Dự án Hydrogen xanh Maibara: Hướng đi chiến lược mới của Nhật Bản với mô hình tích hợp chuỗi giá trị

Ngày: 1 tháng 8, 2026

By Annie Nguyễn

Tổng quan

Ngày 30 tháng 7 năm 2026, một dự án khả thi mang tính đột phá đã được công bố tại thành phố Maibara, tỉnh Shiga, Nhật Bản. Sáu bên, bao gồm chính quyền tỉnh Shiga, thành phố Maibara, Tập đoàn Điện lực Kansai (KEPCO), Tập đoàn Daiwa House Industry, Tập đoàn Chiyoda và Meijo Nano Carbon, sẽ hợp tác để kiểm tra tính khả thi của một trung tâm hydrogen xanh nội địa .

Dự án đặc biệt ở chỗ nó không tập trung vào một ứng dụng hydrogen đơn lẻ. Mục tiêu là xây dựng một “hệ sinh thái hydrogen” tích hợp trong khu vực, nơi hydrogen được sản xuất và sử dụng liên tục theo một chuỗi giá trị, từ các ứng dụng công nghiệp giá trị cao đến các ứng dụng di động và nuôi trồng thủy sản . Dự án được NEDO (Tổ chức Phát triển Năng lượng và Công nghệ Công nghiệp Mới Nhật Bản) lựa chọn trong khuôn khổ chương trình công cộng dành cho các mô hình xã hội hydrogen .

Lợi thế địa lý và chiến lược của Maibara

Maibara được chọn làm địa điểm thử nghiệm vì vị trí chiến lược đặc biệt: thành phố này là một điểm giao thông quan trọng, kết nối ba vùng kinh tế lớn của Nhật Bản là Tokai (bao gồm Nagoya), Kinki (bao gồm Osaka, Kyoto và Kobe) và Hokuriku . Vị trí này khiến Maibara trở thành một "trạm trung chuyển" lý tưởng cho hydrogen, cho phép sản xuất tại chỗ và cung cấp đến các khu vực nhu cầu lớn.

Thành phố này cũng đang thúc đẩy các dự án năng lượng sạch khác, bao gồm hệ thống lưu trữ điện quy mô lớn, để ổn định nguồn cung cấp năng lượng tái tạo nhằm hỗ trợ sản xuất hydrogen trong tương lai . Chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong dự án, chịu trách nhiệm nghiên cứu việc sử dụng hydrogen, hiệu quả của các cơ sở cung ứng, và thúc đẩy hợp tác công-tư cho việc sử dụng đất .

Mô hình tích hợp chuỗi giá trị hydrogen

Điểm khác biệt quan trọng của dự án Maibara so với các dự án hydrogen thông thường là mô hình sử dụng tuần tự và tận dụng triệt để các sản phẩm phụ. Cụ thể:

1. Sản xuất hydrogen xanh

Hydrogen sẽ được sản xuất từ quá trình điện phân nước sử dụng năng lượng tái tạo. Quá trình này tạo ra ba dòng sản phẩm: hydrogen, oxy và nhiệt thải . Dự án sẽ thử nghiệm việc tận dụng cả ba dòng, thay vì chỉ tập trung vào hydrogen, để cải thiện hiệu quả kinh tế tổng thể.

2. Sử dụng trong công nghiệp giá trị cao (Meijo Nano Carbon)

Hydrogen được sản xuất trước tiên sẽ được sử dụng làm khí mang trong quá trình sản xuất ống nano carbon (CNT) . Đây là một ứng dụng giá trị cao và đòi hỏi nguồn cung hydrogen tinh khiết và ổn định.

Meijo Nano Carbon, một công ty nhỏ có nguồn gốc từ Đại học Meijo, là một nhà sản xuất ống nano carbon đơn thành (single-wall nanotubes) với độ tinh khiết cao, sử dụng quy trình eDIPS . Trong quá trình này, hydrogen đóng vai trò chất khử và hoạt hóa bề mặt các hạt xúc tác sắt, đồng thời thúc đẩy sự phân hủy của nguồn carbon. Vai trò này đòi hỏi một nguồn cung hydrogen tinh khiết và ổn định, và mục tiêu là các nhà máy điện phân tại chỗ sẽ đáp ứng được điều này .

3. Sử dụng trong di động và các ứng dụng khác

Sau khi phục vụ sản xuất ống nano carbon, hydrogen sẽ được cung cấp cho các trạm tiếp nhiên liệu để phục vụ các phương tiện di động (xe tải, xe buýt) và các ứng dụng khác . Điều này tạo ra một thị trường tiêu thụ thứ hai cho hydrogen.

4. Tận dụng sản phẩm phụ

Oxy và nhiệt thải từ quá trình điện phân sẽ được tận dụng cho các ứng dụng phụ trợ, bao gồm cả nuôi trồng thủy sản .

Tầm nhìn và ý nghĩa chiến lược

Dự án Maibara là một ví dụ điển hình cho chiến lược của Nhật Bản nhằm xây dựng một mô hình xã hội hydrogen . Thay vì phát triển các ứng dụng riêng lẻ, dự án tập trung vào việc tích hợp và kết nối nhiều ứng dụng trong một chuỗi giá trị địa phương. Mô hình này có thể giúp giải quyết các thách thức về chi phí và tính kinh tế của hydrogen bằng cách:

• Tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên: Tận dụng cả hydrogen, oxy và nhiệt thải.

• Tạo ra nhiều nguồn thu nhập: Phục vụ cả các ứng dụng công nghiệp giá trị cao và các ứng dụng di động.

• Xây dựng một hệ sinh thái địa phương: Giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng và tăng cường an ninh năng lượng.

• Tạo ra một mô hình có thể mở rộng: Thành công tại Maibara có thể được nhân rộng sang các thành phố và khu vực khác trên khắp Nhật Bản và châu Á .

Cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược hydrogen của chính phủ Nhật Bản, đặc biệt là "Sáng kiến Xương sống Hydrogen" và mục tiêu xây dựng một mạng lưới cung ứng hydrogen quy mô quốc gia . Nhật Bản đặt mục tiêu đạt 3 triệu tấn hydrogen mỗi năm vào năm 2030 và 20 triệu tấn vào năm 2050. Các dự án như tại Maibara, mặc dù có quy mô khiêm tốn ở giai đoạn khả thi, là những bước thử nghiệm quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu đầy tham vọng này.