Địa chính trị của Hydro: Năng lượng, Công nghiệp và Quyền lực trong Chuyển dịch Toàn cầu
Ngày 12 tháng 1 năm 2026
Hydro đang dần vượt ra khỏi vai trò một “vector năng lượng” thuần túy để trở thành một yếu tố chiến lược định hình trật tự kinh tế – công nghiệp – địa chính trị trong quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế phát thải ròng bằng không. Nhận định này được phân tích sâu trong cuốn sách “The Geopolitics of Hydrogen – Volume 2: Major Economies and Their Strategies”, một công trình nghiên cứu mới về địa chính trị hydro toàn cầu.
Cuốn sách cho thấy hydro không chỉ là lời giải cho bài toán khí hậu, mà còn là công cụ tái cấu trúc chuỗi giá trị công nghiệp, định hình quan hệ thương mại quốc tế và phân bổ lại quyền lực giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển.
Bảy trụ cột của địa chính trị hydro
Thứ nhất, các con đường sản xuất hydro đang trở thành vấn đề chính trị. Tranh luận giữa hydro tái tạo, hydro xanh lam hay các dạng “hydro phát thải thấp” phản ánh không chỉ khác biệt công nghệ, mà còn là sự khác nhau về lợi ích quốc gia, tài nguyên và cấu trúc công nghiệp.
Thứ hai, cạnh tranh công nghệ hydro sạch ngày càng gay gắt. Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ và Trung Quốc đang chạy đua để giành vị thế dẫn đầu trong sản xuất điện phân, pin nhiên liệu, vật liệu xúc tác và quyền tiếp cận khoáng sản chiến lược.
Thứ ba, an ninh nguồn cung năng lượng đang được tái định nghĩa. Những khu vực từng là “ngoại vi” trong hệ thống năng lượng toàn cầu như Mỹ Latinh, châu Phi hay châu Đại Dương có thể trở thành trung tâm xuất khẩu hydro và dẫn xuất trong tương lai.
Thứ tư, thương mại quốc tế và hạ tầng hydro đặt ra yêu cầu mới về hành lang vận chuyển, cảng trung chuyển, đường ống, cũng như sự hài hòa về tiêu chuẩn, chứng nhận và truy xuất phát thải.
Thứ năm, phi carbon hóa công nghiệp gắn liền với chiến lược công nghiệp xanh. Hydro mở ra khả năng tái cấu trúc các ngành thép, hóa chất và phân bón, đồng thời làm gia tăng nguy cơ tái phân bổ sản xuất giữa các khu vực.
Thứ sáu, bất định về nhu cầu và rủi ro đầu tư là thách thức trung tâm. Chính phủ và doanh nghiệp phải đưa ra các quyết định đầu tư lớn trong bối cảnh thị trường đầu ra, giá carbon và chính sách vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng.
Cuối cùng, tính bền vững và công bằng toàn cầu đặt ra câu hỏi cốt lõi: ai được hưởng lợi từ nền kinh tế hydro, ai gánh chịu chi phí, và liệu chuyển dịch năng lượng có tái tạo các bất bình đẳng cũ giữa Bắc và Nam toàn cầu hay không.
Hydro – công cụ khí hậu hay đòn bẩy quyền lực?
Thông điệp xuyên suốt của cuốn sách là: hydro vừa là giải pháp khí hậu, vừa là đòn bẩy quyền lực. Việc phát triển hydro đòi hỏi hợp tác quốc tế, khung chính sách minh bạch và tầm nhìn chiến lược dài hạn, nếu muốn tránh một quá trình chuyển dịch thiếu công bằng và phân mảnh.
Trong bối cảnh các cơ chế như CBAM, tiêu chuẩn nhiên liệu sạch và chính sách công nghiệp xanh ngày càng được mở rộng, địa chính trị hydro sẽ trở thành một trong những mặt trận chính của cạnh tranh toàn cầu trong thập kỷ tới.
