lớn trong lĩnh vực năng lượng và công nghiệp, nhưng cần điều chỉnh kỳ vọng thực tế, ưu tiên đầu tư vào công nghệ sản xuất xanh và các ứng dụng có lợi thế so sánh rõ rệt. Điều này sẽ giúp thị trường hydrogen phục hồi và đóng góp hiệu quả hơn cho mục tiêu trung hòa carbon toàn cầu.
