COP31 tại Thổ Nhĩ Kỳ: Cơ hội vàng để Việt Nam khẳng định vị thế dẫn đầu

Ngày 19 tháng 7 năm 2026
Lê Ngọc Ánh Minh

Tổng quan về COP31 và các ưu tiên chiến lược

Hội nghị lần thứ 31 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP31) sẽ được tổ chức tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 11 năm 2026. Đây là một kỳ COP đặc biệt với mô hình hợp tác mới: Thổ Nhĩ Kỳ giữ vai trò Chủ tịch và đăng cai, trong khi Australia do Bộ trưởng Chris Bowen đứng đầu sẽ dẫn dắt các cuộc đàm phán.

Thổ Nhĩ Kỳ đặt tham vọng biến COP31 thành "COP của Tương lai" với ba nguyên tắc cốt lõi: Đối thoại, Đồng thuận và Hành động. Chương trình hành động gồm 10 lĩnh vực ưu tiên với 6 mục tiêu cụ thể đến năm 2035:

1. Điện khí hóa: Nâng tỷ lệ điện trong tiêu thụ năng lượng cuối cùng toàn cầu từ 20% lên 35%

2. Quản lý chất thải và giảm methane: Giảm một nửa tốc độ tăng lượng chất thải toàn cầu

3. Thành phố kiên cường: Giảm ít nhất 25% cường độ tiêu thụ năng lượng trong lĩnh vực xây dựng

4. Công nghiệp hóa xanh: Nâng tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế toàn cầu lên ít nhất 15%

5. Nông nghiệp bền vững và an ninh lương thực: Đào tạo thanh niên nông dân về thực hành nông nghiệp thích ứng với khí hậu

6. Giáo dục khí hậu: Đưa biến đổi khí hậu vào chương trình giáo dục tại nhiều quốc gia hơn

Thổ Nhĩ Kỳ cũng ra mắt "Sáng kiến Cầu nối Thực hiện Khí hậu" và thành lập Diễn đàn Kinh doanh COP31 cùng với Liên đoàn Phòng Thương mại và Hàng hóa Thổ Nhĩ Kỳ (TOBB) nhằm huy động sự tham gia của khu vực tư nhân.

Việt Nam và COP31: Cam kết và cơ hội

Trong bối cảnh chuẩn bị cho COP31, Việt Nam đã có những bước đi chiến lược đáng chú ý. Ngày 26 tháng 6 năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam đã giới thiệu sáng kiến "Liên minh Thương mại Nông lâm nghiệp Thông minh và Có trách nhiệm với Khí hậu" (CSR-AFTA).

Đây là một sáng kiến quan trọng với tầm nhìn chiến lược, được xây dựng dựa trên ba trụ cột chính:

1. Thương mại thông minh với khí hậu: Phát triển tiêu chí xanh cho chuỗi cung ứng, hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn hóa nhãn sinh thái, giảm rào cản kỹ thuật và tạo ưu đãi thương mại cho sản phẩm thân thiện môi trường.

2. Sản xuất nông lâm nghiệp bền vững: Tập trung vào các mô hình không gây mất rừng, phát triển nông lâm kết hợp, thúc đẩy đa canh bảo tồn và thực hiện Chương trình Rừng Lương thực.

3. Cơ chế tài chính xanh và công bằng: Thúc đẩy thị trường tín chỉ carbon và tín chỉ đa dạng sinh học trong nông nghiệp, phát triển bảo hiểm khí hậu cho nông dân quy mô nhỏ, trái phiếu xanh, và huy động vốn từ quỹ khí hậu quốc tế và khu vực tư nhân.

Điểm nhấn chiến lược là Việt Nam đóng vai trò là nước điều phối, cùng với Thổ Nhĩ Kỳ và Australia (hai đồng chủ tịch COP31), khởi xướng đối thoại CSR-AFTA. Sự tham gia của các tổ chức quốc tế như FAO, WTO, UNDP, WWF, IUCN, CIAT và các tập đoàn đa quốc gia như Coca-Cola, PepsiCo cho thấy đây là một sáng kiến có tầm ảnh hưởng quốc tế.

Theo lộ trình dự kiến, Việt Nam sẽ hoàn thiện nội dung sáng kiến, lấy ý kiến từ các bộ ngành và đối tác quốc tế, và chính thức công bố CSR-AFTA tại COP31 vào tháng 11 năm 2026.

Gợi ý chiến lược cho Việt Nam: Từ sáng kiến đến vị thế dẫn đầu

Để tận dụng tối đa cơ hội từ COP31 và hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu trong khu vực về hành động khí hậu, Việt Nam cần triển khai đồng bộ các bước chiến lược sau:

1. Thiết lập Gian hàng Việt Nam (Vietnam Pavilion) tại COP31 - Biểu tượng của cam kết

Việc có một gian hàng quốc gia (National Pavilion) tại COP31 không chỉ là một biểu tượng ngoại giao mà còn là một công cụ chiến lược:

• Vai trò truyền thông: Là đầu mối để giới thiệu các sáng kiến của Việt Nam (như CSR-AFTA), các dự án thành công về năng lượng tái tạo, nông nghiệp thông minh với khí hậu, và các mô hình thích ứng hiệu quả.

• Địa điểm tổ chức sự kiện: Tổ chức các buổi thảo luận bên lề, các cuộc họp báo, ký kết hợp tác với các quốc gia và tổ chức quốc tế, thu hút các nhà đầu tư tiềm năng.

• Khẳng định vị thế: Cho thấy Việt Nam là một đối tác chủ động, sẵn sàng đóng góp và hợp tác, không chỉ tiếp nhận các yêu cầu từ cộng đồng quốc tế.

2. Lồng ghép các ưu tiên của Việt Nam vào các lĩnh vực COP31

Việt Nam có thể tận dụng các ưu tiên của COP31 để thúc đẩy lợi ích quốc gia:

• Điện khí hóa (ưu tiên số một): Chia sẻ kinh nghiệm phát triển điện gió và điện mặt trời, đồng thời thu hút đầu tư và công nghệ cho lưới điện thông minh, lưu trữ năng lượng.

• Thành phố kiên cường: Giới thiệu các dự án chống ngập cho các đô thị lớn, kinh nghiệm xây dựng nhà ở chịu lũ, và tham gia vào mạng lưới các thành phố kiên cường toàn cầu.

• Nông nghiệp bền vững và an ninh lương thực: Đây là thế mạnh của Việt Nam. Cần tích cực quảng bá CSR-AFTA, tìm kiếm đối tác và nguồn lực, định hình các tiêu chuẩn mới cho chuỗi giá trị nông sản toàn cầu.

3. Điều phối CSR-AFTA để kết nối các bên liên quan

Với vai trò điều phối cho CSR-AFTA, Việt Nam cần xây dựng lộ trình hành động cụ thể:

• Tổ chức các cuộc đối thoại cấp cao hàng năm bên lề COP để đánh giá tiến độ và thúc đẩy hợp tác.

• Xây dựng bộ tiêu chí chung về nguồn gốc và tính bền vững của sản phẩm nông lâm nghiệp, giúp giảm rào cản thương mại và tăng giá trị cho nông sản Việt Nam.

• Kết nối các tổ chức tài chính, các quỹ khí hậu với các doanh nghiệp và địa phương để tạo ra các dự án cụ thể.

4. Tận dụng mối quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ và Australia

Việt Nam đã có bước đi đúng đắn khi cùng Thổ Nhĩ Kỳ và Australia (hai nước đồng chủ trì COP31) khởi xướng CSR-AFTA. Đây là nền tảng để:

• Xây dựng quan hệ đối tác chiến lược với hai nước có vai trò then chốt trong kỳ COP này.

• Học hỏi kinh nghiệm từ Australia về quản lý rủi ro thiên tai và năng lượng sạch, cũng như từ Thổ Nhĩ Kỳ về phát triển đô thị bền vững và tái thiết sau thảm họa.

5. Khẳng định tiếng nói của các nước đang phát triển

Việt Nam có thể đóng vai trò cầu nối cho nhóm các nước đang phát triển, đặc biệt là các nước dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu, để thúc đẩy các vấn đề then chốt như tiếp cận tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ và bồi thường thiệt hại.

Hướng tới COP32 hoặc COP33: Mục tiêu đăng cai của Việt Nam

Việc đăng cai tổ chức một kỳ COP là cơ hội chiến lược để quốc gia đăng cai định hình chương trình nghị sự toàn cầu, nâng cao vị thế ngoại giao, thu hút đầu tư xanh và thúc đẩy các ưu tiên quốc gia. Với những cam kết mạnh mẽ và hành động cụ thể, Việt Nam hoàn toàn có thể đặt mục tiêu đăng cai COP32 hoặc COP33. 2027 sẽ chứng kiến Việt Nam đăng cai chủ nhà APEC lần thứ 40, tổ chức tại Phú Quốc. Việt Nam đã đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất hiện đại cho APEC 40 thì có thể tranh thủ vận động để đăng cai COP 33 tại Phú Quốc khiến Phú Quốc thành địa điểm đăng cai các sự kiện quốc tế quy mô liền kề.

Cơ sở để Việt Nam đăng cai COP32 hoặc COP33

1. Vai trò tích cực và uy tín quốc tế

Việt Nam đã khẳng định là một quốc gia tích cực và có trách nhiệm trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu. Tại COP27, đoàn Việt Nam đã có nhiều hoạt động thiết thực và được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Thông điệp "Cam kết đi đôi với hành động" và việc thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện cam kết COP26 cùng Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đã tạo dựng uy tín đáng kể.

2. Quan hệ đối tác chiến lược và hỗ trợ quốc tế

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam và khẳng định Liên hợp quốc sẽ luôn đồng hành cùng Việt Nam trong tiến trình này, đặc biệt trong huy động nguồn lực và triển khai JETP. Sự ủng hộ này là một lợi thế quan trọng khi Việt Nam nộp hồ sơ đăng cai.

Việt Nam cũng đã nhận được sự hỗ trợ từ các nước G7, EU và Vương quốc Anh thông qua Quan hệ Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Công bằng (JETP). Đây là nền tảng để vận động các đối tác này ủng hộ đề xuất đăng cai.

3. Năng lực tổ chức và cơ sở hạ tầng

Việt Nam đã có kinh nghiệm tổ chức các hội nghị đa phương quy mô lớn như APEC 2017, các hội nghị thượng đỉnh ASEAN, và gần đây là các sự kiện của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Hà Nội. Cơ sở hạ tầng giao thông, khách sạn, sân bay quốc tế tại các thành phố lớn như Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh đã được cải thiện đáng kể, đáp ứng yêu cầu cho một hội nghị quy mô toàn cầu.

4. Các sáng kiến và ưu tiên quốc gia phù hợp

Việt Nam đang tích cực xây dựng cơ chế thị trường carbon trong nước và thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải cho các ngành công nghiệp lớn. Việc đăng cai một COP sẽ là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy các ưu tiên này, chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi từ cộng đồng quốc tế.

Lộ trình và chiến lược đăng cai

Để hiện thực hóa mục tiêu đăng cai COP32 hoặc COP33, Việt Nam cần có một lộ trình bài bản:

1. Bắt đầu vận động sớm và chiến lược

Việc đăng cai một COP không chỉ là một quyết định hành chính mà còn là một quá trình vận động ngoại giao phức tạp trong khuôn khổ UNFCCC. Việt Nam cần:

• Tham gia tích cực vào các cuộc họp của UNFCCC và đề xuất chính thức ngay khi quy trình đăng cai COP32 hoặc COP33 được mở. Các quốc gia thường đăng cai theo luân phiên giữa các khu vực địa lý. Việt Nam, với vị thế là quốc gia Đông Nam Á năng động, có thể vận động cho sự ủng hộ của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

• Xây dựng hồ sơ năng lực chi tiết về cơ sở hạ tầng, kinh nghiệm tổ chức sự kiện, và cam kết tài chính. Hồ sơ cần chứng minh Việt Nam có đủ năng lực tổ chức một sự kiện với khoảng 40.000 đại biểu.

• Tìm kiếm sự ủng hộ của các đối tác chiến lược, đặc biệt là Thổ Nhĩ Kỳ và Australia (đồng chủ tịch COP31), cũng như các nước trong Nhóm G7 và EU.

2. Lồng ghép các ưu tiên quốc gia vào chương trình nghị sự

Đăng cai COP là cơ hội vàng để Việt Nam định hình các chủ đề đàm phán toàn cầu. Các ưu tiên có thể bao gồm:

• Chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP): Việt Nam đang là một trong những nước tiên phong trong JETP. Đăng cai COP sẽ là cơ hội để chia sẻ bài học và thúc đẩy cơ chế này rộng rãi hơn.

• Thị trường carbon và tài chính khí hậu: Việt Nam có thể thúc đẩy các cơ chế tài chính sáng tạo cho các nước đang phát triển, cũng như chia sẻ kinh nghiệm xây dựng thị trường carbon quốc gia.

• Nông nghiệp và an ninh lương thực thông minh với khí hậu: Đây là thế mạnh của Việt Nam và là ưu tiên toàn cầu, có thể lồng ghép vào chương trình nghị sự COP.

• Thành phố kiên cường và quản lý rủi ro thiên tai: Việt Nam có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này, có thể đóng góp vào các cuộc thảo luận toàn cầu.

3. Kêu gọi hỗ trợ quốc tế cho năng lực tổ chức

Tổ chức một COP đòi hỏi nguồn lực tài chính và kỹ thuật lớn. Việt Nam có thể kêu gọi sự hỗ trợ từ Liên hợp quốc, các tổ chức quốc tế và các quốc gia đối tác để đảm bảo sự thành công của hội nghị.

Kết luận

COP31 là cơ hội để Việt Nam không chỉ thể hiện cam kết mà còn khẳng định vai trò lãnh đạo trong khu vực Đông Nam Á về hành động khí hậu. Việc có một Vietnam Pavilion và điều phối sáng kiến CSR-AFTA cùng các đồng chủ tịch COP31 là những bước đi đầu tiên và quan trọng.

Hơn nữa, với vị thế và uy tín ngày càng được củng cố, Việt Nam hoàn toàn có thể đặt mục tiêu xa hơn là đăng cai COP32 hoặc COP33. Đây sẽ là cột mốc quan trọng khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững trong nước. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự chuẩn bị bài bản, chiến lược vận động ngoại giao khôn ngoan và cam kết mạnh mẽ từ Chính phủ và toàn thể hệ thống chính trị.

COP 31 (Hội nghị Thượng đỉnh Khí hậu Liên Hợp Quốc lần thứ 31) diễn ra từ ngày 9 đến 20 tháng 11 năm 2026.

Thông tin chi tiết:

• Tên đầy đủ: 2026 United Nations Climate Change Conference (COP31)
• Địa điểm: Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ (Antalya Expo Center)
• Thời gian: 9 – 20 tháng 11 năm 2026 (kéo dài 12 ngày)
• Chủ nhà: Thổ Nhĩ Kỳ (Türkiye)

Đây là hội nghị khí hậu lớn nhất thế giới, tiếp nối sau COP30 (Brazil 2025).