Dự án hydrogen – phân bón từ than nâu trị giá 1,8 tỷ USD tại New Zealand đặt ra tranh luận về “hydrogen sạch”
Ngày 24/04/2026 — Annie Nguyễn biên tập
Một dự án năng lượng – hóa chất quy mô lớn do Victorian Hydrogen đề xuất tại New Zealand đang làm dấy lên tranh luận về vai trò của hydrogen “không xanh” trong quá trình chuyển dịch năng lượng.
Dự án trị giá khoảng 1,8 tỷ USD (tương đương gần 3 tỷ NZD) dự kiến được triển khai tại khu vực Southland, sử dụng nguồn than nâu (lignite) để sản xuất hydrogen, sau đó chuyển hóa thành phân bón urê phục vụ nông nghiệp nội địa.
Theo kế hoạch, nhà máy có thể đạt công suất khoảng 1,5 triệu tấn urê mỗi năm—đủ để đưa New Zealand từ trạng thái phụ thuộc nhập khẩu sang tự chủ hoàn toàn nguồn cung phân bón.
Quy trình công nghệ dự kiến sử dụng khí hóa than nâu để tạo khí tổng hợp (syngas), từ đó sản xuất hydrogen, sau đó kết hợp với nitơ để tạo ammonia và tiếp tục chuyển hóa thành urê.
Điểm đáng chú ý là dự án không đi theo mô hình hydrogen xanh từ điện phân năng lượng tái tạo, mà sử dụng nguồn nguyên liệu hóa thạch kết hợp với công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) nhằm giảm phát thải.
Cách tiếp cận này phản ánh xu hướng ngày càng rõ trong ngành hydrogen toàn cầu: bên cạnh hydrogen xanh, các mô hình “hydrogen carbon thấp” dựa trên nhiên liệu hóa thạch nhưng có CCS vẫn đang được xem là giải pháp trung gian để đảm bảo quy mô và chi phí.
Tuy nhiên, dự án cũng đối mặt với nhiều tranh cãi. Các dự án hydrogen từ than nâu trong quá khứ, bao gồm cả tại Australia, từng bị chỉ trích là “greenwashing” do hiệu quả giảm phát thải phụ thuộc lớn vào hiệu suất thực tế của công nghệ CCS.
Ngoài ra, việc khai thác lignite—một loại than có mật độ năng lượng thấp và phát thải cao—cũng đặt ra câu hỏi về tính bền vững dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh các nền kinh tế phát triển đang chuyển dần sang hydrogen xanh.
Dù vậy, từ góc độ kinh tế – công nghiệp, dự án mang lại lợi ích rõ ràng. New Zealand hiện nhập khẩu phần lớn nhu cầu urê, trong khi nguồn khí tự nhiên trong nước đang suy giảm. Việc nội địa hóa sản xuất phân bón không chỉ giúp ổn định giá mà còn giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung.
Giới chức địa phương cho biết dự án có thể tạo ra doanh thu khoảng 1 tỷ USD mỗi năm và đóng vai trò đáng kể đối với kinh tế khu vực Southland.
Dự án hiện vẫn ở giai đoạn đầu, với các bước tiếp theo bao gồm đánh giá địa chất, xin cấp phép và hoàn thiện thiết kế kỹ thuật. Thời gian triển khai thương mại có thể kéo dài nhiều năm và phụ thuộc vào phê duyệt chính sách cũng như khả năng chứng minh hiệu quả môi trường.
Trong bối cảnh toàn cầu đang tìm kiếm các con đường thực tế để mở rộng sản xuất hydrogen, dự án này cho thấy một thực tế: quá trình chuyển dịch năng lượng có thể không đi theo một mô hình duy nhất, mà sẽ bao gồm nhiều giải pháp song song—bao gồm cả những lựa chọn gây tranh cãi.
