Hydro sạch: Thế giới đang tiến lên, còn tranh cãi thì gây nhiễu
Tác giả: Marcos Kulka – Tổng Giám đốc điều hành H2 Chile
Ngày đăng: 06/01/2026
Hydro sạch không cạnh tranh với xe điện hạng nhẹ — và thực tế chưa bao giờ như vậy. Việc xe điện cá nhân thâm nhập chậm tại Chile chủ yếu xuất phát từ rào cản về giá, khả năng tiếp cận tài chính, hạ tầng đô thị và tốc độ thay thế đội xe, chứ không liên quan đến các nguồn lực dành cho hydro. Những nguồn lực này được thiết kế để giải quyết bài toán khử carbon cho các lĩnh vực tiêu thụ năng lượng lớn và khó điện hóa.
Theo Hydrogen Council, hơn 110 tỷ USD các dự án hydro sạch trên toàn cầu đã đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID), trải rộng từ sản xuất, hạ tầng, vận chuyển đến các ứng dụng công nghiệp. Đây không phải là các tuyên bố mang tính chính trị, mà là những dự án đã được tài trợ, đang xây dựng hoặc đã đi vào vận hành. Những điều chỉnh gần đây của thị trường — cắt giảm trợ cấp thiết kế chưa phù hợp, hủy các dự án thiếu nhu cầu rõ ràng, tái đàm phán hợp đồng và tập trung vốn vào nơi có khách hàng thực sự — là dấu hiệu của sự trưởng thành, không phải thất bại.
Vận tải biển là minh chứng rõ nét. Hiện không tồn tại lộ trình khử carbon khả thi cho ngành này nếu thiếu hydro và các dẫn xuất của nó. Maersk đã đưa vào vận hành các tàu chạy bằng methanol xanh và đang đóng mới nhiều tàu tương tự. Hapag-Lloyd thúc đẩy các hợp đồng nhiên liệu điện tử (e-fuels) và amoniac. Tập đoàn BHP phát triển tại Australia các hành lang logistics sử dụng vận tải song nhiên liệu, tích hợp sản xuất, xuất khẩu và sử dụng cuối cùng, hướng tới thương mại với Trung Quốc.
Trung Quốc nổi lên như tín hiệu rõ ràng nhất về quy mô, khi dẫn đầu thế giới về công suất điện phân lắp đặt, phát triển các tổ hợp tích hợp hydro – amoniac – methanol, đồng thời triển khai trạm nạp, xe buýt, đội xe hạng nặng và tua-bin chạy hoàn toàn bằng hydro. Đây là chính sách công nghiệp và an ninh năng lượng, không phải thử nghiệm.
Trong khi đó, châu Âu, Nhật Bản, Ấn Độ và Mỹ tiếp tục tinh chỉnh các công cụ chính sách như đấu thầu, nghĩa vụ sử dụng trong công nghiệp, hợp đồng chênh lệch (CfD), ưu đãi sản xuất thiết bị điện phân và mạng lưới hydro. Một số lựa chọn được điều chỉnh, số khác được đẩy nhanh — tương tự giai đoạn đầu của điện mặt trời và điện gió.
Quan trọng hơn, chi phí đang giảm: giá thiết bị điện phân đi xuống, hiệu suất cải thiện, tích hợp với năng lượng tái tạo quy mô lớn tốt hơn và các hợp đồng dài hạn giúp hạ chi phí vốn. Chuyển dịch năng lượng không bao giờ tuyến tính. Nhưng hướng đi là rõ ràng: hydro sạch phát triển mạnh nơi có logic công nghiệp, nhu cầu thực và quy mô.
Vì vậy, câu hỏi Chile cần đặt ra không phải là hydro “lấn át” xe điện hay không, mà là làm thế nào để khử carbon ngành khai khoáng, thép, vận tải hạng nặng, hóa chất và xuất khẩu mà vẫn duy trì năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và tạo việc làm. Trong thách thức đó, hydro sạch không phải trào lưu nhất thời, mà là công cụ chiến lược.
