Dự án thu giữ và lưu trữ carbon quy mô lớn bị rút khỏi quy trình EPBC do cải cách luật liên bang
Tác giả: Rachel Williamson – 21/01/2026
Tập đoàn năng lượng Nhật Bản Inpex đã quyết định rút dự án thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) Bonaparte khỏi quy trình đánh giá theo Đạo luật Bảo vệ Môi trường và Đa dạng Sinh học (EPBC) của Australia, với lý do các cải cách đối với luật liên bang được thông qua trong năm ngoái.
Dự án Bonaparte CCS thuộc sở hữu của Inpex, Woodside và TotalEnergies. Theo các nguồn tin, Inpex có kế hoạch nộp lại hồ sơ dự án sau khi các cải cách của Đạo luật EPBC chính thức có hiệu lực.
Theo đề xuất, dự án Bonaparte nhằm lưu trữ tới 300 triệu tấn CO₂ thu giữ từ mỏ khí ngoài khơi Ichthys dưới đáy biển, tại khu vực cách Darwin khoảng 250 km ngoài khơi. Kế hoạch bao gồm việc xây dựng, vận hành và tháo dỡ tối đa sáu giếng bơm khí, cùng với hạ tầng dưới biển và hạ tầng trên bờ tại tổ hợp công nghiệp Middle Arm.
Theo lộ trình ban đầu trong hồ sơ EPBC, các hoạt động tại hiện trường dự kiến bắt đầu vào năm 2028, với vận hành từ năm 2031.
Inpex đã nộp hồ sơ lên Bộ Biến đổi Khí hậu, Năng lượng, Môi trường và Nước (DCCEEW) ngay trước khi các cải cách EPBC được Quốc hội thông qua vào tháng 11. Tuy nhiên, đến tháng 12, DCCEEW đã tạm dừng quyết định tiếp nhận hồ sơ, nhằm xem xét liệu dự án nên được đánh giá theo EPBC hay theo thỏa thuận đánh giá chiến lược với Cơ quan An toàn và Môi trường Dầu khí Ngoài khơi Quốc gia (NOPSEMA).
Người phát ngôn của DCCEEW cho biết, nếu Inpex nộp lại hồ sơ, dự án sẽ được đánh giá theo khung luật môi trường đã cải cách, dự kiến có hiệu lực vào tháng 2 tới. Hiện DCCEEW đã ký thỏa thuận đánh giá chiến lược với NOPSEMA để phân định rõ cơ quan chịu trách nhiệm đánh giá từng hạng mục của các dự án CCS, và các sửa đổi EPBC sẽ làm rõ hơn ranh giới này.
Khi Inpex lần đầu nộp hồ sơ, đã xuất hiện nhiều câu hỏi về việc liệu dự án có thực sự trở thành một bãi lưu trữ carbon vĩnh viễn như mô tả hay không. Việc lưu trữ CO₂ dưới đáy biển chưa từng được triển khai tại Australia, theo bà Bree Ahrens, nhà vận động của Environment Centre NT.
“Việc đổ thải ô nhiễm carbon, với các hoạt động nổ địa chấn ồn ào, rủi ro rò rỉ thường trực và dòng tàu khổng lồ chở chất thải carbon từ khắp thế giới, sẽ đe dọa thiên nhiên và lối sống mà chúng tôi yêu quý và phụ thuộc,” bà Ahrens phát biểu hồi tháng 11.
Tháng 7 năm ngoái, chính phủ liên bang đã trao cho dự án Bonaparte quy chế ‘dự án trọng điểm’ với tư cách là một “dự án năng lượng tái tạo”, động thái gây tranh cãi trong một bộ phận ngành năng lượng sạch. Quy chế này thường dành cho các dự án phức tạp, có chi phí xây dựng trên 50 triệu AUD và được coi là quan trọng đối với lợi ích quốc gia.
Inpex và DCCEEW hiện chưa đưa ra bình luận chính thức.
Giá phải trả cho thất bại chưa đủ lớn
Việc rút hồ sơ được xem là một đòn giáng mới đối với công nghệ CCS, vốn bị chỉ trích là chưa đáp ứng được kỳ vọng, một phần do động lực tài chính còn quá yếu.
Ông Tim Buckley, Giám đốc Climate Energy Finance, cho rằng: “CCS chỉ có thể hoạt động nếu bài toán kinh tế hợp lý và kỹ thuật khả thi. Tôi nghĩ CCS có thể hiệu quả ngay tại đầu giếng, nhưng cần giá carbon đủ cao.”
Ông dẫn ví dụ hệ thống CCS trị giá 3 tỷ USD của Chevron tại mỏ khí Gorgon ngoài khơi Tây Australia. Đến cuối năm 2024, dự án CCS được coi là biểu tượng của Australia này lại ghi nhận lượng CO₂ thu giữ thấp nhất từ trước tới nay, chỉ 1,6 triệu tấn CO₂ tương đương.
Theo ông Buckley, dù nhà máy LNG trị giá 50 tỷ USD tại Gorgon vận hành tốt, nhưng chi phí mua tín chỉ carbon do không đạt mục tiêu CCS vẫn chưa đủ lớn để tạo áp lực thực sự. Riêng trong năm 2023, chi phí cho thất bại của CCS Gorgon lên tới 3,2 tỷ USD – mức mà bà Meg O’Neill, khi đó là CEO của Woodside, từng nhận xét là quá đắt để tiếp tục theo đuổi.
Những thay đổi của Cơ chế Bảo vệ (Safeguard Mechanism) năm 2023, yêu cầu các nguồn phát thải lớn phải giảm phát thải hằng năm, được xem là một bước tiến, dù từng bị CEO Inpex Takayuki Ueda chỉ trích.
Theo dữ liệu mới nhất của Cơ quan Quản lý Năng lượng Sạch (CER), trong 12 tháng tính đến 30/6/2024, Inpex phát thải 6,7 triệu tấn CO₂, chỉ thấp hơn không nhiều so với ngưỡng phát thải 7,5 triệu tấn được phép – mức trần thậm chí còn cao hơn so với 6,95 triệu tấn năm 2021.
Theo kế hoạch, dự án Bonaparte CCS đặt mục tiêu lưu trữ 8 triệu tấn carbon mỗi năm, trước khi nâng lên 10 triệu tấn/năm trong suốt 30 năm vận hành.
