Dự báo công suất điện phân của EU cho thấy mức độ bất định lớn của thị trường
19/01/2026
Theo báo cáo mới nhất của Clean Energy Technology Observatory (CETO) thuộc Ủy ban châu Âu, tổng công suất điện phân tích lũy của Liên minh châu Âu (EU) đến cuối năm 2025 được dự báo dao động trong khoảng 514–800 MW điện (MWel). Khoảng chênh lệch gần 300 MWel này phản ánh mức độ bất định đáng kể của thị trường, xuất phát từ sự thiếu thống nhất trong dữ liệu công khai và khác biệt trong cách đánh giá trạng thái các dự án giữa các cơ sở dữ liệu quốc tế.
Các ước tính được tổng hợp từ năm nguồn chính, bao gồm Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), BloombergNEF, Rystad Energy, European Hydrogen Observatory và Clean Hydrogen Monitor của Hydrogen Europe. Sự khác biệt chủ yếu đến từ thời điểm dự kiến vận hành của các dự án quy mô lớn. Ví dụ, dự án Get H2 Nukleus (100 MWel) được IEA xếp vào nhóm vận hành năm 2025, trong khi Rystad Energy dự báo phải đến năm 2028 mới đi vào hoạt động.
Ở quy mô toàn cầu, tổng công suất điện phân (bao gồm các dự án đang vận hành, xây dựng và đã đạt quyết định đầu tư cuối cùng) được ước tính trong khoảng 4,0–6,3 GW điện (GWel). Trung Quốc giữ vị trí dẫn đầu với công suất từ 2,0–4,4 GWel, song mức độ chênh lệch dữ liệu giữa các nguồn cho thấy việc theo dõi thị trường điện phân toàn cầu vẫn còn nhiều thách thức.
Năng lực sản xuất và vị thế công nghệ của EU
Đến cuối năm 2025, năng lực sản xuất danh định các stack điện phân đang vận hành tại EU đạt khoảng 8,9 GWel/năm, đưa EU trở thành khu vực sản xuất điện phân lớn thứ hai thế giới, sau Trung Quốc (ước tính 34,7 GWel/năm). Cơ cấu công nghệ của EU thể hiện sự đa dạng, bao gồm 4,2 GWel/năm PEM, 3,8 GWel/năm điện phân kiềm, và 0,9 GWel/năm điện phân oxit rắn (SOE).
Hướng tới năm 2030, tổng công suất sản xuất điện phân được công bố theo kế hoạch của các doanh nghiệp EU có thể đạt 41,7 GWel/năm. Nếu tính cả các nước EFTA và Vương quốc Anh, khu vực châu Âu mở rộng có thể đạt khoảng 50,2 GWel/năm, tiệm cận với công suất dự kiến 51,9 GWel/năm của Trung Quốc. Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh rằng phần lớn các con số này mới dừng ở mức công bố kế hoạch, chưa đảm bảo chắc chắn về tiến độ đầu tư và triển khai thực tế.
EU vẫn giữ vai trò dẫn đầu toàn cầu về đổi mới công nghệ và sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực điện phân, với các doanh nghiệp như Siemens Energy và Thyssenkrupp Nucera cung cấp thiết bị cho những dự án lớn nhất châu Âu hiện nay, tiêu biểu là Hy4Chem (54 MWel) tại Đức và Kassø e-methanol (52,5 MWel) tại Đan Mạch, đều được đưa vào vận hành năm 2025.
Áp lực cạnh tranh và rủi ro chuỗi cung ứng
Bên cạnh lợi thế công nghệ, ngành điện phân châu Âu đang đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, đặc biệt từ Trung Quốc – nơi các doanh nghiệp được hỗ trợ mạnh mẽ bởi chính sách công nghiệp quy mô lớn. Theo phân tích, giá hệ thống điện phân của Trung Quốc thường thấp hơn 4–6 lần so với sản phẩm châu Âu, dù hiệu suất thực tế giữa hai bên khó so sánh do thiếu tiêu chuẩn thử nghiệm toàn cầu thống nhất.
Chi phí đầu tư (CAPEX) cho các dự án điện phân quy mô lớn tại EU đã vượt xa các dự báo ban đầu, hiện dao động từ 2.630–3.050 EUR/kWel đối với các dự án trên 100 MWel. Nguyên nhân bao gồm lạm phát, chi phí lắp đặt và đấu nối lưới bị đánh giá thấp, chi phí gián tiếp tăng cao, cũng như việc thiếu hiệu quả kinh tế theo quy mô do tỷ lệ sử dụng nhà máy thấp (IEA ước tính chỉ khoảng 10% công suất danh định).
Ngoài ra, chuỗi giá trị điện phân của EU còn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu quan trọng, đặc biệt là kim loại nhóm bạch kim (iridium, platinum) và đất hiếm. Khoảng 37% nguyên liệu đầu vào then chốt đến từ Trung Quốc, trong khi tỷ trọng của EU chỉ khoảng 2%, tạo ra rủi ro chiến lược về an ninh nguồn cung và khả năng cạnh tranh dài hạn.
Chính sách và bối cảnh đầu tư
EU tiếp tục triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ tài chính cho hydrogen tái tạo và điện phân. Quỹ Đổi mới (Innovation Fund) đã hỗ trợ các dự án với tổng công suất điện phân dự kiến trên 4,2 GWel, trong khi Ngân hàng Hydrogen châu Âu đã tổ chức ba phiên đấu giá với tổng giá trị gần 3 tỷ EUR. Bốn chương trình IPCEI trong lĩnh vực hydrogen cũng đã được phê duyệt, với mục tiêu huy động khoảng 35 tỷ EUR vốn công và tư trên toàn chuỗi giá trị.
Đầu tư mạo hiểm vào các doanh nghiệp điện phân tại EU đạt kỷ lục 450 triệu EUR trong năm 2024, gấp bốn lần năm 2023, với thương vụ tiêu biểu là vòng gọi vốn 315 triệu EUR của Sunfire. Tuy nhiên, khoảng cách lớn giữa công bố dự án và quyết định đầu tư cuối cùng vẫn là nút thắt lớn, khiến nhiều nhà sản xuất khó đạt được quy mô kinh tế cần thiết. Năm 2025 cũng ghi nhận một số doanh nghiệp lâu năm phá sản và bị thâu tóm, phản ánh quá trình tái cấu trúc và sàng lọc khắc nghiệt của thị trường.
Báo cáo kết luận rằng, dù EU có nền tảng công nghệ và chính sách mạnh, chi phí năng lượng tái tạo cao, tiến độ triển khai không đồng đều giữa các quốc gia thành viên và bất định thị trường vẫn là những rào cản lớn đối với việc hiện thực hóa tham vọng hydrogen của châu Âu trong giai đoạn tới.
