Đức đề xuất tăng gấp đôi chỉ tiêu hydro: Cảnh báo về rủi ro tài sản mắc kẹt và khoảng cách chi phí

Berlin, 28/02/2026 – Đề xuất của Thượng viện Đức (Bundesrat) kêu gọi Liên minh châu Âu tăng gấp đôi hạn ngạch sử dụng hydro xanh trong giao thông đang làm dấy lên tranh luận về tính bền vững kinh tế của chiến lược hydro quốc gia.

Theo đề xuất gửi tới Brussels, Đức cảnh báo nguy cơ hình thành “tài sản mắc kẹt” nếu hạ tầng hydro đã xây dựng không đạt mức sử dụng kỳ vọng. Tuy nhiên, các chuyên gia tài chính công cho rằng việc nâng chỉ tiêu để “cứu” hạ tầng hiện hữu phản ánh vấn đề cốt lõi: tín hiệu chi phí và nhu cầu thị trường chưa đủ mạnh.

Tại Pháp, cơ quan kiểm toán nhà nước (Cour des comptes) ước tính chi phí tránh phát thải CO₂ thông qua hydro điện phân trong giao thông dao động từ 400 đến 520 euro mỗi tấn, khi tính toàn bộ chuỗi giá trị. Con số này cao hơn đáng kể so với giải pháp xe điện dùng pin. Báo cáo cũng cho biết gần một nửa trợ cấp hydro của Pháp được phân bổ cho vận tải đường bộ, dù xe tải điện pin đã chứng minh tổng chi phí sở hữu thấp hơn.

Tại Đức, Federal Court of Auditors cũng đưa ra cảnh báo tương tự. Dù hàng tỷ euro đã được cam kết, cả cung và cầu hydro đều chậm hơn dự kiến. Các dự án thép “xanh” – vốn được kỳ vọng tạo nhu cầu nền tảng cho hydro – đang bị trì hoãn. Kế hoạch sử dụng hydro cho phát điện cũng đã thu hẹp quy mô, trong khi các đoạn đường ống xương sống vẫn tiếp tục được đưa vào vận hành.

Theo ước tính, khoảng 24 tỷ euro khoản vay được nhà nước bảo lãnh phụ thuộc vào mức độ khai thác mạng lưới hydro trong tương lai. Nếu lưu lượng không đạt quy mô thương mại, phần thiếu hụt có thể chuyển thành gánh nặng cho ngân sách.

Khoảng cách chi phí hiện vẫn rất lớn. Giá khí tự nhiên bán buôn tại Đức dao động khoảng 8–10 euro/GJ, trong khi hợp đồng hydro xanh giao hàng ước tính 58–92 euro/GJ – cao gấp 6 đến 11 lần. Điện năng sử dụng trực tiếp vì vậy vẫn rẻ hơn đáng kể.

Về hiệu suất, xe tải điện pin có thể chuyển đổi 85–90% điện năng thành chuyển động, trong khi hydro chịu tổn thất chuyển đổi lớn hơn đáng kể trong quá trình điện phân, nén, vận chuyển và chuyển đổi lại thành điện. Yếu tố hiệu suất này tạo lợi thế cấu trúc cho điện hóa trực tiếp.

Khảo sát ngành vận tải cho thấy nhiều đội xe tại Đức ưu tiên hệ truyền động điện pin khi đầu tư vốn tự có. Trong lĩnh vực đường sắt, một số khu vực cũng đã quay lại giải pháp pin sau khi thử nghiệm hydro gặp thách thức về chi phí và vận hành.

Các cơ quan kiểm toán tại Pháp và Đức không phủ nhận vai trò của hydro, nhưng nhấn mạnh hydro nên tập trung vào các ứng dụng công nghiệp khó điện hóa thay vì áp đặt mục tiêu rộng trong giao thông.

Giới phân tích cho rằng việc tăng gấp đôi hạn ngạch sẽ không tự động thu hẹp khoảng cách chi phí cấu trúc, mà có thể chuyển rủi ro tài chính sang người nộp thuế. Trong khi đó, điện hóa trực tiếp đang dẫn đầu về chi phí và tốc độ triển khai, đặt ra câu hỏi liệu chính sách nên điều chỉnh theo thực tế thị trường thay vì cố bảo vệ các khoản đầu tư đã thực hiện.