Đài Loan đạt cột mốc 500 tua bin gió ngoài khơi, gần 5GW công suất: Bài học cho ngành điện gió xa bờ

Đài Loan đạt cột mốc 500 tua bin gió ngoài khơi, gần 5GW công suất: Bài học cho ngành điện gió xa bờ

Ngày 19/6/2026, Bùi Văn Hợi

Ngày 12/6/2026, Đài Loan chính thức lắp đặt tua bin gió ngoài khơi thứ 500, đưa tổng công suất lắp đặt lên 4,8 GW. Quốc đảo này hiện xếp hạng thứ 5 thế giới về công suất điện gió ngoài khơi và thứ 3 về tốc độ tăng thêm hàng năm. Đây là thành tựu ấn tượng chỉ sau khoảng 8-10 năm phát triển nghiêm túc (từ các dự án trình diễn năm 2017).

Vì sao ngành điện gió xa bờ chi phí cao mà Đài Loan vẫn thành công?

Điện gió ngoài khơi (offshore wind) thường đắt hơn onshore 2-3 lần do chi phí nền móng, lắp đặt trên biển, kết nối lưới, và rủi ro thời tiết. Tuy nhiên, Đài Loan vượt qua nhờ sự kết hợp hoàn hảo giữa chính sách nhà nước mạnh mẽ, năng lực công nghiệp địa phương, và nhu cầu tiêu thụ khổng lồ từ khu vực công nghiệp cao.

Các yếu tố then chốt:

1. Chính sách hỗ trợ quyết liệt
   • Chính phủ Đài Loan đặt mục tiêu rõ ràng: 5,3 GW vào cuối 2026, 13 GW vào 2030, và hướng tới 40-50 GW vào 2050.
   • Áp dụng cơ chế Feed-in-Tariff (FiT) cao ban đầu để thu hút nhà đầu tư quốc tế (Ørsted, Copenhagen Infrastructure Partners - CIP, Northland Power, v.v.).
   • Yêu cầu local content (nội địa hóa) cao, thúc đẩy xây dựng chuỗi cung ứng trong nước: đóng tàu lắp đặt, sản xuất chân đế, cảng biển chuyên dụng.
   • Hỗ trợ tài chính qua bảo lãnh tín dụng, sandbox phân bổ điện xanh, và cơ chế Corporate Power Purchase Agreement (CPPA) linh hoạt.
2. Năng lực công nghiệp và vị trí địa lý thuận lợi
   • Eo biển Đài Loan có gió mạnh, ổn định – một trong những khu vực tốt nhất châu Á cho gió ngoài khơi.
   • Đài Loan sở hữu nền tảng công nghiệp nặng mạnh (đóng tàu, thép, cơ khí chính xác) và kinh nghiệm từ ngành bán dẫn, giúp chuyển giao công nghệ nhanh.
   • Phát triển nhanh chóng từ demonstration projects sang quy mô thương mại, học hỏi kinh nghiệm châu Âu nhưng thích nghi với điều kiện địa phương (động đất, bão).
3. Động lực tiêu thụ từ TSMC và các tập đoàn công nghệ Đây là yếu tố quyết định nhất. Ngành bán dẫn Đài Loan tiêu thụ lượng điện khổng lồ, và áp lực net zero từ chuỗi cung ứng toàn cầu (Apple, AMD, NVIDIA…) buộc họ phải hành động.
   • TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company): Tiêu thụ khoảng 9% tổng điện Đài Loan hiện nay, dự kiến tăng mạnh do nhu cầu AI. TSMC cam kết 100% năng lượng tái tạo vào năm 2040 (60% vào 2030).
     • Ký các CPPA lớn: 920 MW với Ørsted (Greater Changhua), hơn 1 GW với Northland Power (Hai Long), và nhiều thỏa thuận khác.
   • Các tập đoàn khác: Foxconn, MediaTek, và nhiều nhà máy bán dẫn, điện tử cũng tham gia mua điện xanh qua CPPA.
   • Doanh nghiệp lớn sẵn sàng trả giá cao hơn cho điện xanh để đáp ứng yêu cầu ESG của khách hàng quốc tế và duy trì lợi thế cạnh tranh toàn cầu.

Nhờ nhu cầu “anchor tenant” vững chắc từ TSMC và các ông lớn công nghệ, các dự án gió ngoài khơi có doanh thu ổn định, dễ huy động vốn dù chi phí cao.

Gợi ý cho Việt Nam

Việt Nam có tiềm năng gió ngoài khơi rất lớn (đặc biệt miền Trung và Nam), nhưng chi phí cao và thiếu “đầu ra” ổn định là rào cản lớn. Bài học từ Đài Loan cho thấy: phải tìm được khách hàng lớn, chịu được giá điện cao hơn và có mục tiêu net zero sớm.

Các gợi ý cụ thể:

• Ưu tiên các tập đoàn lớn trong nước có cam kết mạnh mẽ:
  • VinGroup (VinFast, các khu công nghiệp) — đang đẩy mạnh điện xanh cho sản xuất ô tô và công nghệ.
  • Các doanh nghiệp FDI lớn trong bán dẫn, điện tử (Intel, Samsung, Foxconn tại Việt Nam) và các nhà cung cấp cho Apple, Google…
  • Các tập đoàn năng lượng và sản xuất khác như PVN, EVN (các đơn vị con), Formosa, hoặc các KCN hướng xanh.
  • Doanh nghiệp xuất khẩu sang EU/US chịu áp lực CBAM (thuế carbon biên giới) sẽ sẵn sàng mua điện xanh với giá premium.
• Xây dựng cơ chế khuyến khích:
  • Phát triển mạnh CPPA trực tiếp giữa nhà phát triển gió và doanh nghiệp lớn (học Đài Loan).
  • Mục tiêu net zero sớm hơn 2050 (ví dụ 2040-2045) cho một số tập đoàn then chốt để tạo “anchor demand”.
  • Hỗ trợ chính sách: bảo lãnh tín dụng, sandbox phân bổ điện xanh, yêu cầu tỷ lệ năng lượng tái tạo tối thiểu cho doanh nghiệp lớn.
• Chiến lược dài hạn: Kết hợp nội địa hóa chuỗi cung ứng (cảng, lắp đặt, bảo dưỡng) để giảm chi phí dần, đồng thời thu hút đầu tư nước ngoài bằng nhu cầu thực từ ngành công nghiệp cao.

Đài Loan chứng minh rằng điện gió ngoài khơi không chỉ là dự án năng lượng mà còn là động lực công nghiệp hóa xanh và nâng cao vị thế toàn cầu. Việt Nam hoàn toàn có thể làm được nếu tận dụng được sức mạnh của các “gã khổng lồ” trong nước và FDI với tham vọng net zero rõ ràng.