Hydrogen: Đừng nhầm lẫn giữa thị trường "tấn" và thị trường "năng lượng"
Annie Nguyễn | 26 tháng 8, 2026
Trong khi ngành công nghiệp hydro đang sôi động với những công bố về các dự án điện phân và công suất gigawatt, một câu hỏi cốt lõi đang bị bỏ qua: Ai thực sự mua hydro và họ mua nó để làm gì?
Theo phân tích mới đây từ TFIE Strategy Briefing được chia sẻ bởi Michael Barnard, thị trường hydro toàn cầu đã vượt mốc 100 triệu tấn vào năm 2025. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là hầu như toàn bộ lượng hydro này vẫn được tiêu thụ trong các lĩnh vực lọc dầu và công nghiệp hóa chất. Nói cách khác, những khách hàng thực sự của hydro đang mua nó như một phân tử hóa học cho các quy trình sản xuất, chứ không phải như một loại nhiên liệu năng lượng để đốt lấy nhiệt hay phát điện.
Vấn đề nảy sinh khi thị trường bắt đầu đo lường hydro bằng đơn vị MWh (megawatt-giờ) – đơn vị quen thuộc với điện và khí đốt. Các sàn giao dịch năng lượng như HYDRIX của châu Âu đã quy đổi giá hydro ra €/MWh với mục đích so sánh. Nhưng hành động này vô tình tạo ra một ảo giác về tính có thể thay thế cho nhau, khiến hydro, điện và khí đốt trông như ba loại hàng hóa năng lượng tương đương.
Tuy nhiên, thị trường thực tế không vận hành theo cách đó.
-
Thị trường sưởi ấm là một thị trường của nhiệt năng.
-
Thị trường phát điện là thị trường của điện năng và công suất.
-
Thị trường lưu trữ năng lượng là thị trường của sự linh hoạt và độ tin cậy.
Hydro chỉ là một trong số rất nhiều đầu vào tiềm năng cho các thị trường này. Nó sẽ không thể trở thành một phần của thị trường hydro thực sự cho đến khi khách hàng lựa chọn nó một cách nhất quán, thay vì chọn bơm nhiệt, nồi hơi điện, pin, đường dây truyền tải hay thủy điện tích năng. Nói một cách đơn giản, hydro phải thực sự chiến thắng trong cạnh tranh.
Sự khác biệt trong cách đo lường này có ý nghĩa then chốt đối với các nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách. Một con số 200 TWh hydro được phân bổ trong các kịch bản quy hoạch có vẻ lớn nhưng lại nói lên rất ít về việc ai sẽ là người mua thực sự. Một vài gigawatt công suất điện phân có vẻ là một dự án lớn nhưng cũng không cho biết gì về khối lượng hydro thực tế được bán ra (tính bằng tấn), các hợp đồng mua bán dài hạn (offtake), tỷ lệ sử dụng công suất hay mức giá giao hàng mà khách hàng có thể chấp nhận.
Vậy đâu là chỉ báo đáng tin cậy? Hãy bắt đầu với thị trường đang tồn tại. Hãy theo dõi các dấu hiệu vật chất sau:
-
Số tấn hydro thực sự được bán.
-
Danh sách người mua thực sự và hợp đồng của họ.
-
Các hợp đồng mua bán dài hạn (firm offtake) đã được ký kết.
-
Tỷ lệ sử dụng (utilization) của các nhà máy.
-
Giá giao hàng thực tế mà khách hàng có thể chi trả.
Đây là những tín hiệu mạnh mẽ và minh bạch hơn nhiều so với việc chỉ nghe về gigawatt điện phân, các đường ống dự án hay nhu cầu năng lượng được mô hình hóa. Đừng để việc đo lường hydro bằng MWh đánh lừa bạn rằng đó đã là một thị trường năng lượng sôi động. Hãy nhớ, hydro vẫn đang là một thị trường của ngành công nghiệp hóa chất, đo lường bằng tấn. Và để nó trở thành một trụ cột của hệ thống năng lượng, nó sẽ phải chứng minh giá trị của mình bằng cách cạnh tranh và giành chiến thắng trong từng phân khúc thị trường cụ thể.
