Cơ Chế AZEC (Asia Zero Emission Community) của Nhật Bản
1. Tổng quan
AZEC (Cộng đồng Châu Á Phát thải Ròng Bằng 0) là một nền tảng hợp tác do Nhật Bản khởi xướng vào năm 2022 và chính thức thành lập năm 2023, với sự tham gia của 11 quốc gia: Nhật Bản, Úc, Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
Mục tiêu là thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và phát thải carbon ròng bằng 0, đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng, phù hợp với điều kiện riêng của từng nước.
2. Cơ chế hoạt động
-
Hợp tác chính sách và tài chính: Nhật Bản cam kết hỗ trợ tài chính, công nghệ và nhân lực, xây dựng thị trường phi carbon trị giá hàng nghìn tỷ yên (~28 nghìn tỷ USD). Trung tâm AZEC được đặt tại Indonesia để hỗ trợ chính sách và kết nối hợp tác.
-
Dự án và MOU: Đến cuối 2023, có hơn 350 dự án hợp tác, với khoảng 70 Biên bản Ghi nhớ (MOU) ký kết; trong Hội nghị Bộ trưởng AZEC 2024 tại Indonesia, Nhật đầu tư khoảng 1 tỷ USD cho 14 dự án thông qua cơ chế hỗ trợ các nước đang phát triển.
-
Công nghệ và ngành ưu tiên: Bao gồm năng lượng tái tạo (gió, mặt trời, địa nhiệt, sinh khối), pin lưu trữ, hydro, ammonia xanh, thu hồi và lưu trữ carbon (CCUS), nhiên liệu sinh học và tài chính chuyển đổi xanh.
3. Thành tựu nổi bật
-
Dự án thương mại hóa năng lượng xanh giữa Toyota Tsusho và Pertamina (Indonesia), phát triển biofuel và hydro xanh phục vụ cảng Patimban.
-
Hội thảo AZEC–JCM đẩy mạnh cơ chế tín chỉ giảm phát thải và phát triển thị trường carbon tại các nước thành viên.
4. Chỉ trích
-
Khoảng 1/3 dự án trong khuôn khổ AZEC vẫn liên quan đến nhiên liệu hóa thạch (khí tự nhiên, đốt kèm ammonia, CCUS), có thể kéo dài sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch.
-
Chỉ khoảng 1/3 số MOU tập trung vào năng lượng tái tạo, và chỉ một phần nhỏ liên quan trực tiếp đến gió và mặt trời.
5. Kết luận
AZEC là sáng kiến quan trọng nhằm hỗ trợ các quốc gia châu Á giảm phát thải và chuyển đổi năng lượng, thông qua hỗ trợ chính sách, tài chính và công nghệ. Tuy nhiên, mức độ chuyển đổi xanh thực chất còn gây tranh cãi do tỷ lệ dự án liên quan đến nhiên liệu hóa thạch vẫn cao.
